Julian Polan-Haraschin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Julian Polan-Haraschin
Ilustracja
szeregowy szeregowy
Data i miejsce urodzenia 1 kwietnia 1912
Kraków, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 9 lipca 1984
Kraków, Polska
Przebieg służby
Lata służby 1945–1951, 1958-1962
Siły zbrojne Ludowe Wojsko Polskie (1945-1962)
Jednostki Wojskowy Sąd Rejonowy w Krakowie
Stanowiska zastępca przewodniczącego Wojskowego Sądu Rejonowego
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Odznaczenia
Order Krzyża Grunwaldu III klasy Złoty Krzyż Zasługi Krzyż Walecznych (1920-1941) Krzyż Partyzancki Śląski Krzyż Powstańczy Srebrny Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 Medal 10-lecia Polski Ludowej

Julian Polan-Haraschin, właśc. Haraschin[1](ur. 1 kwietnia 1912 w Krakowie, zm. 9 lipca 1984 tamże) – zastępca przewodniczącego Wojskowego Sądu Rejonowego w Krakowie w latach 1946-1951 i 1958-1962, zbrodniarz komunistyczny odpowiedzialny za wydanie ponad 65 wyroków śmierci na żołnierzy podziemia niepodległościowego, pułkownik LWP (zdegradowany 1963).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie nauczycielskiej Karola i Domiceli z Parczyńskich. Po ukończeniu gimnazjum w Krakowie studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, uzyskując w 1936 tytuł magistra. Karierę zaczynał jako urzędnik pocztowy. W latach 1937-1939 był praktykantem, a potem referendarzem w Dyrekcji Okręgowej Poczt i Telegrafów w Krakowie. W kampanii wrześniowej jako urzędnik cywilny był komendantem poczty polowej nr 66 przy Kwaterze Głównej Obszaru Warownego Śląsk. Nosząc podobne do wojskowego umundurowanie pocztowe, przeszył z ramienia na patki srebrne kwadraciki oznaczające jego stopień służbowy, nadając sobie tym samym stopień kapitana. 7 września 1939 pojmany przez Niemców pod Skalbmierzem, zbiegł z niewoli. W Wiślicy został przydzielony do kolumny samochodowej nr 53 przy 23 Dywizji Piechoty, jako oficer łącznikowy. 15 września 1939 w bitwie pod Zwierzyńcem został ranny, a 21 września wzięty do niewoli niemieckiej . Uznany za oficera został osadzony w oflagach XI B Braunschweig i II C Woldenberg. Przebywał tam do sierpnia 1940, a uwolniony dzięki staraniom ojca, który zgodnie z prawdą dowodził, że Julian jest cywilem. Po uwolnieniu, niemalże do końca niemieckiej okupacji, pracował w hitlerowskim Biurze Transportu Dyrekcji Monopoli w Krakowie. 15 i 27 marca 1943 aresztowany przez Gestapo, w lipcu 1943 odpowiadał z wolnej stopy przed niemieckim sądem specjalnym pod zarzutem nielegalnego wystawiania nakazów transportu dla samochodów ciężarowych. Po zakończeniu wojny wrócił na pocztę i został radcą prawnym Dyrekcji Okręgowej Poczt i Telefonów w Krakowie.

