Joseph von Sonnenfels

Joseph von Sonnenfels

Data urodzenia	1733
Data i miejsce śmierci	25 kwietnia 1817 Wiedeń
Zawód, zajęcie	pisarz, prawnik

Sonnenfels: "Der Mann ohne Vorurtheil" ("Człowiek bez Przesądu") – A.D. 1765

Joseph von Sonnenfels (ur. 1733, zm. 25 kwietnia 1817 w Wiedniu) – austriacki pisarz i prawnik, profesor Uniwersytetu Wiedeńskiego.

Życiorys

Jego ojcem był Lipman Perlin (1705–1768) rabin z Brandenburgii i tłumacz języków orientalnych zatrudniony w Nikolsburgu (dziś Mikulov). W 1734 roku Lipman konwertował się w Wiedniu na katolicyzm. Przybrał wówczas imię Alois Wienner, a tytuł barona (Freiherr) von Sonnenfels uzyskał w 1746. Bratem Josepha był Franz Anton von Sonnenfels.

Joseph, ochrzczony za młodu razem z ojcem i dwoma braćmi, studiował najpierw w gimnazjum, a potem na wiedeńskim uniwersytecie. Przy ojcu nauczył się hebrajskiego i chaldejskiego. W latach 1749–1754 służył jako piechur w regimencie „Deutschmeister” dochodząc do rangi kaprala. Następnie studiował prawo i został radcą prawnym w Wiedniu. Od 1761 do 1763, był sekretarzem „Arcierengarde”. W 1763 roku został profesorem nauk politycznych (Professor für Polizey- und Kameralwissenschaft) na wiedeńskim uniwersytecie. Dwukrotnie był rektorem uczelni. W 1779, otrzymał tytuł „radcy zwyczajnego dworu” (Wirklicher Hofrath), a w 1810 został prezesem Akademii Nauk, które to stanowisko piastował do śmierci.

W latach 1765–1767 i 1769-1775 Sonnenfels był wydawcą pisma „Der Mann ohne Vorurtheil” („Człowiek bez Przesądu”). Pisał też o teatrze: Briefe über die Wienerische Schaubühne, gdzie skrytykował dominację postaci arlekina w teatrach Wiednia.

Sonnenfels przyczynił się walnie do zniesienia tortur w Austrii (1776).

Uniemożliwił Lessingowi zatrudnienie w Wiedniu z zazdrości, co wyszło na jaw i przysporzyło mu wrogów.

Ludwig van Beethoven dedykował Sonnenfelsowi sonatę fortepianową No. 15, Op. 28, wydaną drukiem w 1801.

Sonnenfels był wolnomularzem w loży Balduin w Lipsku, a potem loży Zur wahren Eintracht w Wiedniu. Od 1784 był wielkim mistrzem loży Zur wohltätigen Eintracht.

Dzieła

• Specimen Juris Germanici de Remediis Juris, Juri Romano Incognitis, Vienna, 1757;
• Ankündigung einer Teutschen Gesellschaft in Wien, wyd. 1761;
• Betrachtungen über die Neuen Politischen Handlungsgrundsätze der Engländer, wyd. 1764;
• Grundsätze der Polizei, Handlung und Finanzwissenschaft, wyd. 1765-67 (8-e wyd. 1819);
• Briefe über die Wienerische Schaubühne wyd. 1768 (ponownie wydane przez Sauer, ib. 1884);
• Von der Verwandlung der Domänen in Bauerngüter, wyd. 1773;
• Ueber die Abschaffung der Tortur, Zurich, 1775 (i Nuremberg, 1782);
• Abhandlung über die Aufhebung der Wuchergesetze, Vienna, 1791;
• Handbuch der Innern Staatsverwaltung, wyd. 1798
• Ueber die Stimmenmehrheit bei Criminalurtheilen, Vienna, 1801 (i 1808)

• Gesammelte Schriften, 10 tomów. Wien: Baumeister 1783–1787.
• Briefe über die Wienerische Schaubühne (powstałe w latach 1767–1769.) wydane przez Hilde Haider-Pregler. Graz: Akademische Druck- und Verlagsanstalt 1988. (wg wydania wiedeńskiego: Konesen 1884.)
• Ueber den Geschäftsstil. Die ersten Grundlinien für angehende oesterreichische Kanzleybeamten (Wien, 1784. W roku 1787 drugie mocno przerobione wydanie).
• Versuch über die Grundsätze des Stils in privat- und öffentlichen Geschäften, 2 tomy (Wien: Gerold 1781)

Zobacz też

• oświecenie katolickie
• policystyka

Bibliografia

• Alfred von Arneth, Beaumarchais und Sonnenfels. Wien : W. Braumüller, 1868.
• Heinrich Eduard Jacob, Beaumarchais und Sonnenfels. Schauspiel in vier Akten. München: Georg Müller Verlag, 1919.

Linki zewnętrzne

• http://aeiou.iicm.tugraz.at/aeiou.encyclop.s/s650720.htm