Jurek Bitschan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jurek Bitschan
Jerzy Bitschan
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 29 listopada 1904
Czeladź
Data i miejsce śmierci 21 listopada 1918
Lwów
Miejsce spoczynku Cmentarz Obrońców Lwowa
Odznaczenia
Krzyż Walecznych
Jurek Bitschan
Miejsce śmierci Jurka Bitschana – jednego z najmłodszych Orląt Lwowskich

Jurek Bitschan, właśc. Jerzy Bitschan (ur. 29 listopada 1904 w Czeladzi-Piaskach, zm. 21 listopada 1918 we Lwowie) – polski gimnazjalista, harcerz, Orlę Lwowskie.

Życiorys[edytuj]

Był synem Aleksandry Zagórskiej z jej pierwszego małżeństwa[1]. Został uczniem szóstej klasy Gimnazjum im. Jordana. Został harcerzem. Był uważany za ucznia inteligentnego[2].

Po rozpoczętej w listopadzie 1918 polskiej obronie Lwowa w trakcie wojny polsko-ukraińskiej pragnął wziąć udział w walkach. Pomimo braku zgody ze strony ojczyma, dr. Romana Zagórskiego (znanego lekarza z lwowskiego Kulparkowa), w dniu 20 listopada 1918 opuścił dom i udał się w rejon walk. Pozostawił list, w którym napisał:

Kochany tatusiu! Idę dzisiaj zameldować się do wojska. Chcę okazać, że znajdę tyle sił, by służyć i wytrzymać. Obowiązkiem moim jest iść, gdy mam dość sił, bo braknie ciągle ludzi do oswobodzenia Lwowa.


— Jurek[3][4][5]

Na jego biurku pozostała otwarta książka pt. Śpiewy historyczne autorstwa Juliana Ursyna Niemcewicza na stronie z fragmentem[6]:

Słuchajcie, rycerze młodzi
Żałosnej lutni jęczenia
Niech w was chęć do sławy rodzi
Dawnego męstwa wspomnienia
Słuchajcie, jak sławny wieniec
Walcząc w ojczyźnie obronie
Zyskał odważny młodzieniec
I w szlachetnym poległ zgonie.

Zgłosił się wówczas do wojsk polskich na Kulparkowie. Oddział pod dowództwem por. Stanisława Petriego w nocy 20/21 listopada 1918 ruszył do ataku na Łyczaków. Według relacji uczestników Bitschan, usilnie dopraszając się zezwolenia na udział, nacierał wraz z żołnierzami w pierwszej linii. Po dotarciu na cmentarz Łyczakowskim, mimo ukrycia się za jeden z pomników, został trafiony dwukrotnie w nogi przez eksplodujące ukraińskie pociski ekrazytowe[7] oraz w głowę[8]. Wskutek ostrzału niemożliwe było jego ewakuowanie w stanie zranienia. Zmarł 21 listopada 1918[9][10]. Nazajutrz 22 listopada po oswobodzeniu Lwowa przez Polaków ojczym odnalazł i ropoznał ciało chłopca.

Jego matka walczyła w tym czasie na innym odcinku jako komendantka Ochotniczej Legii Kobiet.

Jurek Bitschan został pochowany w katakumbach na Cmentarzu Obrońców Lwowa. W 1922 pośmiertnie został odznaczony Krzyżem Walecznych[11].

Upamiętnienie[edytuj]

Jego pamięci powstała popularna w okresie międzywojennym „Ballada o Jurku Bitschanie” do słów poetki Anny Fischerówny, która poświęciła mu wiersz zatytułowany „Jurek Bitschan”, w którym pisała[12]:

Mamo najdroższa bądź zdrowa
Do braci idę w bój
Twoje uczyły mnie słowa
Nauczył przykład Twój...

Ulice imienia Jurka Bitschana zostały ustanowione w Krakowie na Prądniku Czerwonym[13], Ruszowie (od 1946).

Przypisy

  1. Urszula Perkowska. Studentki Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 1894-1939. 1994. s. 192
  2. Wśród mogił. Jurek Bitschan. W: Jan Gella: Ruski miesiąc 1/XI–22/XI 1918. Ilustrowany opis walk listopadowych we Lwowie z 2 mapami. Lwów: 1919, s. 194.
  3. Dla Ciebie Polsko Orlęta Lwowskie. Dziecko – bohater. „Panteon Polski”, s. 16, Nr 16 z 1 listopada 1925. 
  4. Władysław Nekrasz: Harcerze w bojach. Przyczynek do udziału harcerzy polskich w walkach o niepodległość Ojczyzny w latach 1914-1921. Warszawa: 1930, s. 57.
  5. Czesław Mazurczak: Harcerstwo Sanockie 1910–1949. Kraków: Harcerska Oficyna Wydawnicza, 1990.
  6. Wśród mogił. Jurek Bitschan. W: Jan Gella: Ruski miesiąc 1/XI–22/XI 1918. Ilustrowany opis walk listopadowych we Lwowie z 2 mapami. Lwów: 1919, s. 195.
  7. Jerzy Grzegorkiewicz, Artur Leinwand. Obrona Lwowa: 1-22 listopada 1918, t. 2. str. 470; Stanisław Nicieja. Cmentarz Obrońców Lwowa. 1990. s. 163-164.
  8. Wśród mogił. Jurek Bitschan. W: Jan Gella: Ruski miesiąc 1/XI–22/XI 1918. Ilustrowany opis walk listopadowych we Lwowie z 2 mapami. Lwów: 1919, s. 195.
  9. Lista strat Wojska Polskiego. Polegli i zmarli w wojnach 1918-1920. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1934, s. 1059.
  10. Uczeń Gimnazjum im. Jordana; harcerz; żołnierz V Odcinka Jurek Bitschan [w:] Stanisław Nicieja. Cmentarz Obrońców Lwowa. 1990. s. 162; Michał Klimecki. Polsko-ukraińska wojna o Lwów i Galicję Wschodnią 1918-1919. 200. s. 140
  11. Rozporządzenia Ministra Spraw Wojskowych. „Dziennik Personalny”, s. 369, Nr 12 z 10 maja 1922. Ministerstwo Spraw Wojskowych. 
  12. Czesław Kłak, Marta Wyka. Literatura, język, kultura. t. 4, 1995, s. 84
  13. Alfabetyczny wykaz ulic Miasta Krakowa. 26-01-2005 (akt.). [dostęp 2015-10-23].

Bibliografia[edytuj]