Jurata (osada)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł

54°41′05″N 18°42′54″E

- błąd

38 m

WD

54°40'0.1"N, 18°43'0.1"E

- błąd

14 m

Odległość

2124 m

Jurata
osada
Ilustracja
Molo w Juracie
Państwo

 Polska

Województwo

 pomorskie

Powiat

pucki

Gmina

Jastarnia

Sołectwo

Jurata

Strefa numeracyjna

58

Kod pocztowy

84-141

Tablice rejestracyjne

GPU

SIMC

0934524

Położenie na mapie gminy Jastarnia
Mapa konturowa gminy Jastarnia, blisko prawej krawiędzi na dole znajduje się punkt z opisem „Jurata”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko górnej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „Jurata”
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa konturowa województwa pomorskiego, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Jurata”
Położenie na mapie powiatu puckiego
Mapa konturowa powiatu puckiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Jurata”
Ziemia54°41′05″N 18°42′54″E/54,684722 18,715000
Strona internetowa

Jurata (niem. Helaheide)[1]osada nadmorska w Polsce, w woj. pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Jastarnia. Dawniej część miasta Jastarnia[2], położona na Mierzei Helskiej, nad Morzem Bałtyckim. Kurort wypoczynkowy z letnim kąpieliskiem morskim.

1 stycznia 2017 Jastarnia zmieniła charakter z gminy miejskiej na miejsko-wiejską przez wyłączenie z jej granic Juraty i Kuźnicy z Syberią[3][4].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Pomnik bogini Juraty
Plaża w Juracie od strony Zatoki Puckiej
Plaża w Juracie
Molo

Nazwa Jurata pochodzi od rzekomej litewskiej bogini mórz Jūratė, najstarszej z syren i najpiękniejszej ze wszystkich bogini. Legenda (która, według badaczy folkloru litewskiego, raczej jest owocem literatury romantycznej) głosi, iż zakochała się ona, wbrew woli ojca, w ubogim rybaku imieniem Kastytis. Spotkała ją za to kara – jej podwodny bursztynowy pałac przez naczelnego boga Perkuna został roztrzaskany na kawałki, a jego okruchy – zaschnięte łzy syreny po zabitym ukochanym – do dziś odnaleźć można na brzegu morza[5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1923 roku spółka akcyjna Lasmet wydzierżawiła od Lasów Państwowych 180 ha w celu zorganizowania kurortu[6]. Od momentu założenia, w 1928 roku, Jurata stała się miejscem wakacyjnych spotkań elit finansowych, intelektualnych i artystycznych z całego kraju[7]. Na kupno domu w Juracie stać było nielicznych, kosztowały one od 18 tys. zł wzwyż[8]. Prawdopodobnie w Juracie Wojciech Kossak namalował swoje dzieła: Zaślubiny Polski z morzem i Na straży polskiego morza. W tym samym czasie mieszkały i tworzyły również jego córki: Maria Pawlikowska-Jasnorzewska i Magdalena Samozwaniec. Wówczas powstało w Juracie wiele hoteli i pensjonatów oraz luksusowych domków. Innym malarzem, który był częstym gościem w Juracie był Mieczysław Lurczyński. Razem z Kossakiem wystawiał swoje obrazy w galerii u innego artysty, Poznańskiego, w jego willi przy ul. Międzymorze 3. Sama willa jest typowym przykładem modernistycznej architektury z lat 30. XX wieku[9].

