Joint European Torus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tokamak JET w 1991 roku.

Joint European Torus (JET) – największy tokamak; znajduje się w Wielkiej Brytanii w pobliżu miasta Culham.

Budowę prowadziły wspólnie kraje europejskie – rozpoczęła się w 1978 r., a pierwsze eksperymenty przeprowadzono w 1983 r. Badania prowadzone z użyciem JET koordynuje organizacja European Fusion Development Agreement.

Reaktor jest przystosowany do reakcji syntezy termojądrowej z wykorzystaniem deuteru i trytu. JET osiągnął rekordową moc syntezy termojądrowej – 16 MW. Aktualnie prowadzone z jego użyciem eksperymenty mają posłużyć głównie do projektowania reaktora ITER.

Kalendarium[2][edytuj | edytuj kod]

  • 1973 - Rozpoczęcie prac projektowych
  • 1977 - Wybór Culham jako lokalizacji dla JET
  • 25 czerwca 1983 - Pierwsze uzyskanie plazmy w tokamaku JET
  • 9 kwietnia 1984 - Oficjalne otwarcie JET przez królową Elżbietę II
  • 9 listopada 1991 - Pierwsze na świecie kontrolowane pozyskanie energii z syntezy jądrowej
  • 1993 - Zastosowanie diwertora w nowej konfiguracji JET
  • 1997 - JET uzyskuje 16 MW mocy, co jest rekordem świata w dziedzinie syntezy jądrowej
  • 1998 - Pierwsze użycie zdalnego sterowania pracą wewnątrz komory
  • 2000 - Koordynacja badań zostaje oparta na "Europejskim porozumieniu w sprawie rozwoju syntezy jądrowej" (EFDA), które zostało podpisane przez wszystkie 27 państw członkowskich UE oraz Szwajcarię
  • 2006 - JET rozpoczyna pracę w "ITERowej" konfiguracji magnetycznej
  • 2009-2011 - Instalacja nowej ściany tokamaka w celu testowania materiałów, które zostaną użyte w reaktorze ITER
  • 2011-obecnie - eksperymentowanie z nową ścianą typu "all-metal"

Dane techniczne[edytuj | edytuj kod]

  • Waga komory próżniowej: 100 ton
  • Waga toroidalnych cewek: 384 tony
  • Waga żelaznego rdzenia: 2800 ton
  • Wykonanie ścian: Beryl, Wolfram
  • Większy promień plazmy: 2,96 m
  • Mniejszy promień plazmy: 2,10 m (w poziomie), 1,25 m (w pionie)
  • Długość impulsu: 20–60 s
  • Toroidalne pole magnetyczne (w osi plazmy): 3,45 T
  • Prąd plazmy: 3,2 MA (w plazmie w kształcie okrągłym), 4,8 MA (w kształcie litery D)
  • Trwałość plazmy: 5–30 s
  • Dodatkowe źródła ogrzewania:
    • Neutralne ogrzewanie wtrysku wiązki ≤23 MW
    • Ogrzewanie falami radiowymi ≤15 MW
  • Główna diagnostyka:
    • Kamery w zakresie widzialnym i podczerwonym
    • Liczne cewki magnetyczne - zapewniają pomiary pola magnetycznego, prądu i energii
    • Spektroskopia - dostarcza wiedzy o temperaturze elektronów i gęstości elektronowej plazmy
    • Interferometr - pomiary gęstości plazmy
    • Spektrometry zakresów widzialnego / UV / promieniowania X - pomiary temperatur i gęstości
    • Bolometr - pomiar strat energii z plazmy
    • Różnego typu sondy umiejscowione w plazmie - dokładne pomiary natężenia przepływu i temperatury
    • Kamery miękkiego promieniowania X badające magnetohydrodynamiczne właściwości plazmy
    • Monitory twardego promieniowania rentgenowskiego
  • Diagnostyka neutronowa:
    • Zliczanie neutronów: liczba neutronów opuszczających plazmę wiąże się bezpośrednio z mocą fuzji.
    • Spektroskopia neutronowa: energia neutronów jest ściśle związana z reaktywnością paliwa i rozkładem prędkości jonów.

Przyszłość[edytuj | edytuj kod]

Naukowcy z Oxfordshire przygotowują się do przeprowadzenia kolejnych prób fuzji, które mają rozpocząć się w 2015. Spodziewają się oni pobicia ich własnego rekordu świata w ilości mocy (16 MW) wyprodukowanej w wyniku fuzji jądrowej[3].

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]