Josef Haslinger

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Josef Haslinger na Ubud Writers & Readers Festival (2012)

Josef Haslinger (ur. 5 lipca 1955 w Zwettl w Austrii) – austriacki pisarz, eseista, intelektualista, od maja 2013 do kwietnia 2017 prezydent Niemieckiego Centrum PEN, profesor estetyki literackiej w Niemieckim Instytucie Literatury na Uniwersytecie w Lipsku.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Josef Haslinger urodził się w Waldviertel – północno-zachodnim rejonie kraju związkowego Dolna Austria; dorastał i wychowywał się w Groß Meinharts w pobliżu Groß Gerungs[1][2]. Studiował filozofię, teatrologię i germanistykę na Uniwersytecie Wiedeńskim. W 1980 uzyskał tytuł doktora za pracę „Estetyka Novalisa”. Od roku 1977 razem z Gustavem Ernstem wydawał literackie czasopismo „Wespennest”, a w latach 80. sprawował funkcję sekretarza generalnego Zgromadzenia Autorów w Grazu, największego zjednoczenia pisarzy austriackich[3]. Na przełomie lat 1983/84 pełnił funkcję wykładowcy na Uniwersytecie Kassel[4].

Prace Haslingera wyróżnia krytyka społeczeństwa austriackiego oraz tematy związane z krytycznym podejściem do historii Austrii. Swoim socjokrytycznym analizom (krytyka brutalności i cynizmu społeczeństwa, krytyka prywatnych mediów, dążących do sensacji, rasizmu i polityki) nadał fikcyjny wyraz w utworach literackich. W 1992 Haslinger przyczynił się do utworzenia działającej na rzecz praw człowieka organizacji „SOS Mitmensch”, której do roku 1993, razem z Willim Resetaritsem był pierwszym przewodniczącym. Jest autorem thrillera politycznego „Opernball” (Bal w Operze), w którym przedstawił z różnych perspektyw atak terrorystyczny na Operę Wiedeńską. Dzieło to cieszyło się ogromną popularnością i zainteresowaniem, a sam autor zyskał dzięki niemu wielką sławę także poza granicami Austrii[5]. Na podstawie powieści „Opernball” w 1998 roku powstał trzygodzinny film „Opernball – Die Opfer/Die Täter” (tłum. Bal w operze – ofiary/sprawcy) z międzynarodową obsadą[6].

Od 1996 wykłada estetykę literacką jako profesor w Niemieckim Instytucie Literatury (Deutsches Literaturinstitut) na Uniwersytecie w Lipsku. Jako członek szczebla kierowniczego był wielokrotnie dyrektorem instytutu[7].

Haslinger jest członkiem niemieckiego oddziału stowarzyszenia pisarzy PEN. Od 2013 do 2017 pełnił funkcję prezydenta, w 2017 ogłosił rezygnację ze stanowiska[8]. Jego następczynią została Regula Venske[9].

W 2007 roku ukazał się tom Phi Phi Island. Sprawozdanie, w którym autor umieścił swoje przeżycia, których doświadczył w Tajlandii w 2004 roku. Haslinger, jego żona Edith oraz dzieci Sophie i Elias jako nieliczni przeżyli na wyspie Phi Phi tsunami na Oceanie Indyjskim[10][11].

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

  • 1980 Theodor-Körner-Preis (Nagroda Theodora Körnera)
  • 1982 Österreichisches Staatsstipendium für Literatur (Austriackie Państwowe Stypendium Literackie)
  • 1984 Förderungspreis der Stadt Wien (Nagroda Miasta Wiedeń)
  • 1985 Stipendium des Deutschen Literaturfonds (Stypendium Niemieckiego Funduszu Literackiego)
  • 1988 Österreichisches Dramatikerstipendium (Austriackie Stypendium Dramaturgów)
  • 1989 erostepost-Literaturpreis (Nagroda Literacka Czasopisma erostepost)
  • 1993–94 Elias Canetti-Stipendium der Stadt Wien (Stypendium Eliasa Canetti miasta Wiedeń)
  • 1994 Stipendium des Deutschen Literaturfonds e.V. (Stypendium Niemieckiego Funduszu Literackiego)
  • 1994 Förderungspreis des Landes Niederösterreich für Literatur (Literacka Nagroda Poparcia Kraju Dolna Austria)
  • 1996 New-York-Stipendium des Deutschen Literaturfonds e.V. (Stypendium Nowego Jorku Niemieckiego Funduszu Literackiego)
  • 2000 Literaturpreis der Stadt Wien (Nagroda Literacka Miasta Wiedeń)
  • 2001 Preis der LiteraTour Nord (Nagroda LiteraTour Nord)
  • 2000 Ehrenpreis des österreichischen Buchhandels für Toleranz in Denken und Handeln (Honorowa Nagroda Austriackich Księgarzy za Tolerancyjną Postawę w Myśleniu i Działaniu)
  • 2010 Mainzer Stadtschreiber (Nagroda Literacka stacji telewizyjnej ZDF, 3sat i Miasta Moguncji – Pisarz Miejski Moguncji)
  • 2011 Rheingau Literatur Preis (Nagroda Literacka Rheingau)
  • 2017 Goldenes Verdienstzeichen des Landes Wien (Złota Odznaka Kraju Związkowego Wiedeń)

