Julian Aleksandrowicz

Julian Aleksandrowicz
Doktor Twardy
Data i miejsce urodzenia	20 sierpnia 1908 ; Kraków
Data i miejsce śmierci	18 października 1988 ; Kraków
Przyczyna śmierci	choroba nowotworowa
Miejsce spoczynku	Cmentarz Wojskowy w Krakowie
Zawód, zajęcie	lekarz
Tytuł naukowy	profesor n. med.
Alma Mater	Uniwersytet Jagielloński
Stanowisko	kierownik Kliniki Hematologii AM; w Krakowie
	Odznaczenia
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Cytaty w Wikicytatach

Julian Aleksandrowicz, ps. „Doktor Twardy” (ur. 20 sierpnia 1908 w Krakowie, zm. 18 października 1988 tamże)^[1] – polski lekarz internista, profesor nauk medycznych, filozof medycyny i hematolog, major lekarz AK^[2], kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys

Pochodził z żydowskiej rodziny Józefa (kupca) i Zofii ze Schneidów. Ukończył w 1926 VI Gimnazjum im. T. Kościuszki, w 1933 studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego^[2]. W 1934 ukończył również Studium Wychowania Fizycznego UJ i obronił pracę doktorską^[2] dotyczącą badań szpiku kostnego. W latach 1933–1939 był wolontariuszem i asystentem w Szpitalu św. Łazarza w Krakowie, w I Oddziale u prof. Tadeusza Tempki. W 1937 opracował przyrząd do pobierania i konserwowania krwi^[3].

Zmobilizowany jako ppor. lekarz i przydzielony do 72 pułku piechoty walczył w kampanii wrześniowej. Po ucieczce z obozu jenieckiego, w styczniu 1940 wrócił do Krakowa^[3]. Był więziony w getcie krakowskim, z którego uciekł i został aktywnym członkiem Armii Krajowej, odznaczony później Orderem Wojennym Virtuti Militari V klasy^[2] i innymi medalami. W ucieczce z getta pomógł mu dr Jan Gołąb, a także dr Ludwik Żurowski, który znalazł mu schronienie z najbliższą rodziną w mieszkaniu profesora Andrzeja Stopki.

W 1945 założył w Krakowie ośrodek leczniczy dla powracających z obozów, w 1947 habilitował się na Wydziale Lekarskim UJ^[3]. W latach 1947–1949 był lekarzem uzdrowiskowym w Kudowie-Zdroju^{[potrzebny przypis]}. W 1951 otrzymał tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego, w 1956 tytuł profesora zwyczajnego^[3]. Wieloletni kierownik Kliniki Hematologicznej Akademii Medycznej w Krakowie. W swoim mieszkaniu przy ul. Marii Curie-Skłodowskiej prowadził też praktykę prywatną.

Autor wielu książek, m.in.: Nie ma nieuleczalnie chorych, Sumienie ekologiczne, Wszechstronna nadzieja, Kuchnia i medycyna (wspólnie z Ireną Gumowską), Wiedza stwarza nadzieję (1975, tom 278 serii wydawniczej Omega) oraz ostatniej, którą napisał: U progu medycyny jutra (wspólnie z Harrym Dudą). Wspomnienia z okresu okupacji zawarł w wydanej w 1962 roku książce Kartki z dziennika doktora Twardego^[4]. Pisał także artykuły medyczne w „Przekroju”.

Był przyjacielem i lekarzem poetki Haliny Poświatowskiej. Pomógł jej w organizacji wyjazdu na operację serca do Ameryki^[5]. Bezinteresownie pomagał jej i wspierał w zmaganiach z chorobą.

Był mężem, Marii (1912–1991), ojcem Jerzego Aleksandrowicza^[6]^[7].

Zmarł w Krakowie w 1988, po długich zmaganiach z chorobą nowotworową. Został pochowany na cmentarzu wojskowym przy ul. Prandoty (PAS D-wsch-2)^[7].

