To jest dobry artykuł

Juan Carlos I (2008)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Juan Carlos I
Ilustracja
„Juan Carlos I” w Las Palmas w 2011 r.
Klasa okręt desantowy-dok (LHD), lotniskowiec[1]
Historia
Stocznia Navantia
Położenie stępki 2005
Wodowanie 10 marca 2008
 Armada Española
Wejście do służby 30 września 2010
Los okrętu w służbie
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność pełna: 27 560 t[2]
Długość 230,82 m
Szerokość 32 m
Zanurzenie 7,1 m maksymalne[2]
Napęd
siłownia w układzie CODLAG, dwa silniki elektryczne o mocy 22 000 kW, dwie śruby
Prędkość 21 węzłów (39 km/h)
Zasięg 9 000 Mm przy prędkości 15 węzłów[2]
Uzbrojenie
4 działka GAM-B01 kal. 20 mm
4 karabiny maszynowe kal. 12,7 mm[2]
Wyposażenie lotnicze
do 30 śmigłowców lub 12 samolotów AV-8B i śmigłowce
Załoga 243[2] do 295 marynarzy[3], personel lotniczy, desant
Sylwetka „Juana Carlosa I” (2017 r.)
Widok nieukończonego okrętu z góry
Główne stanowisko dowodzenia i stanowisko kontroli lotów

Juan Carlos I (L61)hiszpański uniwersalny okręt desantowy-lotniskowiec[1], znajdujący się w służbie od 2010 roku. Klasyfikowany oryginalnie jako Buque de Proyección Estratégica (okręt projekcji strategicznej)[4]. Jest największym okrętem w dziejach marynarki hiszpańskiej[4]. Po wycofaniu ze służby lekkiego lotniskowcaPrincipe de Asturias” w 2013 roku, przejął także pewne jego zadania. Dzięki wyposażeniu i możliwościom, jednostka jest predestynowana także do udziału w operacjach humanitarnych. Stanowi jedyny okręt swojego typu w marynarce hiszpańskiej, natomiast na jego bazie zbudowano dwa okręty typu Canberra dla Australii i budowany jest okręt dla Turcji.

Geneza i budowa[edytuj | edytuj kod]

Okręt zbudowano według podobnej koncepcji jak amerykańskie LHD typu Wasp lub francuskie desantowce typu Mistral – stanowi uniwersalny okręt desantowy z dokiem i ciągłym pokładem lotniczym, umożliwiającym operowanie śmigłowców, a także samolotów. Projekt zatwierdzono we wrześniu 2003 roku, a budowę rozpoczęto w 2005 roku w stoczni Navantia w Ferrol, metodą modułową – z bloków. Blok nr 320 wykonano w Ferrol, a blok nr 330 równolegle w stoczni w Fene[4]. Wodowanie nastąpiło 10 marca 2008 roku[5]. Okręt nosi imię króla Hiszpanii Jana Karola I, a matką chrzestną jednostki została królowa Zofia[5]. Po ukończeniu w czerwcu prób stoczniowych, 30 września 2010 roku nastąpiło podniesienie bandery, w obecności króla – patrona okrętu[5]. „Juan Carlos I” następnie rozpoczął próby morskie, zaplanowane na kolejne 12 miesięcy[5]. Wstępny budżet wynosił 360 milionów euro, jednakże okręt kosztował łącznie 462 miliony euro (około 600 milionów dolarów)[6].

„Juan Carlos I” zastąpił w służbie dwa stare okręty desantowe „Hernán Cortés” (L41) i „Pizarro” (L42) amerykańskiego typu Newport[4]. Początkowo wspierał działania lotnicze jedynego hiszpańskiego lekkiego lotniskowca „Principe de Asturias”, a po jego wycofaniu ze służby w 2013 roku, przejął część obowiązków lotniskowca. Na bazie projektu „Juana Carlosa I” zbudowano następnie dwa okręty desantowe typu Canberra („Canberrra” i „Adelaide”) dla Królewskiej Marynarki Australijskiej, a w 2016 roku rozpoczęto budowę także „Anadolu” dla Tureckiej Marynarki Wojennej[7][8].

