Junius Richard Jayewardene

Junius Jayewardene
Data urodzenia	17 września 1906
Data śmierci	1 listopada 1996
	Premier Sri Lanki
Okres	od 23 lipca 1977; do 6 lutego 1978
Poprzednik	Sirimavo Bandaranaike
Następca	Ranasinghe Premadasa
	Prezydent Sri Lanki
Okres	od 4 lutego 1978; do 2 stycznia 1989
Poprzednik	William Gopallawa
Następca	Ranasinghe Premadasa
	Multimedia w Wikimedia Commons

Junius Richard Jayewardene znany także jako JR (syng. ජුනියස් රිචඩ් ජයවර්ධන, tamil. ஜூனியஸ் ரிச்சட் ஜயவர்தனா, ur. 17 września 1906 w Kolombo^[1], zm. 1 listopada 1996) – polityk i prawnik lankijski, uczestnik ruchu antykolonialnego, 1947–1953 minister finansów, 1953–1956 minister rolnictwa, 1965–1970 minister bez teki, 1973–1989 przywódca Zjednoczonej Partii Narodowej, 1977–1978 premier, 1978–1989 prezydent Sri Lanki^[1].

Życiorys

Działalność polityczną rozpoczął w latach 40. XX wieku. Wstąpił do Zjednoczonej Partii Narodowej(inne języki) (UNP), utworzonej w 1946 przez Dona Senanayakeja. W kolejnych gabinetach Senanayake oraz jego syna pełnił funkcje ministra finansów (1947–1953), rolnictwa (1953–1956) oraz ministra stanu (1965–1970)^[1].

W 1970 został przewodniczącym frakcji parlamentarnej UNP, a w 1973 – po śmierci młodszego Senanayake – objął kierownictwo partii. Pod jego przywództwem UNP odniosła zdecydowane zwycięstwo wyborcze i utrwaliła władzę, wygrywając także wybory w 1982^[1]. Jayewardene, rozpisując referendum, przedłużył swoją kadencję prezydencką o sześć lat. W 1978 przeprowadził zmianę konstytucji, wprowadzając system prezydencki. Wprowadził również ordynację proporcjonalną w celu zwiększenia reprezentacji mniejszości etnicznych^[1].

Na arenie międzynarodowej był wyraźnym zwolennikiem państw zachodnich i odwrócił wiele decyzji o charakterze socjalistycznym podjętych przez Sirimavo Bandaranaike. Nie zdołał jednak zapobiec eskalacji buntu Tamilów w wojnę domową w 1983 ani interwencji Indii w 1987, podczas której zajęto obszary zamieszkane przez Tamilów^[1].

Przypisy

1 2 3 4 5 6 Palmowski 2008 ↓, s. 34.

Bibliografia

Jan Palmowski: Słownik Najnowszej Historii Świata 1900-2007. T. 3. Cz. iq—marto. Warszawa: Rzeczpospolita, 2008. ISBN 978-83-7469-685-2.

[CITEREFPalmowski200834-1] 1 2 3 4 5 6 Palmowski 2008 ↓, s. 34.

[1]

Premierzy Dominium Cejlonu (1947–1972)	Don Stephen Senanayake (1947–1952) Dudley Shelton Senanayake (1952–1953) John Lionel Kotelawala (1953–1956) Solomon Bandaranaike (1956–1959) Wijeyananda Dahanayake (1959–1960) Dudley Shelton Senanayake (1960) Sirimavo Bandaranaike (1960–1965) Dudley Shelton Senanayake (1965–1970) Sirimavo Bandaranaike (1970–1972)
Premierzy Wolnej, Suwerennej i Niepodległej Republiki Sri Lanki (1972–1978)	Sirimavo Bandaranaike (1972–1977) Junius Richard Jayewardene (1977–1978)
Premierzy Demokratyczno-Socjalistycznej Republiki Sri Lanki (od 1978)	Ranasinghe Premadasa (1978–1989) Dingiri Banda Wijetunge (1989–1993) Ranil Wickremesinghe (1993–1994) Chandrika Kumaratunga (1994) Sirimavo Bandaranaike (1994–2000) Ratnasiri Wickremanayake (2000–2001) Ranil Wickremesinghe (2001–2004) Mahinda Rajapaksa (2004–2005) Ratnasiri Wickremanayake (2005–2010) D.M. Jayaratne (2010–2015) Ranil Wickremesinghe (2015–2018) Mahinda Rajapaksa (2018) Ranil Wickremesinghe (2018–2019) Mahinda Rajapaksa (2019–2022) Ranil Wickremesinghe (2022) Dinesh Gunawardena (2022–2024) Harini Amarasuriya (od 2024)