Ordery i odznaczenia

Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 13019 – 20 sierpnia 1948 „w uznaniu wybitnych czynów bojowych i osobistego męstwa w działaniach Armii Krajowej 1939–1945”^[8]^[9]
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL”
Odznaka „Honorowy Dawca Krwi – Zasłużony dla Zdrowia Narodu”
Złota Odznaka „Za Pracę Społeczną dla miasta Krakowa” (1972)^[10]

Źródło:^[3]

Nagrody

Państwowa Nagroda Naukowa III stopnia w dziedzinie nauk lekarskich za pierwsze polskie monograficzne opracowanie zagadnień z zakresu hematologii oraz wkład naukowy do walki z gruźlicą (29 lipca 1950)^[11]
Nagroda im. Księdza Idziego Radziszewskiego za rok 1985 przyznaną przez Towarzystwo Naukowe KUL (1986)^[12]
Nagroda Fundacji Alfreda Jurzykowskiego^[3]

Upamiętnienie

Został uhonorowany przez miasto Kraków ulicą „Doktora Twardego” biegnącą przez IV i V dzielnicę^[13].
Szkoła Podstawowa z Oddziałami Integracyjnymi nr 158 w Krakowie nosi imię: „Profesora Juliana Aleksandrowicza”.
Polskie Towarzystwo Magnezologiczne (PTMag) im. prof. Juliana Aleksandrowicza z siedzibą w Warszawie^[14].
Pod koniec lat 80. został wybity medal upamiętniający Juliana Aleksandrowicza o treści Nie odbieraj nadziei bliźniemu swemu umieszczonej na rewersie, zaprojektowany przez W. Kota^[15].
W Krakowie w Zaułku Estreichera (ul. św. Anny 10) w 2014 odsłonięto pomnik Juliana Aleksandrowicza (popiersie z brązu), którego autorem jest Karol Badyna^[16].
Od 1997 roku na elewacji kamienicy przy ul. Mikołaja Kopernika 17 znajduje się tablica upamiętniająca profesora autorstwa Bronisława Chromego^[17].
W 2008 roku na elewacji kamienicy, w której mieszkał profesor, przy ul. Marii Skłodowskiej-Curie 4 w Krakowie odsłonięto tablicę pamiątkową. Autorem tablicy jest Marian Konieczny^[17].

Przypisy

↑ ekologia.pl – Julian Aleksandrowicz (pol.) [dostęp 2011-11-04].
1 2 3 4 Bojczuk i Dusińska 2024 ↓, s. 54.
1 2 3 4 5 6 Aleksandrowicz Julian [online], encyklopediakrakowa.pl [dostęp 2024-08-26] .
↑ Kartki z dziennika doktora Twardego - Wydawnictwo Literackie [online], wydawnictwoliterackie.pl [dostęp 2023-01-29] (pol.).
↑ Anna Grużewska: Ja już nie wrócę (Halina Poświatowska). [dostęp 2010-02-16].
↑ Who is who w Polsce. Encyklopedia biograficzna z życiorysami znanych Polek i Polaków, Hübners blaues Who is Who, Zug 2007 (dodatek CD) – biogram Jerzego Aleksandrowicza.
1 2 Lokalizator Grobów - Zarząd Cmentarzy Komunalnych [online], www.zck-krakow.pl [dostęp 2024-08-26] .
↑ Bojczuk i Dusińska 2024 ↓, s. 54 – zaświadczenie weryfikacyjne AK nr 2788 z 30 października 1965.
↑ ŁukomskiŁ. G. ŁukomskiŁ., PolakP. B. PolakP., SuchcitzS. A. SuchcitzS., Kawalerowie Virtuti Militari 1792–1945, Koszalin 1997, s. 374 .
↑ Uchwała Nr 195 Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z dnia 17 lipca 1972 r. w sprawie nadania odznaki „Za Pracę Społeczną dla miasta Krakowa” [dostęp 2025-07-21].
↑ Przyznanie Państwowych Nagród Naukowych i Artystycznych. „Nowa Kultura”. Rok I, Nr 19, s. 2, 6 sierpnia 1950. Warszawa: Związek Literatów Polskich. [dostęp 2024-08-26].
↑ KUL – Uniwersytet – Nagroda im. Księdza Idziego Radziszewskiego [online], www.kul.pl [dostęp 2020-02-07] [zarchiwizowane z adresu 2020-02-07] .
↑ Teresa Stanisławska, Jan Adamczewski: Kraków ulica imienia. Kraków: Oficyna Wydawnicza „BIK”, 2000, ISBN 83-87023-08-6.
↑ Polskie Towarzystwo Magnezologiczne im. prof. Juliana Aleksandrowicza. [dostęp 2016-05-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-05-31)].
↑ Andrzej Romaniak: Medale, medaliony, plakiety. Katalog zbiorów. Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, 2005, s. 102. ISBN 83-919305-8-0.
↑ Encyklopedia Krakowa. T. 2. Kraków: Wydawnictwo Biblioteka Kraków i Muzeum Krakowa, 2023, s. 253, ISBN 978-83-66253-48-3.
1 2 Encyklopedia Krakowa. T. 2. Kraków: Wydawnictwo Biblioteka Kraków i Muzeum Krakowa, 2023, s. 574, ISBN 978-83-66253-48-3.