Opis[edytuj | edytuj kod]

Okręt ma masywny kadłub o długości całkowitej 230,82 m, szerokości 32 m i wysokości burt do pokładu lotniczego 27,5 m[2]. Wyporność pełna wynosi 27 560 t[2]. Na prawie całej długości okrętu ciągnie się pokład lotniczy o prostokątnym obrysie, wymiarach 201,9 × 32 m i powierzchni 5440 m²[5]. Z lewej strony na dziobie pokład lotniczy przechodzi w skocznię o nachyleniu do 12°, dla wspomagania startu samolotów typu STOVL[5]. Na pokładzie lotniczym wydzielono osiem stanowisk dla śmigłowców (sześć na lewej burcie i dwa na prawej: na dziobie i za nadbudówką)[9]. Jednocześnie może z nich operować 6 śmigłowców średnich lub 4 ciężkie (jak CH-47 Chinook)[5]. Oprócz ośmiu śmigłowców na stanowiskach, na pokładzie może być ustawione dalsze sześć średnich śmigłowców ze złożonymi łopatami wzdłuż nadbudówki oraz po jednym na podnośnikach lotniczych[5]. Na prawej burcie na pokładzie lotniczym, typowo dla lotniskowców, umieszczona jest wąska, lecz długa i dość wysoka nadbudówka o gładkich pochyłych ścianach, mieszcząca większość pomieszczeń bojowych[5]. W jej przedniej części na najwyższej kondygnacji znajduje się przeszklone główne stanowisko dowodzenia, a za nim z lewej strony nadbudówki, nad pokładem lotniczym, umiejscowione jest stanowisko kontroli lotów[5]. Na dachu znajdują się trzy podstawy dla anten oraz dwa wyloty spalin, ukształtowane w formie graniastosłupów w celu zmniejszenia odbicia radarowego; na rufowej podstawie znajduje się niewielki maszt[9]. Jeden podnośnik lotniczy umieszczony jest po prawej burcie przed nadbudówką, a drugi centralnie, na końcu pokładu lotniczego, który nie dochodzi do samej rufy okrętu[9].

Pod pokładem lotniczym znajduje się pokład hangarowy, na którym w części rufowej mieści się hangar o powierzchni 985 m², a w dziobowej pokład ładunkowy o powierzchni 1880 m² do transportu lekkiej techniki wojskowej (mogą tam być transportowane także śmigłowce, których maksymalnie okręt może zabrać 30)[5]. Poniżej, ze względów statecznościowych, znajduje się pokład ładunkowy o powierzchni 1480 m² do transportu ciężkiej techniki, jak czołgi[5]. Zatapialny dok, umieszczony w części rufowej, ma wymiary 69,3 × 16,8 m i powierzchnię 1165 m², zamykany jest od tyłu rampą o wymiarach 16,8 × 11,5 m[5]. Pod sufitem doku znajduje się suwnica o udźwigu 18 ton, ułatwiająca załadunek na barki[2]. Załadunek na dolny pokład bezpośrednio z nabrzeża umożliwiają dwie furty w prawej burcie z rozkładanymi rampami o nośności 65 ton[2]. Komunikację między pokładami ładunkowymi zapewnia stała wewnętrzna skośna rampa przy burcie[a] i podnośnik o udźwigu 16 ton[2].

Załoga według oficjalnych danych składa się z 295 osób, w tym 31 oficerów, 53 podoficerów i 201 marynarzy[3]. Inne źródła podawały 243[2] lub 261 osób[10]. Ponadto okręt zabiera personel lotniczy w zależności od misji, oraz desant. Pomieszczenia mieszkalne i rekreacyjne załogi i desantu (lub ewakuowanych osób) znajdują się w części dziobowej kadłuba i między pokładami ładunkowymi[2]. Okręt posiada dobrze wyposażony blok szpitalny z dwoma salami operacyjnymi, izbą chorych na 56 łóżek i oddziałem intensywnej terapii na 8 łóżek[2]. W jego skład wchodzi także m.in. gabinet dentystyczny, pracownia RTG, sala pierwszej pomocy i laboratoria. W razie potrzeby okręt może ewakuować do 1000 osób z obszarów katastrof humanitarnych[2].

Możliwości transportowe i grupa lotnicza[edytuj | edytuj kod]

Samoloty Harrier II Matador zaparkowane na pokładzie
Na pokładzie - amerykańskie zmiennopłaty MV-22 Osprey

„Juan Carlos I” zabiera do zatapialnego doku cztery barki desantowe typu LCM-1E oraz 4-6 łodzi hybrydowych SuperCat[5]. Alternatywnie można zabrać cztery barki LCM-8 lub jeden poduszkowiec desantowy amerykańskiego typu LCAC[5]. Może transportować do 46 czołgów Leopard 2E, z tym, że w maksymalnej konfiguracji część z nich transportowana jest w doku zamiast barek[5]. Może zabrać oprócz tego lżejsze pojazdy i około 900 żołnierzy desantu[11]. Okręt może przewieźć ogółem do 170 różnych pojazdów lub 144 kontenerów TEU (76 na pokładzie dolnym i 67 na górnym)[2].