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

Proza[edytuj | edytuj kod]

  • 1980: Der Konviktskaktus. Erzählungen (Konwiktorski kaktus. Opowiadania).
  • 1981: Der Rauch im Wald. (Dym w lesie)
  • 1985: Der Tod des Kleinhäuslers Ignaz Hajek. Novelle (Śmierć małego komornika Ignacego Hajka. Nowela)
  • 1995: Bal w operze (Opernball)
  • 2000: Gra w ojca (Das Vaterspiel) – powieść, w której Haslinger zajmuje się skomplikowaną relacją między ojcem a synem. Również została sfilmowana.
  • 2006: Zugvögel. Erzählungen (Wędrowne ptaki. Opowiadania).
  • 2007: Phi Phi Island. Ein Bericht. (Wyspa Phi Phi. Sprawozdanie)
  • 2011: Jáchymov. – powieść biograficzna, która jest przetłumaczona na język czeski. Opowiada ona o tragicznym losie legendarnego bramkarza hokejowego Bohumila Modrego, który w 1950 został aresztowany i oskarżony o zdradę państwa. Za karę został zesłany do pracy w kopalniach uranu w Jáchymovie[12].

Polski przekład[edytuj | edytuj kod]

Literaturoznawstwo, eseje[edytuj | edytuj kod]

  • 1981 Die Ästhetik des Novalis. (Estetyka Novalisa)
  • 1987 Politik der Gefühle – Ein Essay über Österreich. (Polityka uczuć – Esej o Austrii)
  • 1990 Wozu brauchen wir Atlantis? (Po co nam Atlantyda?)
  • 1992 Das Elend Amerikas. 11 Versuche über ein gelobtes Land. (Nędza Ameryki. 11 przymiarek do obiecanej krainy)
  • 1996 Hausdurchsuchungen im Elfenbeinturm. (Rewizje w wieży z kości słoniowej)
  • 2001 Klasse Burschen. (Super koledzy)
  • 2003 Am Ende der Sprachkultur? Über das Schicksal von Schreiben, Sprechen und Lesen. (Koniec kultury języka? O losie pisania, mówienia i czytania)

Redakcja[edytuj | edytuj kod]

  • Hugo Sonnenschein: Die Fesseln meiner Brüder, 1984, współredakcja Karl-Markus Gauß.[1]
  • ROTWEISSBUCH. Österreichische Autoren zum Anschluß 1938. Gangan, Graz/Wien 1988, ​ISBN 3-900530-13-0​.
  • Wie werde ich ein verdammt guter Schriftsteller? Berichte aus der Werkstatt. (Jak zostać diabelnie dobrym pisarzem? Sprawozdania z warsztatów), współredakcja Hans-Ulrich Treichel, Suhrkamp, Frankfurt/Main 2005, TB: ​ISBN 978-3-518-12395-9​.
  • Schreiben lernen – Schreiben lehren. (Nauczyć się pisać – uczyć pisać), współredakcja Hans-Ulrich Treichel, Fischer, Frankfurt/Main 2006, TB: ​ISBN 978-3-596-16967-2​.
  • Zuflucht in Deutschland. Texte verfolgter Autoren. (Ucieczka do Niemiec. Teksty prześladowanych autorów), współredakcja Franziska Sperr, Fischer, Frankfurt/Main 2017. TB: ​ISBN 978-3-596-29800-6[13][14].

