Julius Klengel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Julius Klengel
Ilustracja
Julius Klengel w 1903
Data i miejsce urodzenia 24 września 1859
Lipsk
Pochodzenie niemieckie
Data i miejsce śmierci 27 października 1933
Lipsk
Instrumenty wiolonczela, fortepian
Gatunki muzyka poważna muzyka romantyczna
Zawód wiolonczelista, kompozytor i pedagog

Julius Klengel (ur. 24 września 1859 w Lipsku, zm. 27 października 1933 tamże) – niemiecki wiolonczelista, kompozytor i pedagog.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z umuzykalnionej rodziny[1][2]. Był uczniem Emila Hegera (wiolonczela) i Salomona Jadassohna (kompozycja)[3][1][4]. W wieku 15 lat dołączył do lipskiej Orkiestry Gewandhaus, a w latach 1881–1924 został pierwszym wiolonczelistą i solistą tej orkiestry[5][6][1][4].

Odbywał tournée po Europie jako solista oraz wiolonczelista zespołów kameralnych[7]. W 1887 w Petersburgu dał rosyjską premierę koncertu wiolonczelowego D-dur Haydna[3][6][1][2]. W 1889 wystąpił ponownie w Petersburgu z serią koncertów muzyki kameralnej. Koncertował wtedy z petersburskim kwartetem smyczkowym, którego liderem był skrzypek Leopold Auer[1][4], a także z Brodsky Quartet, zespołem założonym w 1884 przez Adolfa Brodskiego, profesora lipskiego konserwatorium [3][1][4] oraz Gewandhaus Quartett, założonym w 1808, najstarszym nieprzerwanie aktywnym do dziś kwartetem na świecie[7][4].

Klengela uważano za mistrza muzyki kameralnej, znającego na pamięć cały standardowy repertuar kameralistyki[1][2]. Jego gra spotykała się jednak z krańcowo różnym odbiorem. Z jednej strony krytykowano go za dążność do technicznej poprawności kosztem jakości brzmienia[4], uważając jego silne, przenikliwe i jasne tony za nieszczególne piękne[1]. Z drugiej – chwalono go za muzykalność jego interpretacji[1], doskonałe wyczucie stylu i techniczną biegłość, zwłaszcza w sonatach Beethovena i suitach wiolonczelowych Bacha[3][1].

W latach 1881–1933 wykładał w lipskim konserwatorium, od 1899 jako profesor[7][5][6]. Klengel był również pianistą i często akompaniował swoim uczniom, zawsze grając z pamięci[2]. Wykształcił wielu znanych wiolonczelistów, m.in. Emanuela Feuermanna, Guilherminy Suggii, Grigorija Piatigorskiego[3][6][1][4] oraz Henryka Adamusa i Dezyderiusza Danczowskiego.

Jest autorem wielu utworów na wiolonczelę; skomponował m.in. cztery koncerty, trzy concertina i Hymn na 12 wiolonczeli dedykowany pamięci dyrygenta Arthura Nikischa[4][2]. Komponował także utwory kameralne[3].

Wybrane kompozycje[edytuj | edytuj kod]

(na podst. International Music Score Library Project[8])

  • Capriccio, op. 3
  • I Koncert wiolonczelowy a-moll, op. 4
  • Dwa utwory na cztery wiolonczele, op. 5
  • Scherzo na wiolonczelę i fortepian, op. 6
  • I Concertino C-dur, op. 7
  • Mazurek nr 3 na wiolonczelę i fortepian, op.14
  • Wariacje na cztery wiolonczele, op. 15
  • II Koncert wiolonczelowy d-moll, op. 20
  • Suita d-moll na dwie wiolonczele, op. 22
  • Serenada F-dur, op. 24
  • Kaprys na wiolonczelę i fortepian, op. 27
  • Temat z wariacjami na cztery wiolonczele, op. 28
  • Impromptu na cztery wiolonczele, op. 30
  • III Koncert wiolonczelowy a-moll, op. 31
  • Cztery utwory na cztery wiolonczele, op. 33
  • Trio fortepianowe nr 2, dla dzieci, op. 35
  • IV Koncert wiolonczelowy h-moll, op. 37
  • II Concertino G-dur na wiolonczelę i fortepian, op. 41
  • Koncert podwójny e-moll na dwie wiolonczele, op. 45
  • III Concertino a-moll na wiolonczelę i fortepian, op. 46
  • Sześć sonat na wiolonczelę i fortepian, op. 47
  • Sześć sonat na wiolonczelę i fortepian, op. 48
  • Andante Sostenuto na wiolonczelę i orkiestrę, op. 51
  • Suita na wiolonczelę i organy, op. 54
  • Suita d-moll na wiolonczelę, op. 56
  • Hymnus na dwanaście wiolonczeli, op. 57
  • Koncert na skrzypce, wiolonczelę i orkiestrę, op. 61

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k Joseph Stevenson: Julius Klengel (ang.). W: All Music [on-line]. [dostęp 2018-01-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-01-14)].
  2. a b c d e Julius Klengel (ang.). W: Cello.org [on-line]. [dostęp 2018-01-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-21)].
  3. a b c d e f Forbes 2004 ↓.
  4. a b c d e f g h Julius Klengel (ang.). W: Naxos. Classical Music [on-line]. [dostęp 2018-01-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-01-14)].
  5. a b Chodkowski 1995 ↓, s. 446.
  6. a b c d Solow 2011 ↓.
  7. a b c Randel 1996 ↓.
  8. List of works by Julius Klengel (ang.). W: IMSLP [on-line]. [dostęp 2018-01-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-01-14)].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]