Po II wojnie światowej Jurata zachowała swój letniskowy charakter. W latach 1960–1975 wybudowano tu wiele ośrodków zakładowych, resortowych i związkowych, w tym samym okresie powstało również drewniane molo spacerowe prowadzące w głąb wyjątkowo w tym miejscu płytkiej Zatoki Puckiej.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • ul. Kasztanowa 1, Pensjonat Automobilklubu, lata 30. XX
  • ul. Kasztanowa 9, willa „Tamara”, lata 30. XX
  • ul. Mestwina 22, dom letni, lata 30. XX
  • ul. Mestwina 39, dom letni, 1933-34 r.
  • ul. Mestwina 62, dom letni, ok. 1930 r.
  • ul. Mestwina 64, willa, lata 30. XX
  • ul. Mestwina 66, dom letni, 1935-36 r.
  • ul. Mestwina 68, dom letni, 1932 r.
  • ul. Międzymorze 3, pensjonat
  • ul. Międzymorze 12, dom letni, lata 30. XX
  • ul. Ratibora 3, dom letni, lata 30. XX
  • ul. Ratibora 7, Pensjonat „Bałtyk”, lata 30. XX
  • ul. Ratibora 15, Pensjonat „Bargina”, ob. „Zatoka”, lata 30. XX
  • ul. Ratibora 16, Pensjonat „Helunia”, ok. 1936 r.
  • ul. Ratibora 25, dom letni, lata 30. XX
  • ul. Ratibora 30, dom letni, lata 30. XX
  • ul. Ratibora 39, willa „Zofia”, lata 30. XX
  • ul. Ratibora 42, willa „Jola”, ob. posterunek policji, lata 30. XX
  • ul. Świętopełka 2, Pensjonat „Hungaria”, ok. 1935 r.
  • ul. Świętopełka 5, dom letni, ok. 1935 r.
  • ul. Świętopełka 7, Pensjonat „Rodzina Urzędnicza”, ob. Hotel „Fregata”, lata 30. XX
  • ul. Wojska Polskiego 8, Pensjonat „Wielkopolanka”, 1935-38 r., ob. rozbudowany
  • ul. Wojska Polskiego 17, Pensjonat „Florida”, lata 30. XX
  • ul. Wojska Polskiego 18, budynek poczty, lata 30. XX, ob. zmodernizowany
  • ul. Wojska Polskiego 20, Hotel „Lido”, 1932-33 r.
  • ul. Wojska Polskiego 28, dom letni „Biedronka”, lata 30. XX
  • pensjonat „Mrozik” w stylu modernistycznym z lat 30. XX wieku

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Przez Juratę przebiega linia kolejowa łącząca Hel z Gdynią. W osadzie znajdują się liczne domy wypoczynkowe i hotele.

W Juracie znajduje się przystanek kolejowy i autobusowy, posterunek policji oraz kościół parafialny pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy.

W bezpośrednim sąsiedztwie Juraty, na obszarze Helu znajduje się rezydencja wypoczynkowa prezydenta RP, którą często błędnie postrzega się jako zlokalizowaną w Juracie.

Zorganizowano tu letnie kąpielisko morskie Jurata „Międzymorze” – z wejściem na plażę nr 60 od ul. Międzymorze, obejmujące 100 m linii brzegowej[10].

Jurata w kulturze[edytuj | edytuj kod]

  1. Jurata została osławiona piosenką wykonywaną przez Irenę Santor "Już nie ma dzikich plaż". Autorem tekstu jest Krzysztof Logan-Tomaszewski, natomiast melodię skomponował Ryszard Szeremeta[11].
  2. Klimat Juraty został ujęty w piosence Zbigniewa Wodeckiego "Jurata w deszcz". Autorem tekstu jest Jan Wołek, muzykę skomponował Zbigniew Wodecki.[12]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/100K_KDR_Gross_and_Einheitsblaetter/Gb_13_Danzig-Putzig_III_1945.jpg
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. ws. wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 0).
  3. Dz.U. z 2016 r. poz. 0.
  4. Projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta (2016-07-11).
  5. Goddess a day. Jurate (ang.). [dostęp 2020-02-02].
  6. Tomasz Górecki, Kaszuby : przewodnik turystyczny, wyd. Wyd. 9 zm. i rozszerz, Gdynia: Wydawnictwo Region, 2006, s. 55, ISBN 83-60437-11-4, OCLC 749961599 [dostęp 2020-05-13].
  7. Stowarzyszenie Miłośników Gminy Jastarnia (pol.). [dostęp 2009-07-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (6 lipca 2009)].
  8. Mościcki na plaży, Kossak przy sztalugach, Beck w kawiarni. Przedwojenni letnicy w Jastarni i Juracie
  9. www.jurata.com (pol.). [dostęp 2020-02-02].
  10. Uchwała Nr XXXII/242/2013 Rady Miasta Jastarnia z dnia 22.03.2013 r. ws. określenia wykazu kąpielisk.
  11. Już nie ma dzikich plaż – Utwory – Cyfrowa Biblioteka Polskiej Piosenki, bibliotekapiosenki.pl [dostęp 2021-01-15].
  12. Piosenki o Juracie | TwojaJurata.pl - Apartamenty wakacyjne, 26 kwietnia 2020 [dostęp 2022-02-06] (pol.).