José Manuel Durão Barroso

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
José Manuel Durão Barroso
Barroso EPP Summit October 2010.jpg
Data i miejsce urodzenia 23 marca 1956
Lizbona
Przewodniczący Komisji Europejskiej
Okres od 22 listopada 2004
do 31 października 2014
Przynależność polityczna EPP
Poprzednik Romano Prodi
Następca Jean-Claude Juncker
Premier Portugalii
Okres od 6 kwietnia 2002
do 17 lipca 2004
Przynależność polityczna Partia Socjaldemokratyczna
Poprzednik António Guterres
Następca Pedro Santana Lopes
Barroso signature.svg
Odznaczenia
Wielki Łańcuch Orderu Infanta Henryka (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu Chrystusa Order Flagi Narodowej (Albania) Krzyż Wielki Orderu Krzyża Południa (Brazylia) Krzyż Wielki Orderu Rio Branco (Brazylia) Order Krzyża Ziemi Maryjnej I Klasy (Estonia) Krzyż Wielki Orderu Lwa Finlandii Wielki Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Narodowy Order Zasługi, Współpracy i Rozwoju (Gwinea-Bissau) Krzyż Wielki Orderu Zasług Cywilnych (Hiszpania) Rycerz Krzyża Wielkiego Orderu Oranje-Nassau (Holandia) Krzyż Wielki Orderu Sokoła Islandzkiego Xirka Ġieħ ir-Repubblika (Malta) Krzyż Wielki Orderu Pro Merito Melitensi Krzyż Wielki Orderu Ouissama Alaouite’a (Maroko) Krzyż Wielki Orderu Słońca Peru Krzyż Wielki Orderu Zasługi RP Krzyż Wielki Orderu Zasługi RFN Order Podwójnego Białego Krzyża II Klasy (Słowacja) Wielka Wstęga Orderu Republiki (Tunezja) Krzyż Wielki Węgierskiego Orderu Zasługi (cywilny) Krzyż Komandorski Orderu Św. Michała i Św. Jerzego (Wielka Brytania) Wielki Oficer Narodowego Orderu Wybrzeża Kości Słoniowej

José Manuel Durão Barroso (wym. [ʒuˈzɛ mɐnuˈɛɫ duˈɾɐ̃w̃ bɐˈʁozu]; ur. 23 marca 1956 w Lizbonie[1]) – portugalski polityk, prawnik i nauczyciel akademicki. W latach 1992–1995 minister spraw zagranicznych w rządzie Aníbal Cavaco Silvy, od 1999 do 2004 przewodniczący Partii Socjaldemokratycznej. Premier Portugalii od 6 kwietnia 2002 do 17 lipca 2004. Od 22 listopada 2004 do 31 października 2014 przewodniczący Komisji Europejskiej.

Biografia[edytuj]

Wykształcenie i działalność zawodowa[edytuj]

Ukończył prawo na Uniwersytecie Lizbońskim, a także studia europejskie na Uniwersytecie Genewskim, na którym uzyskał również magisterium w zakresie nauk politycznych[1]. Pracował jako nauczyciel akademicki na uniwersytetach w Lizbonie i Genewie, jako profesor wizytujący wykładał na Georgetown University. W latach 1995–1999 był dziekanem wydziału stosunków międzynarodowych na Universidade Lusíada de Lisboa[1].

Działalność polityczna[edytuj]

W czasach studenckich należał do organizacji FEM-L, powiązanej z komunistycznym ruchem MRPP[2] i opozycyjnej wobec dyktatury Nowego Państwa. W 1980 został członkiem centroprawicowej Partii Socjaldemokratycznej (PSD)[1].

W 1985 po raz pierwszy uzyskał mandat posła do Zgromadzenia Republiki. Z powodzeniem ubiegał się o reelekcję w kolejnych wyborach w 1987, 1991, 1995, 1999 i 2002, zasiadając w portugalskim parlamencie IV, V, VI, VII, VIII i IX kadencji[3].

Również od 1985 obejmował funkcje rządowe w kolejnych gabinetach, którymi kierował Aníbal Cavaco Silva. Początkowo został sekretarzem stanu ds. wewnętrznych. W 1987 przeszedł na stanowisko sekretarza stanu ds. polityki i współpracy zagranicznej[1]. Z ramienia swojego rządu był zaangażowany w próby pokojowego rozwiązania wojny domowej w byłej portugalskiej kolonii Angoli[4]. W latach 1992–1995 sprawował urząd ministra spraw zagranicznych[5]. W 1995 PSD przeszła do opozycji, José Manuel Barroso przez rok stał na czele komisji spraw zagranicznych w Zgromadzeniu Republiki[1]. W 1999 został przewodniczącym Partii Socjaldemokratycznej, funkcję tę pełnił do 2004[5].

Kierowana przez niego PSD zwyciężyła w wyborach w 2002, zawiązując koalicję z Partią Ludową. 6 kwietnia 2002 José Manuel Barroso został nowym premierem, stając na czele XV rządu konstytucyjnego. Urząd ten sprawował do 17 lipca 2004[5][6]. Jego gabinet popierał interwencję w Iraku, prowadził restrykcyjną politykę gospodarczą, zmierzającą do ograniczenia deficytu budżetowego i zreformowania prawa pracy. Działania te nie spowodowały jednak szybkiego ożywienia gospodarki i zmniejszenia bezrobocia[4], przyczyniając się do spadku poparcia dla rządu i porażki Partii Socjaldemokratycznej w wyborach parlamentarnych w 2005.

