José van Dam

José van Dam
	; José van Dam i Barbara Hendricks (2006)
Imię i nazwisko	Joseph Van Damme
Data i miejsce urodzenia	25 sierpnia 1940 ; Ixelles
Pochodzenie	belgijskie
Data śmierci	17 lutego 2026
Typ głosu	bas-baryton
Gatunki	muzyka poważna
Zawód	śpiewak
	Odznaczenia
	Multimedia w Wikimedia Commons

José van Dam, właśc. Joseph Van Damme^[1]^[2] (ur. 25 sierpnia 1940 w Ixelles^[3], zm. 17 lutego 2026^[4]) – belgijski śpiewak, bas-baryton.

Życiorys

W wieku 11 lat rozpoczął naukę gry na fortepianie i solfeżu, w wieku 13 lat naukę śpiewu^[2]. Studiował w konserwatorium w Brukseli u Frédérica Anspacha, studia ukończył w 1958 roku z I nagrodą^[1]. Zadebiutował w 1960 roku w Liège jako Don Basilio w Cyruliku sewilskim Gioacchino Rossiniego^[1]^[2]. W kolejnych latach występował w Opéra-Comique w Paryżu (1961–1965) i Grand Théâtre w Genewie (1965–1967)^[2]. Od 1967 do 1973 roku związany był z Deutsche Oper w Berlinie^[1]. W 1968 roku debiutował na festiwalu w Salzburgu w Rappresentatione di Anima, et di Corpo Emilio de’ Cavalieriego^[1]. Rolą Escamilla w Carmen Georges’a Bizeta debiutował w La Scali (1970), Covent Garden Theatre (1973) i Metropolitan Opera (1975)^[1]. W 1983 roku wystąpił w roli tytułowej podczas prapremiery opery Saint François d’Assise Oliviera Messiaena^[1]^[2]. W 1985 roku wystąpił jako Hans Sachs w Śpiewakach norymberskich Richarda Wagnera w Théâtre Royal de la Monnaie w Brukseli, w tej samej roli występował w sezonie 1985–1986 w Lyric Opera of Chicago^[2]. W 1994 roku po raz pierwszy wystąpił w nowojorskiej Carnegie Hall^[2]. W 2003 roku w Brukseli wystąpił w prapremierze Oedipe sur la route Pierre’a Bartholomée^[1].

W 1998 roku otrzymał od króla Alberta II tytuł barona^[1]. Oficer belgijskiego Orderu Leopolda II^[3]. Odznaczony komandorią francuskiego Orderu Sztuki i Literatury (1994)^[5].

Zasłynął takimi rolami jak Escamillo w Carmen Bizeta, Leporello w Don Giovannim, Figaro w Weselu Figara i Don Alfonso w Così fan tutte Mozarta, Hans Sachs w Śpiewakach norymberskich i Amfortas w Parsifalu Wagnera, Borys Godunow w Borysie Godunowie Musorgskiego, Filip II w Don Carlosie Verdiego^[1]. W jego repertuarze koncertowym znajdowały się utwory J.S. Bacha, W.A. Mozarta, Beethovena, Verdiego, Brahmsa i Mahlera^[1]. Dokonał ponad 120 nagrań płytowych dla wytwórni Deutsche Grammophon, EMI, Decca Records, Erato, Philips Records i Virgin Classics^[1]. Trzykrotnie (1985, 1993, 1998) otrzymał Nagrodę Grammy^[1]. Był laureatem 8. Międzynarodowego Konkursu Wokalnego w Tuluzie (1961)^[6]. Wystąpił w filmach Don Giovanni Josepha Loseya (1979) i Le maître de musique Gérarda Corbiau (1988)^[1].

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Encyklopedia Muzyczna PWM. T. 11. Część biograficzna t–v. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 2009, s. 211. ISBN 978-83-224-0905-3.
1 2 3 4 5 6 7 Baker’s Biographical Dictionary of Musicians. T. Volume 6 Stre–Zyli. New York: Schirmer Books, 2001, s. 3737. ISBN 0-02-865571-0.
1 2 Adelbrieven. Lettres patentes de noblesse 1993–2000. Tielt: Lannoo, 2001, s. 214. ISBN 90-2094523-8.
↑ Operazanger en baron José van Dam (85) overleden (niderl.)
↑ Archives des nominations et promotions dans l'ordre des Arts et des Lettres, s. 91 (fr.)
↑ Palmarès des précédentes éditions du Concours International de Chant de Toulouse [online], theatreducapitole.fr [dostęp 2023-01-19] (fr.).