Okręt może przenosić w misjach desantowych do 30 średnich i ciężkich śmigłowców[10]. W misjach w charakterze lotniskowca może przenosić 10–12 samolotów krótkiego lub pionowego startu i lądowania (STOVL, VTOL, V/STOL), jak AV-8B Matador (używany przez 9. Eskadrę lotnictwa marynarki) lub w przyszłości F-35B, oraz podobną liczbę śmigłowców[10]. Używane mogą być śmigłowce średnie, będące na wyposażeniu lotnictwa marynarki: Sikorsky SH-3 Sea King, Sikorsky SH-60B Seahawk, Agusta-Bell 212, i lekkie Hughes 500[12]. Operować z okrętu mogą także śmigłowce ciężkie wojsk lądowych CH-47 Chinook lub średnie NH90[5] i Eurocopter Cougar oraz amerykańskie zmiennopłaty MV-22 Osprey[13].

Uzbrojenie[edytuj | edytuj kod]

Uzbrojenie obronne okrętu jest ograniczone do minimalnych możliwości samoobrony i tworzą je 4 działka GAM-B01 kalibru 20 mm oraz 4 karabiny maszynowe 12,7 mm[2]. Oficjalne źródła Marynarki Hiszpańskiej jednak wskazują obecnie tylko na uzbrojenie w 4 karabiny maszynowe 12,7 mm[3]. Możliwe jest zainstalowanie w przyszłości wyrzutni pocisków przeciwlotniczych bliskiego zasięgu RAM lub ESSM[2].

Napęd[edytuj | edytuj kod]

Siłownia okrętu jest kombinowana, spalinowo-elektryczno-turbogazowa (układ CODLAG). Bezpośrednio napędzają go dwa gondolowe pędniki azymutalne ABB Azipod, z których każdy składa się z silnika prądu stałego Siemens o mocy 11 000 kW i dwóch śrub Schottel o średnicy 4,5 m umieszczonych w układzie tandem[2]. Pędniki zamontowane są obrotowo pod rufą okrętu, który nie ma klasycznych sterów, i zapewniają bardzo dobrą manewrowość[14]. Dodatkowo na dziobie znajdują się dwa stery strumieniowe[14]. Prąd wytwarzają generatory elektryczne, napędzane przez jedną turbinę gazową rozpowszechnionego na świecie typu General Electric LM2500 o mocy 19 750 kW i dwa silniki wysokoprężne MAN Izar 6V32/40 o mocy po 7860 kW[2].

Wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

Okręt ma bogate wyposażenie radioelektroniczne[2]. Trójwspółrzędny radar Indra Lanza N pracujący w paśmie D, na maszcie dziobowym, umożliwia wykrywanie celów w odległości do 330 km i na wysokości do 31 km[2]. „Juan Carlos I” ma dwa radary nawigacyjne – „cichy” radar Indra Aries, o małej mocy emisji, pracujący w paśmie I/J, oraz radar Northrop Grumman Sperry Marine VisionMaster FT, również pracujący w paśmie I/J[2]. System radiolokacyjny Aries SAAS służy do śledzenia celów powietrznych, w tym pocisków przeciwokrętowych, a system Aries PAR do sprowadzania własnych statków powietrznych[2].

Bojowe centrum informacji wyposażone jest w 12 konsol operatorskich podłączonych do systemu dowodzenia Scomba (pracującym w systemie Linux)[2]. Rozbudowane są także systemy walki radioelektronicznej: system zakłócania pracy radarów Indra Rigel i system zakłócania łączności Mk 9500 Regulus[2]. Okręt wyposażony jest w 6 wyrzutni celów pozornych Mk 36 SRBOC i holowaną pułapkę na torpedy akustyczne SLQ-25A Nixie[2]. „Juan Carlos I” posiada także liczne systemy łączności radiowej i satelitarnej[2].

Służba[edytuj | edytuj kod]

Widok z góry w Ferrol, 2010 r.
„Juan Carlos I” podczas ćwiczeń Trident Juncture 2015

Po wejściu do służby „Juan Carlos I” stacjonuje w bazie Rota[10]. W lutym 2011 wziął udział w ćwiczeniach hiszpańskich sił desantowych ADELFIBEX 01/11 w Zatoce Kadyksu, z okrętami desantowymi „Castilla” i „Pizarro”[15]. 8 lutego 2011 roku po raz pierwszy lądowały na nim śmigłowce (jako pierwszy SH-3D Sea King z 5. Eskadry)[4]. 2 maja 2011 roku okręt wyruszył na dłuższy rejs próbny na Morze Śródziemne i tego dnia doszło na nim do pierwszego startu samolotu AV-8B Harrier z 9. Eskadry. Podczas trwającego ponad miesiąc rejsu odwiedził Las Palmas de Gran Canaria, Kartagenę, Tulon we Francji, Stambuł i Ceutę[16].

W grudniu 2011 roku prowadzono próby operowania z okrętu śmigłowców ciężkich lotnictwa wojsk lądowych (FAMET) CH-47 Chinook[17]. Okręt brał udział następnie w dalszych ćwiczeniach floty. W 2012 roku przeprowadzono próby operowania śmigłowców Tigre i Cougar lotnictwa FAMET[18]. 17 września 2013 roku okręt otrzymał banderę bojową od królowej Hiszpanii Zofii podczas uroczystości w porcie w Kadyksie[19].