Wybory do Parlamentu Europejskiego w 2004 przyniosły zwycięstwo Europejskiej Partii Ludowej. EPP dążyła do wyłonienia przewodniczącego Komisji Europejskiej ze swoich szeregów. Wybór padł na urzędującego premiera Portugalii, którego zaakceptowała Rada Europejska[7]. 22 lipca 2004 uzyskał wotum zaufania w Europarlamencie[8]. Jego pierwsza komisja rozpoczęła urzędowanie 22 listopada 2004. Po kolejnych eurowyborach w 2009 zaproponowano jego reelekcję na drugą kadencję. 22 września tegoż roku decyzję tę zaaprobował Parlament Europejski VII kadencji[8]. Druga komisja José Manuela Barroso urzędowała od 10 lutego 2010 do 31 października 2014. W okresie urzędowania prowadzono dalsze negocjacje akcesyjne, w tym zakończono procesy przyjmowania do Unii Europejskiej Rumunii i Bułgarii (w okresie I kadencji) oraz Chorwacji (w okresie II kadencji)[4]. Przyjęto w tym czasie zakładający reformę unijnych instytucji traktat lizboński, a także podejmowano działania celem przeciwdziałania zapoczątkowanemu w 2007 światowemu kryzysowi finansowemu[4].

Po zakończeniu drugiej kadencji José Manuel Barroso powrócił do pracy naukowej w tym jako profesor Universidade Católica Portuguesa i Uniwersytetu Genewskiego[9]. W lipcu 2016 został doradcą w londyńskim oddziale Goldman Sachs, zajmując się polityką banku wobec procesu opuszczenia Unii Europejskiej przez Wielką Brytanię[10]. Objęcie tego stanowiska tuż po upływie 18 miesięcy od odejścia z Komisji Europejskiej, chociaż będące zgodne z formalnymi wymogami dotyczącymi unikania konfliktu interesów, skłoniło europejskiego rzecznika praw obywatelskich do podjęcia inicjatywy na rzecz zaostrzenia zasad podejmowania pracy przez członków KE po zakończeniu kadencji[11].

Życie prywatne[edytuj]

Żonaty z Margaridą Sousa Uva, ma troje dzieci[1].

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj]

Ordery i odznaczenia[edytuj]

Od lewej: Jerzy Buzek (przewodniczący PE), Herman Van Rompuy (przewodniczący RE) i José Manuel Barroso (przewodniczący KE)

Doktoraty honorowe[edytuj]

Inne[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d e f g José Manuel Barroso (ang.). ec.europa.eu. [dostęp 2016-04-11].
  2. O EX-PRIMEIRO MINISTRO DURÃO BARROSO (port.). cmjornal.xl.pt, 4 lipca 2004. [dostęp 2016-04-11].
  3. Profil na stronie Zgromadzenia Republiki (port.). [dostęp 2016-04-11].
  4. a b c d José Manuel Durão Barroso (hiszp.). cidob.org. [dostęp 2016-04-11].
  5. a b c Leaders of Portugal (ang.). zarate.eu. [dostęp 2016-04-11].
  6. Governo Constitucional XV (port.). portugal.gov.pt. [dostęp 2016-04-11].
  7. José Manuel Barroso, President of the European Commission, Delivers Policy Address at LISD (ang.). princeton.edu. [dostęp 2016-04-11].
  8. a b MEPs elect Barroso to a second term as Commission President (ang.). europarl.europa.eu, 16 września 2009. [dostęp 2016-04-11].
  9. Durão Barroso vai dar aulas na Universidade de Genebra (port.). dn.pt, 22 lutego 2015. [dostęp 2016-04-11].
  10. Jose Manuel Barroso doradzi Goldman Sachs. rp.pl, 8 lipca 2016. [dostęp 2016-07-21].
  11. Ombudsman calls for strengthened ethics rules for ex-Commissioners (ang.). ombudsman.europa.eu, 12 lipca 2016. [dostęp 2016-07-28].
  12. Cidadãos Nacionais Agraciados com Ordens Portuguesas (port.). presidencia.pt. [dostęp 2016-04-10].
  13. Presidenti Nishani dekoron Shkëlqesinë e Tij, zotin José Manuel Barroso me „Dekoratën e Flamurit Kombëtar” (alb.). president.al, 30 czerwca 2014. [dostęp 2016-08-08].
  14. a b c d e f g h i j k l m n o Cidadãos Nacionais Agraciados com Ordens Estrangeiras (port.). presidencia.pt. [dostęp 2016-04-10].
  15. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 czerwca 2004 r. o nadaniu orderów (M.P. z 2004 r. Nr 56, poz. 936)
  16. Doktorzy honoris causa. sgh.waw.pl. [dostęp 2016-04-11].
  17. Barroso doktorem h.c. Uniwersytetu Łódzkiego. oswiatowiec.pl, 13 października 2010. [dostęp 2016-04-11].
  18. Katarzyna Biniek: José Manuel Barroso doktorem honorowym Politechniki Wrocławskiej. uniaeuropejska.org, 3 grudnia 2011. [dostęp 2016-04-11].
  19. Doctor Honoris Causa Ekonomickej Univerzity v Bratislave (1993–1994) (słow.). euba.sk. [dostęp 2016-04-11].