Bibliografia

ekologia.pl – Julian Aleksandrowicz
Hanna Bojczuk, Halina Dusińska: Lekarze i studenci medycyny Kawalerowie Orderu Virtuti Militari w latach 1792–1945. Warszawa: Centralna Biblioteka Wojskowa im. Marszałka Józefa Piłsudskiego, 2024. ISBN 978-83-92-3140-3-5.

Linki zewnętrzne

[EPL-1] .pl – Julian Aleksandrowicz (pol.) [dostęp 2011-11-04].

[CITEREFBojczukDusińska202454-2] 1 2 3 4 Bojczuk i Dusińska 2024 ↓, s. 54.

[:0-3] 1 2 3 4 5 6 Aleksandrowicz Julian [online], encyklopediakrakowa.pl [dostęp 2024-08-26] .

[4] Kartki z dziennika doktora Twardego - Wydawnictwo Literackie [online], wydawnictwoliterackie.pl [dostęp 2023-01-29] (pol.).

[5] Anna Grużewska: Ja już nie wrócę (Halina Poświatowska). [dostęp 2010-02-16].

[who-6] Who is who w Polsce. Encyklopedia biograficzna z życiorysami znanych Polek i Polaków, Hübners blaues Who is Who, Zug 2007 (dodatek CD) – biogram Jerzego Aleksandrowicza.

[:1-7] 1 2 Lokalizator Grobów - Zarząd Cmentarzy Komunalnych [online], www.zck-krakow.pl [dostęp 2024-08-26] .

[CITEREFBojczukDusińska202454_–_zaświadczenie_weryfikacyjne_AK_nr_2788_z_30_października_1965-8] Bojczuk i Dusińska 2024 ↓, s. 54 – zaświadczenie weryfikacyjne AK nr 2788 z 30 października 1965.

[9] ŁukomskiŁ. G. ŁukomskiŁ., PolakP. B. PolakP., SuchcitzS. A. SuchcitzS., Kawalerowie Virtuti Militari 1792–1945, Koszalin 1997, s. 374 .

[10] Uchwała Nr 195 Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z dnia 17 lipca 1972 r. w sprawie nadania odznaki „Za Pracę Społeczną dla miasta Krakowa” [dostęp 2025-07-21].

[11] Przyznanie Państwowych Nagród Naukowych i Artystycznych. „Nowa Kultura”. Rok I, Nr 19, s. 2, 6 sierpnia 1950. Warszawa: Związek Literatów Polskich. [dostęp 2024-08-26].

[12] KUL – Uniwersytet – Nagroda im. Księdza Idziego Radziszewskiego [online], www.kul.pl [dostęp 2020-02-07] [zarchiwizowane z adresu 2020-02-07] .

[ulice-13] Teresa Stanisławska, Jan Adamczewski: Kraków ulica imienia. Kraków: Oficyna Wydawnicza „BIK”, 2000, ISBN 83-87023-08-6.

[14] Polskie Towarzystwo Magnezologiczne im. prof. Juliana Aleksandrowicza. [dostęp 2016-05-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-05-31)].

[15] Andrzej Romaniak: Medale, medaliony, plakiety. Katalog zbiorów. Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, 2005, s. 102. ISBN 83-919305-8-0.

[EK-16] Encyklopedia Krakowa. T. 2. Kraków: Wydawnictwo Biblioteka Kraków i Muzeum Krakowa, 2023, s. 253, ISBN 978-83-66253-48-3.

[EK2-17] 1 2 Encyklopedia Krakowa. T. 2. Kraków: Wydawnictwo Biblioteka Kraków i Muzeum Krakowa, 2023, s. 574, ISBN 978-83-66253-48-3.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]