Film, Teatr i reżyseria[edytuj | edytuj kod]

  • 2010 Nachtasyl – Die Heimat der Heimatlosen (Nocny azyl – ojczyzna pozbawionych ojczyzny), dokument
  • Karfreitag, 1. Mai. Eine politische Revue. Regie: Bernd Palma, Musik: Georg Herrnstadt. Kulisse, Wien: Neue Volkskomödie Wien, 1.5.1988[15]
  • Die Entdeckung Amerikas. Ein Reise-Epos für eine statarische Stimme und zwei zügellose Zugposaunisten. Posaune: Bertl Mütter, Werner Puntigam. Musik: Werner Puntigam. Messepalast, Wien: Ensemble Theater, 1992[16]

Ekranizacje[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Josef Haslinger, Wozu brauchen wir Atlantis: Essays, Löcker, 1990, s. 215–216, ISBN 978-3-85409-173-8 [dostęp 2017-10-20] (niem.).
  2. Matthias Altenburg (red.), Fremde Mütter, fremde Vaeter, fremdes Land, Konkret Literatur Verlag, 1985, s. 153–154, ISBN 978-3-922144-50-2 [dostęp 2017-10-20] (niem.).
  3. Josef Haslinger – Wien Geschichte Wiki, www.wien.gv.at [dostęp 2017-10-17] (niem.).
  4. Josef Haslinger – 6 Bücher – Perlentaucher, www.perlentaucher.de [dostęp 2017-10-17] (niem.).
  5. Frankfurter Allgemeine Zeitung GmbH, Josef Haslinger zum 60.: Feind des Machtgeplänkels, FAZ.NET, 5 lipca 2015 [dostęp 2017-10-17].
  6. TV Spielfilm Online, Opernball (1+2) – Filmkritik – Film – TV SPIELFILM, „TV Spielfilm Online” [dostęp 2017-10-17] (niem.).
  7. Universität Leipzig, Universität Leipzig: Nachrichten, www.uni-leipzig.de [dostęp 2017-10-17] (niem.).
  8. Susanna Gutknecht, Interview: Josef Haslinger – Rücktritt als PEN-Präsident, 21 kwietnia 2017 [dostęp 2017-10-17] (niem.).
  9. Schriftstellervereinigung: Deutsches PEN-Zentrum hat neue Präsidentin, „Spiegel Online”, 28 kwietnia 2017 [dostęp 2017-10-17].
  10. DIE WELT, Tsunami: Nur der Zufall ließ Josef Haslinger überleben, „DIE WELT”, 13 marca 2007 [dostęp 2017-10-17].
  11. Ulrich Greiner, Sachbuch: Der Entschluss, bis zum Ende zu kämpfen, „Die Zeit”, Hamburg , 6 czerwca 2007, ISSN 0044-2070 [dostęp 2017-10-20] (niem.).
  12. Christoph Schröder, Lehrstück „Jáchymov”: Die Hölle von Joachimsthal, „Der Spiegel”, 5 września 2011 [dostęp 2017-10-20].
  13. Vorstellung der PEN-Anthologie „Zuflucht in Deutschland. Texte verfolgter Autoren” in Leipzig, „PEN-Zentrum Deutschland” [dostęp 2017-10-26] (niem.).
  14. Josef Haslingers Buch „Zuflucht in Deutschland”: Texte verfolgter Autoren | Startseite | Kunscht!, „swr.online” [dostęp 2017-10-26] (niem.).
  15. Christine Dobretsberger, Eine lebendige Streitkultur ist unerlässlich, „Zeitgenossen – Wiener Zeitung Online” [dostęp 2017-10-27] (niem.).
  16. Austria-Forum | https://austria-forum.org/, Haslinger, Josef, „Austria-Forum” [dostęp 2017-10-27] (niem.).
  17. Opera Ball. Heiner Lauterbach, Franka Potente, Frank Giering 1998-03-15. [dostęp 2017-10-27].
  18. | Berlinale | Archiv | Jahresarchive | 2009 | Programm – Das Vaterspiel | Kill Daddy Good Night, www.berlinale.de [dostęp 2017-10-27].
  19. e, Das Vaterspiel | Kritik, critic.de [dostęp 2017-10-27] (niem.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Joanna Drynda, Schöner Schein, unklares Sein. Poetik der Österreichkritik im Werk von Gerhard Roth, Robert Menasse und Josef Haslinger, Poznań: Rys-Studio, 2003, ISBN 83-88856-26-X, OCLC 168689760.
  • Katarzyna Leszczyńska: Bal w operze Josefa Haslingera, Literatura na Świecie 3-4/2004, s. 418–424.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]