John D. Rockefeller

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
John Davison Rockefeller
John D. Rockefeller w 1885 roku
John D. Rockefeller w 1885 roku
Data i miejsce urodzenia 8 lipca 1839
Richford w stanie Nowy Jork
Data i miejsce śmierci 23 maja 1937
Ormond Beach w stanie Floryda

John Davison Rockefeller (ur. 8 lipca 1839 w Richford w stanie Nowy Jork, zm. 23 maja 1937 w Ormond Beach w stanie Floryda) – amerykański przedsiębiorca, filantrop i fundator Uniwersytetu Chicagowskiego. Obecnie uważany za najbogatszego człowieka w historii, którego majątek w chwili śmierci ocenia się na 663.4 mld dolarów (według przelicznika z 2007 roku). Jego majątek odziedziczył John D. Rockefeller Jr. a wnuk David Rockefeller operuje biznesem po dzień dzisiejszy.

Biografia[edytuj]

Był drugim dzieckiem z szóstki dzieci Williama Avery Rockefellera (ur. 13 listopada 1810, zm. 11 maja 1906) i Elizy Davison (ur.12 września 1813, zm 28 marca 1889). Ze strony ojca był pochodzenia angielsko-niemieckiego, matka pochodziła z rodziny szkocko-irlandzkich emigrantów. Jego ojciec podawał się za lekarza cudotwórcę sprzedającego mikstury lecznicze własnej roboty.

Jako nastolatek często zmieniał miejsca zamieszkania. Kiedy był małym chłopcem jego rodzina przeniosła się z Richford do miasteczka Moravia. W 1851 roku jego rodzina kolejny raz zmieniła miejsce stałego pobytu i zamieszkała w Owego w stanie Nowy Jork, gdzie przyszły miliarder uczęszczał do Owego Academy. Następnie w 1853 roku zamieszkał w Strongsville na przedmieściach Celveland, gdzie ukończył tamtejszą Cleveland's Central High School. Po ukończeniu miejscowego liceum w wieku 16 lat zapisał się na 10 tygodniowy kurs księgowości w Folsom's Commercial College. Tam poznał swoją przyszłą żonę Laurę Spelman. 26 września 1855 w zatrudnił się w przedsiębiorstwie pośrednictwa handlowego "Hewitt and Tuttle". Zarabiał tam 50 centów dziennie. W tym czasie prowadził dziennik, w którym zapisywał wszystkie swoje wydatki. 10 % swoich zarobków przeznaczał na cele charytatywne oraz napiwki.

Certyfikat inwestycyjny Standard Oil Co.

W 1870 John D. Rockefeller, William Rockefeller, Henry Flagler, chemik Samuel Andrews oraz nieoficjalnie Stephen V. Harkness zakładają spółkę naftową w Cleveland, Ohio znaną jako Standard Oil Company.

Charakterystyczną polityką firmy była pionowa koncentracja kapitału umożliwiająca obniżanie kosztów przerobu ropy poprzez skupowanie jej wprost od producentów, tworzenie własnych magazynów i wykupowanie węzłów przesyłowych (koleje, rurociągi). J. D. Rockefeller starał się doskonalić każdy aspekt prowadzonej działalności. Czasem dołączał do brygady robotników, dla lepszego zrozumienia ich pracy[1]. Znana jest historia, gdy Rockefeller prowadził inspekcję w jednym z zakładów, gdzie rozlewano naftę do blaszanych kanistrów. Od jednego z pracowników dowiedział się, że do zalutowania jednego kanistra używa się 40 kropel cyny. Kazał więc spróbować z 38 kroplami, pojawiały się wycieki. W takiej sytuacji zdecydował by użyć 39 kropel cyny, które okazały się wystarczające.

Rockefeller płacił swoim pracownikom więcej niż konkurencja oraz nagradzał pomysły ulepszające prowadzenie przedsiębiorstwa, przez co firma nie doświadczała fali strajków powszechnych w owym czasie. W Standard Oil prowadzono bardzo oszczędne wykorzystanie surowców, wszelkie odpady, w tym również benzynę, restrykcyjnie wykorzystywano. Kiedy inne firmy wypuszczały benzynę do rzek jako niepotrzebny odpad, w Standard Oil wykorzystywano ją do napędzania maszyn. Działania te pozwoliły obniżyć koszt rafinacji galonu ropy z 3 centów (ówczesnych) w 1869 do 0,3-0,5 centa w 1885. W tym samym czasie ceny nafty spadły z ponad 30 centów do 8 centów. Poprzez porozumienia z koleją na przewóz ropy i uzyskanie upustów do 70% wartości ceny przewozu możliwe było obniżanie cen rynkowych.

W szczytowym okresie swojej działalności przypadającym na lata 1880 - 1890 firma Rockefellera przerabiała powyżej 90 % produkcji światowej ropy naftowej[2]. W tym czasie firma zatrudniała ponad 100 000 pracowników. Opinia publiczna zarzucała firmie działania mające na celu utworzenie monopolu. W 1882 Standard Oil Co. zostało przekształcone w Standard Oil Trust z siedzibą w New Jersey zrzeszającym pod wspólnym kierownictwem szereg korporacji wchodzących w skład dawnego Standard Oil Company. W 1890 Kongres przyjął ustawę antytrustową nakładającą sankcje na działania monopolistyczne. W 1911 roku na mocy wyroku Sądu Najwyższego w sprawie monopolizacji przetwarzania ropy naftowej Standard Oil Trust został podzielony na trzydzieści cztery niezależne firmy. Obecnie istniejące to Chevron i ExxonMobil.

We wrześniu 1913 roku Zjednoczony Związek Górników Ameryki zorganizował strajk przeciwko obniżce stawki płacy godzinowej w jednej z firm powiązanej ze Standard Oil Trust. W 1914 doszło do starć policji z protestującymi w miejscowości Ludlow w Kolorado. W wyniku masakry, którą przeprowadziły siły porządkowe, zginęło 14 osób, głównie kobiet i dzieci[3].

Wraz ze wzrostem fortuny działalność charytatywna Rockefellera przybrała formę zinstytucjonalizowaną. W 1892 roku wspomógł nowo założony Uniwersytet w Chicago kwotą ówczesnych 600 000 dolarów[4]. W wyniku porad takich osób jak Frederick Taylor Gates lub Swami Vivekananda powołał do życia Instytut Badań Medycznych oraz Radę Edukacyjną, która otworzyła serie szkół w najbiedniejszych dzielnicach. W roku 1913 utworzył Fundację Rockefellera na której cele statutowe przeznaczył 250 milionów dolarów. W 1918 roku utworzył Fundację im. Pamięci Laury Spelman, której celem było wspieranie badań społecznych. Całość kwoty jaką przeznaczył na działalność charytatywną szacuje się na ponad 500 milionów dolarów [5].

Zmarł w wieku 97 lat w swoim domu w Ormond Beach i został pochowany na cmentarzu Like View w Cleveland.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Thomas DiLorenzo: How Capitalism Saved America: The Untold History of Our Country, from the Pilgrims to the Present. Crown Forum, 2004, s. 304. ISBN 978-0761525264.
  2. The Editors of Encyclopædia Britannica: Standard Oil Company and Trust (ang.). 2015-03-04. [dostęp 2016-04-25].
  3. Historical Foreward and Bibliography
  4. University of chicago: University of Chicago - History. A meeting of minds (ang.). [dostęp 2016-04-26].
  5. The Editors of Encyclopædia Britannica: John D. Rockefeller (ang.). 2016-03-07. [dostęp 2016-04-26].

Linki zewnętrzne[edytuj]