Justyn Bonawentura Pranajtis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Justyn Bonawentura Pranajtis
Justyn Bonawentura Pranajtis
Data i miejsce urodzenia 27 lipca 1861
Ponanupie
Data i miejsce śmierci 28 stycznia 1917
Petersburg
kapelan Akademii Duchownej
Okres sprawowania 1890
inspektor Akademii Duchownej
Okres sprawowania 1891-1893
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Inkardynacja diecezja sejneńska
Prezbiterat 1886

Justyn Bonawentura Pranajtis (ur. 27 lipca 1861 w Ponienupiach[1] – zm. 28 stycznia 1917 w Petersburgu) – ksiądz katolicki pochodzenia litewskiego, hebraista, przez ówczesne władze kościelne uważany za znawcę Talmudu.

Edukacja i działalność naukowa[edytuj]

Pochodził z rodziny litewskich włościan. Edukację podstawową otrzymał w szkole w Gryszkabudzie. Następnie uczęszczał do gimnazjum klasycznego w Mariampolu, w 1878 wstąpił do seminarium duchownego w Sejnach. Od 1883 studiował na Rzymskokatolickiej Cesarskiej Akademii Duchownej w Sankt Petersburgu (1886 otrzymał święcenia kapłańskie). Po ukończeniu studiów otrzymał katedrę języka hebrajskiego tej uczelni. Jako prefekt był też tam profesorem liturgiki i śpiewu kościelnego. W 1895 (do 1896) został za działalność patriotyczną zesłany do Tweru[2]. Nauczał też religii w szkołach wojskowych w Petersburgu. Założył także kaplicę w II Korpusie Kadetów, która ogniskowała życie tamtejszych elit katolickich (nabożeństwa odprawiano po polsku, litewsku, niemiecku i francusku)[3].

Aktywność duszpasterska[edytuj]

W 1902 objął stanowisko proboszcza Taszkentu i całego Turkiestanu. Budował kaplice i kościoły w takich miejscowościach, jak: Krasnowodsk, Kiził-Arwat, Merwa, Czardżaj, Buchara, Samarkanda, Kokanda, Margelan, Andyżan, Wierne, Kazalińsk, Aszchabad, Dżarkient, Termez i Taszkient, gdzie kilkutysięczna polska społeczność ufundowała kościół najszybciej. Kontrowersje związane z udziałem ks. Pranajtisa w procesie Bejlisa sprawiły, że powrócił do Petersburga, gdzie zmarł. Pogrzeb, po przewiezieniu ciała, odbył się 10 lutego 1917 w Taszkiencie, trumnę wmurowano w kościele, który zbudował[4].

Proces Bejlisa[edytuj]

W 1913 powołany jako biegły w procesie Bejlisa[5]. W 1916 r. po przyjeździe do Petersburga ciężko zachorował. Został umieszczony w szpitalu. Zmarł prawdopodobnie na skutek otrucia[6].

Dorobek i krytyka[edytuj]

Autor pracy Chrześcijanin w Talmudzie żydowskim (Christianus in Talmude Iudaeorum) wydanej po łacinie 1892. Dwa lata później książka została przetłumaczona na język niemiecki, w 1911 także na rosyjski, oraz na inne języki. Późniejsze tłumaczenia miały często charakter popularny. W edycji łacińskiej, obok cytatów talmudycznych podany jest tekst w języku hebrajskim, literatura talmudyczna oraz biblioteki w których można ją odnaleźć. Obecnie pracy tej zarzuca się jej tendencyjne wykorzystywanie[7].

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. Ponanupie w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. VIII: Perepiatycha – Pożajście. Warszawa, 1887.
  2. R. Jałbrzykowski, Pranajtis Justyn, [w:] Podręczna Encyklopedia Kościelna, t. 31-32, Kraków 1913, s. 400.
  3. G. Lipson, Ksiądz Justyn Bonawentura Pranajtis organizator parafii turkiestańskiej, „Studia Polonijne”, 20, 1999, s.142.
  4. G. Lipson, Ksiądz Justyn Bonawentura Pranajtis organizator parafii turkiestańskiej, „Studia Polonijne”, 20, 1999, s.142-143.
  5. O Kościele w Kazachstanie - rozmowa z ambasadorem Zdzisławem Nowickim, rozmawiali Joanna Brodniewicz i Paweł Kozacki OP (pol.). W drodze, Nr 12 (376) 2004. [dostęp 17 czerwca 2008]. „Najpiękniejszy kościół w Azji Centralnej, kościół w Taszkiencie zbudował ksiądz katolicki pochodzący ze środowiska litewsko-polskiego Justas Pranajtis, teolog z Akademii Duchownej w Petersburgu. Pokazał się z jak najgorszej strony w czasie słynnego procesu Bejlisa, któremu zarzucano rytualny mord dziecka chrześcijańskiego. Ksiądz Pranajtis występował na tym procesie jako teolog, który udowadniał, że istniały w judaizmie rytualne mordy. Ten, który wykonał niesamowitą pracę misyjną w Azji Centralnej, faktycznie miał grubą teczkę w ochranie, carskiej policji politycznej. Najprawdopodobniej mieli go w ręku, skoro zgodził się na absurdalne, nade wszystko kompromitujące jego, ale i Kościół, zeznania w procesie. Ta teczka istnieje do dzisiaj w archiwum historycznym w Petersburgu, ale nikt z historyków jej nie zbadał. To nieporozumienie.”
  6. M.J. Juszczyński, Ksiądz Pranajtis i walka o Talmud, [w:] J. Pranajtis, Chrześcijanin w Talmudzie, wyd. 2, Instytut Wydawniczy Pro Fide, Warszawa 1937, s. 54.
  7. M.S. Wróbel, Krytyka tekstologiczna i historyczna passusów Talmudu o Jezusie i chrześcijaństwie, „Estetyka i Krytyka”, 2012, nr 3 (27), s. 16.