W czerwcu 2014 roku testowano operowanie z okrętu amerykańskich zmiennopłatów MV-22 Osprey[13]. Między 16 a 26 października 2014 roku okręt uczestniczył w manewrach NATO Noble Mariner 14 w Zatoce Kadyks, z okrętami z 16 państw, w tym Polski[20] Podczas ćwiczeń NATO Trident Juncture w październiku i listopadzie 2015 roku zaokrętowano na „Juana Carlosa I” cztery MV-22 Ospreye z eskadry amerykańskiego Korpusu Piechoty Morskiej – był to pierwszy przypadek, kiedy eskadra lotnictwa USMC operowała z zagranicznego okrętu[21]. Oprócz tego w skład grupy lotniczej wchodziło wówczas 6 hiszpańskich AV-8B Harrier i śmigłowiec AB-212[21].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Według Chała i Czajkowski 2011 ↓, s. 12 rampa łącząca pokłady znajduje się przy prawej burcie, lecz porównanie zdjęć pokładu w kierunku doku i rampy wskazuje, że rampa znajduje się po lewej burcie, przeciwnej do furt burtowych.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Ministerio de Defensa: "Juan Carlos I" (L-61).
  2. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa Chała i Czajkowski 2011 ↓, s. 12.
  3. a b c Armada Espanola: LHD "Juan Carlos I" (hiszp.). www.armada.mde.es. [dostęp 2017-11-12].
  4. a b c d e Chała i Czajkowski 2011 ↓, s. 10.
  5. a b c d e f g h i j k l m n o p q Chała i Czajkowski 2011 ↓, s. 11.
  6. Ministerio de Defensa: Evaluación de los Programas Especiales de Armamento (PEAs).
  7. Andrzej Pawłowski: Anadolu i tureckie aspiracje. 22 stycznia 2016. [dostęp 23 stycznia 2016].
  8. Turkey Started the Construction of its future LHD TCG Anadolu (ang.). www.navyrecognition.com, 2016-05-02. [dostęp 2017-11-20].
  9. a b c Chała i Czajkowski 2011 ↓, s. 11, 13.
  10. a b c d Armada Espanola: LHD Juan Carlos I (ang.). www.armada.mde.es. [dostęp 2017-11-12].
  11. Juan Carlos I. Amphibious assault ship w serwisie www.Military-Today.com [dostęp 13-11-2017]
  12. Armada Espanola: Flotilla de Aeronaves (ang.). www.armada.mde.es. [dostęp 2017-11-12].
  13. a b Armada Espanola: First landing of an MV-22 ‘Osprey’ on the LHD ‘Juan Carlos I’ (ang.). www.armada.mde.es, 2014-20-06. [dostęp 2017-11-12].
  14. a b Chała i Czajkowski 2011 ↓, s. 14.
  15. Armada Espanola: La Armada finaliza el Ejercicio ADELFIBEX 01/11 (hiszp.). www.armada.mde.es, 2011-02-08. [dostęp 2017-11-12].
  16. Armada Espanola: El buque de proyección estratégica ‘Juan Carlos I’ inicia un crucero de resistencia de más de un mes (hiszp.). www.armada.mde.es, 2011-05-03. [dostęp 2017-11-12].
  17. Armada Espanola: El ‘Juan Carlos I’ realiza la evaluación operativa con los helicópteros ‘Chinook’ (hiszp.). www.armada.mde.es, 2012-01-19. [dostęp 2017-11-12].
  18. Armada Espanola: El ‘Juan Carlos I’ efectúa la Evaluación Operativa con unidades de las FAMET (hiszp.). www.armada.mde.es, 2012-10-15. [dostęp 2017-11-12].
  19. La Reina entrega la Bandera de Combate al Buque 'Juan Carlos I' (hiszp.). www.europapress.es, 2013-12-17. [dostęp 2017-11-12].
  20. NATO Concludes Noble Mariner 14 (ang.). navaltoday.com, 2014-08-28. [dostęp 2017-11-12].
  21. a b US Ospreys Embark on Flight Deck of LHD Juan Carlos I (ang.). navaltoday.com, 2015-11-13. [dostęp 2017-11-12].; Spanish LHD Juan Carlos I Prepares for Trident Juncture (ang.). navaltoday.com, 2015-09-14. [dostęp 2017-11-12].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Marcin Chała, Dariusz Czajkowski. Okręty desantowe typów Juan Carlos I i Canberra. „Morze, Statki i Okręty”. 5/2011. XVI (112), s. 10-15, maj 2011. Warszawa: Magnum-X. ISSN 1426-529X. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]