Junia (postać biblijna)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Andronik, Atanazjusz i Junia (po prawej stronie)

Junia albo Junias (w niektórych przekładach Junjasz lub Junijasz, w greckim oryginale w bierniku „Iουνιαν” – Iounian lub „Ιουνια” – Iounia) – postać biblijna wspomniana w Liście do Rzymian 16,7. Istnieją spory dotyczące płci postaci.

Pod imieniem Junia czczona jest w Kościele prawosławnym jako święta wspominana 17 maja.

Płeć postaci[edytuj]

Postać wspomniana jest jedynie w jednym miejscu w Biblii, jednak budzi spór z powodu dyskusji o roli kobiet we wczesnym chrześcijaństwie. Werset Rz 16,7 brzmi w tłumaczeniu Biblii Tysiąclecia:

Pozdrówcie Andronika i Juniasa, moich rodaków i współtowarzyszy więzienia, którzy się wyróżniają między apostołami a którzy przede mną przystali do Chrystusa.

Natomiast w tłumaczeniu Biblii poznańskiej:

Pozdrówcie Andronika i Junię, moich krewnych i współwięźniów, którzy należą do grona wybitnych apostołów, którzy jeszcze przede mną należeli do Chrystusa.

Pierwsze opcję przekładu wybrali także (uwzględniając ważniejsze polskie przekłady) tłumacze Biblii brzeskiej, Biblii gdańskiej, Biblii warszawsko-praskiej, Przekładu Ekumenicznego oraz Przekładu Nowego Świata, natomiast drugą tłumacze Biblii warszawskiej, Biblii Jakuba Wujka oraz Przekładu Seweryna Kowalskiego. Drugą opcję wybrał także św. Hieronim ze Strydonu – tłumacz Wulgaty.

O Junii jako kobiecie pisali między innymi Orygenes, św. Hieronim, św. Jan Chryzostom oraz Piotr Abelard. O towarzyszu Andronika jako mężczyźnie wspomina po raz pierwszy Idzi Rzymianin, pogląd ten upowszechnił się później wśród teologów różnych wyznań (podzielał go między innymi Marcin Luter, który przetłumaczył imię jako Junias).

Uczeni dowodzą, że w starożytności imię to było wyłącznie imieniem żeńskim. W zachowanym piśmiennictwie greckim nie znajdujemy ani jednego przykładu, gdzie imię to nosiłby mężczyzna[1].

Rola postaci[edytuj]

Nie jest jasne, czy postać była zaliczana do grona apostołów (gr. wysłanników w domyśle Chrystusa). Również tutaj widoczne są różnice pomiędzy przekładami. Niektóre wyraźnie przyznają Junii/Juniasowi oraz Andronikowi tytuł apostoła. Przykładem jest tu tłumaczenie Biblii Poznańskiej:

Pozdrówcie Andronika i Junię, moich krewnych i współwięźniów, którzy należą do grona wybitnych apostołów, którzy jeszcze przede mną należeli do Chrystusa.

Inne natomiast mówią jedynie o autorytecie, jakim wspomniane osoby cieszą się wśród apostołów. Tu przykładem jest przekład Biblii Warszawsko-Praskiej:

Pozdrówcie Andronika i Juniasa, współrodaków moich, którzy byli w więzieniu razem ze mną. Cieszą się oni wielkim poważaniem u apostołów, a chrześcijaństwo przyjęli jeszcze przede mną.

Do trzeciej grupy należą przekłady, które tłumaczą werset tak, że można go interpretować na oba sposoby. Przykładem jest tu Biblia Tysiąclecia:

Pozdrówcie Andronika i Juniasa, moich rodaków i współtowarzyszy więzienia, którzy się wyróżniają między apostołami a którzy przede mną przystali do Chrystusa.

Według Barta D. Ehrmana różnice w tych przekładach wynikając stąd, iż część z nich powstała w oparciu o skażony grecki tekst Listu do Rzymian, który w tym miejscu został zmieniony przez kopistę, i jedynie część wydań tekstu greckiego wprowadza korektę wersu[1]. Jednak formę żeńską stosują także przekłady oparte na teksty zawierające wersję „Iουνιαν”, zawartą w większości wydań krytycznych Nowego Testamentu.

W prawosławiu Junia zaliczana jest w poczet „siedemdziesięciu apostołów”, co czyni ją drugą kobietą noszącą tytuł apostoła – obok Marii Magdaleny, zwanej w prawosławiu „apostołką apostołów”.

Przypisy

  1. a b Bart D. Ehrman: Przeinaczanie Jezusa. Warszawa: Wydawnictwo CiS, 2009. Joachim Gnilka: Pierwsi Chrześcijanie. Źródła i początki Kościoła. Kraków, Wydawnictwo "M", 2004, przekład: O. Wiesław Szymona OP, ​ISBN 83-7221-941-9

Bibliografia[edytuj]

  • Agnieszka Godfrejów-Tarnogórska. Junia czy Junias – kobieta apostołem?. „Zwiastun Ewangelicki”. 11/2007. s. 7-8. 

Linki zewnętrzne[edytuj]