7 grudnia 1945 zmobilizowany do LWP. Uchwałą Krajowej Rady Narodowej z 20 grudnia 1945 zatwierdzono mu nigdy nie posiadany wcześniej stopień kapitana. Został powołany przez Wojskową Komendę Rezerw Kraków-Miasto na stanowisko sędziego Wojskowego Sądu Okręgowego nr 5 w Krakowie. Od 1 kwietnia 1946 sędzia Wojskowego Sądu Rejonowego w Krakowie. Od 20 września 1946 (formalnie mianowany 4 listopada 1946) zastępca przewodniczącego Wojskowego Sądu Rejonowego w Krakowie. Funkcję pełnił do 2 marca 1951, był uważany za jednego z najbardziej serwilistycznych i dyspozycyjnych sędziów. Jako zastępca szefa sądu prowadził najważniejsze sprawy polityczne wydając ponad 60 wyroków śmierci. Wśród działaczy niepodległościowych nosił przydomek Krwawy Julek. Od 9 maja 1946 major, od 17 grudnia 1946 podpułkownik, od 1960 pułkownik. Przeniesiony do rezerwy w 1951. Po odejściu z WSR prowadził wykłady prawa karnego w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w Krakowie, wszedł do komisji egzaminacyjnej dla funkcjonariuszy tego urzędu. Od 15 marca 1951 do 3 kwietnia 1959 wpisany na listę adwokatów w Wojewódzkiej Izbie Adwokackiej w Krakowie, nie wykonywał zawodu adwokata, pracując jako radca prawny w Zakładach Gazownictwa Okręgu Krakowskiego.

W 1958 powrócił do czynnej służby w LWP na stanowisko zastępcy szefa Wojskowego Sądu Garnizonowego w Krakowie. Do 1962 był równolegle pracownikiem Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego (od 1 stycznia 1955 do 30 września 1962 kierownik Studium Zaocznego na Wydziale Prawa UJ). 15 czerwca 1962 aresztowany przez funkcjonariuszy Wydziału III SB w Krakowie. Oskarżony o łapownictwo, fałszowanie wyników egzaminów i sprzedawanie dyplomów. 2 listopada 1963 skazany na 9 lat więzienia, 35 000 złotych grzywny i degradację do stopnia szeregowego przez Sąd Powiatowy dla miasta Warszawy. Karę odbywał w więzieniu w Sztumie. Podczas odbywania kary od 1965 lub 1966 był „agentem celnym” Biura Śledczego MSW o pseudonimie „Leon”. W zamian za ułatwienie warunkowego zwolnienia zobowiązał się do współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa.

Po warunkowym zwolnieniu z więzienia w grudniu 1968 został tajnym współpracownikiem (zwerbowany do współpracy z SB przez Konrada Straszewskiego) SB, zajmując się m.in. rozpracowywaniem kurii krakowskiej, Wyższego Seminarium Duchownego i środowiska Radia Wolna Europa. Rozpracowywał m.in. ks. Franciszka Macharskiego i ks. Karola Wojtyłę.

Przedstawiał się jako były członek AK, w stopniu kapitana, co ułatwiło mu wstąpienie w szeregi ZBoWiDu i awans[2].

Zmarł 9 lipca 1984[3]. Został pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie[3].

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Dwukrotnie żonaty. Pierwsze małżeństwo zawarł z Marią Kurkiewicz 7 września 1940. Rozwiódł się w 1956, a następnie ożenił z Janiną Macharską, siostrą kardynała Franciszka. Miał dwójkę dzieci.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Organizacja sądownictwa i prokuratury w wojsku polskim, 1961
  • Prawo karne wojskowe Wielkiej Brytanii, 1957

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Bezprawnie przypisywał sobie także posiadanie Krzyża Srebrnego Orderu Virtuti Militari.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. We wrześniu 1946 r. zmienił nazwisko z Haraschin na Polan-Haraschin.
  2. "rzekomo kapitan, ... rzekomo członek AK, został członkiem ZBoWiD-u, a nawet później on rekomendował kandydatów na członków. Zagrożony potem w swej karierze politycznej, z tej samej racji, przeniósł się na Uniwersytet Jagielloński. Bez większych problemów w 1950 Haraschin obronił pracę doktorską" [w:] Maria Żychowska, Konspiracyjne organizacje młodzieżowe w Tarnowskiem w latach 1945-1956, 2001, s. 394.
  3. a b Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. Internetowy lokalizator grobów. Julian Polan-Haraschin. rakowice.eu. [dostęp 2017-03-29].
  4. M.P. z 1955 r. Nr 117, poz. 1543
  5. M.P. z 1947 r. Nr 51, poz. 332

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]