John Goodricke (astronom)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
John Goodricke
Ilustracja
John Goodricke - portret pędzla Jamesa Scoulera
Imię przy narodzeniu 20 kwietnia 1786
Data i miejsce urodzenia 17 września 1764
Groningen, Holandia
Data śmierci York, Anglia
Zawód, zajęcie astronom

John Goodricke (ur. 17 września 1764 w Groningen, Holandia, zm. 20 kwietnia 1786 w Yorku, Anglia) – angielski astronom, który jako pierwszy zauważył, że niektóre z gwiazd zmiennych są okresowe oraz podał dokładne wyjaśnienie tej zmienności[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Groningen jako syn brytyjskiego dyplomaty Johna Goodricke i Holenderki. W wieku pięciu lat zachorował na szkarlatynę i ogłuchł. Rodzice zadbali, aby odebrał edukację w szkole dla głuchych w Edynburgu. Uczył się na tyle dobrze, że mógł studiować w Warrington Academy niedaleko Yorku, gdzie zainteresował się astronomią. W 1781 roku, po zakończeniu trzyletniej edukacji w tej szkole, powrócił do Yorku[2]. Obserwacje astronomiczne prowadził ze swoim sąsiadem, astronomem Edwardem Pigottem[2]. 6 kwietnia 1786 roku został członkiem Towarzystwa Królewskiego (Royal Society)[2]. Wkrótce potem zmarł, prawdopodobnie na zapalenie płuc[3], którego nabawił się podczas swoich nocnych obserwacji[2].

Osiągnięcia[edytuj | edytuj kod]

12 listopada 1782 roku, jako zaledwie osiemnastolatek, odnotował w swoim dzienniku odkrycie zmienności Algola – zauważył, że jest ona bardzo regularna. Jasność tej gwiazdy utrzymywała się w okolicach 2,1m, jednak co 2,867 dnia spadała nagle do swojej minimalnej jasności 3,3m.
W 1783 roku zdał relację ze swoich obserwacji londyńskiemu Towarzystwu Królewskiemu. Zaproponował dwa różne wyjaśnienia niecodziennego zachowania gwiazdy: Algol albo był czasowo zasłaniany przez inny, ciemny obiekt, albo obracał się i miał na powierzchni ciemną plamę. Pierwsza z teorii okazała się prawdziwa. W 1784 odkrył drugą gwiazdę tego rodzaju, nazwaną delta (δ) Cephei. Oszacował okres jej zmienności na 128 godzin i 45 minut, czyli 5,36634 dnia. Jasność zmienia się w granicach 3,6 – 4,4 m.

Nagroda i upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Za swoje odkrycie w wieku 19 lat otrzymał od Towarzystwa Królewskiego Medal Copleya, do tej pory jest najmłodszym laureatem tej nagrody[4].

Na jego cześć nazwano planetoidę (3116) Goodricke[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Encyklopedia Britannica-Ziemia i Wszechświat. T. 13. Poznań: Kurpisz, 2006, s. 49. ISBN 978-83-60563-25-0.
  2. a b c d List of Fellows of the Royal Society 1660 – 2007 (ang.). Royal Society, 2007. [dostęp 2016-04-20].
  3. John Goodricke The Discovery of the Occultating Variable Stars (ang.). 2003. [dostęp 2016-04-20].
  4. Disability history month: John Goodricke the deaf astronomer (ang.). W: BBC News [on-line]. 2012-12-18. [dostęp 2016-04-20].
  5. Lutz D. Schmadel: Dictionary of Minor Planet Names. Springer, 2003, s. 257. ISBN 3-540-00238-3.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]