jota Ursae Majoris

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj


jota Ursae Majoris A
ι Ursae Majoris A
Dane obserwacyjne (J2000.0)
Gwiazdozbiór Wielka Niedźwiedzica
Rektascensja 08h 59m 12,454s[1]
Deklinacja +48° 02' 30,57"[1]
Odległość 47,3 ± 0,1 ly
14,51 ± 0,03[2] pc
Wielkość obserwowana 3,12[2]m
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy spektroskopowo podwójna: karzeł lub podolbrzym / biały karzeł
Typ widmowy A7V(n)[2] lub
F0 V-IV[3]
Masa 1,7 ± 0,1 M /
1,0 ± 0,3[3] M
Wielkość absolutna 2,31[2]m
Temperatura 7260 ± 70[3] / ? K
Alternatywne oznaczenia
Oznaczenie Flamsteeda: 9 UMa
Bonner Durchmusterung: BD +48°1707
Fundamentalny katalog gwiazd: FK5 335
Boss General Catalogue: GC 12407
Katalog Gliesego: GJ 331 A
Katalog Henry'ego Drapera: HD 76644
Katalog Hipparcosa: HIP 44127
Katalog Jasnych Gwiazd: HR 3569
SAO Star Catalog: SAO 42630
Talitha Borealis, CCDM J08592+4803A
jota Ursae Majoris B/C
ι Ursae Majoris B /C
Dane obserwacyjne (J2000.0)
Gwiazdozbiór Wielka Niedźwiedzica
Rektascensja 08h 59m 12,53s[4]
Deklinacja +48° 02' 28,7"[4]
Odległość 47,3 ± 0,1 ly
14,51 ± 0,03[2] pc
Wielkość obserwowana 10,8[4] / 11,1[5]m
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy czerwone karły
Typ widmowy M3V / M4V[3]
Masa 0,35 ± 0,05 M /
0,30 ± 0,05[3] M
Alternatywne oznaczenia
Bonner Durchmusterung: BD +48°1707 B / BD +48°1707 C
Katalog Gliesego: GJ 331 B / GJ 331 C
CCDM J08592+4803B / CCDM J08592+4803C

jota Ursae Majoris (ι UMa; Talitha, z arabskiego: „trzeci skok”) – gwiazda poczwórna w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy[6].

Główny składnik układu (A) to gwiazda typu widmowego A7[2] lub F0[3], klasyfikowana jako karzeł lub podolbrzym (zob. diagram Hertzsprunga-Russella). Jej temperatura wynosi ok. 7260 K, masa 1,7 ±0,1 M[3], a świeci ona 9 razy jaśniej od Słońca[6]. Wokół niej w odległości 5–6 j.a. krąży mniejsza gwiazda[6], prawdopodobnie biały karzeł o masie 1,0 ±0,3 M. Tworzą one układ spektroskopowo podwójny[7]. Okres orbitalny tej pary wynosi ok. 12,2 roku, a ekscentryczność orbity wynosi 0,6[6].

W odległości ok. 132 j.a. od tej pary[6] znajduje się para czerwonych karłów typu widmowego M3V i M4V (składniki B i C) o masach ok. 0,35 i 0,30 M[3]. Ich jasności wynoszą 10,8[4] i 11,1m[5]. Krążą one wokół wspólnego środka masy w odległości 10 j.a. od siebie, jeden obieg zajmuje im 40 lat[6]. Z kolei obieg wspólnego środka masy całego układu zajmuje tej parze karłów 2084 lata (wcześniejsza praca podawała 818 lat[6]), a ekscentryczność tej orbity to aż 0,9[3].

System ten wydaje się niestabilny w skali czasu poniżej miliona lat[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Jota Ursae Majoris w bazie SIMBAD (ang.)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Anderson E., Francis C.: HIP 44127 (ang.). W: Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2014-05-13].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 3,9 R. Ya. Zhuchkov et al.. Physical parameters and dynamical properties of the multiple system ι UMa (ADS 7114). „Astronomy Reports”. 56 (7), s. 512-523, lipiec 2012. Springer. DOI: 10.1134/S1063772912070074 (ang.). 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 iot UMa B w bazie SIMBAD (ang.)
  5. 5,0 5,1 iot UMa C w bazie SIMBAD (ang.)
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 Jim Kaler: TALITHA (Iota Ursae Majoris) (ang.). W: STARS [on-line]. [dostęp 2014-05-13].
  7. iot UMa A w bazie SIMBAD (ang.)