Justyn Sandauer

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Justyn Sandauer
Data i miejsce urodzenia 8 stycznia 1924
Lwów
Data śmierci 15 lipca 2018
Zawód, zajęcie konstruktor

Justyn Sandauer (ur. 8 stycznia 1924 r. we Lwowie, zm. 15 lipca 2018 r.[1]) – polski konstruktor szybowcowy w Szybowcowym Zakładzie Doświadczalnym w Bielsku-Białej oraz w Instytucie Lotnictwa, pilot szybowcowy i samolotowy.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

SZD-6 Nietoperz konstrukcji Justyna Sandauera w zbiorach Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie

Urodził się we Lwowie jako syna Juliusza i Pauliny z domu Witz. W czasie II wojny światowej był wywieziony do Niemiec do pracy przymusowej. Po wyzwoleniu został repatriowany na teren Polski. Wyszkolenie szybowcowe rozpoczął w 1947 r w Goleszowie, a samolotowe uzyskał w 1948 r. w Ligotce Dolnej.

W 1947 r. uzyskał dyplom magistra inżyniera na Oddziale Lotniczym Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Po studiach podjął pracę w biurze konstrukcyjnym w Instytucie Szybownictwa w Bielsku. Tam skonstruował doświadczalny, bezogonowy szybowiec SZD-6 Nietoperz[2] według projektu mgr inż. Władysława Nowakowskiego, który został oblatany w 1951 r.

Następnie pracował przy konstrukcji wyczynowego szybowca SZD-8 Jaskółka projektu mgr inż. Tadeusza Kostii oblatanym w 1951 r. Wraz z inż. Marianem Wasilewskim i mgr inż. Romanem Zatwarnickim opracował projekt i konstrukcję szybowca szkolno-wyczynowego SZD-9 Bocian[3] a wraz z inż. Józefem Niespałem zaprojektował w 1954 r. szybowiec eksperymentalny SZD-11 Albatros[4].

W 1953 r. podjął pracę w Instytucie Lotnictwa w Zakładzie Wytrzymałości, którym kierował inż. Tadeusz Chyliński. W tym samym roku przystąpił z inż. Tadeuszem Chylińskim do realizacji nowego projektu celu latającego oznaczonego symbolem TC-2 (od inicjałów głównego konstruktora) opartego na zupełnie innej koncepcji niż wcześniejszy TC-1 i na podstawie nowych założeń technicznych i wymagań sprecyzowanych przez wojsko. Następnie z mgr inż. Jerzym Haraźnym opracował konstrukcję celu holowanego Spec-4 który był bliźniaczym typem holowanego szybowca-celu o nazwie Spec-3 zaprojektowanym przez inż. Tadeusza Chylińskiego, różniący się jedynie brakiem przedniej powierzchni nośnej. Pomimo pozytywnych opinii projekt ten nie doczekał się realizacji nawet w postaci prototypu. W 1956 r. uczestniczył w opracowaniu Bociana Z, na którym w 1956 r. wziął udział wraz z Julianem Nowotarskim w Szybowcowych Mistrzostwach Świata w Saint-Yan we Francji. Ostatecznie zajęli szóste miejsce w kategorii szybowców dwumiejscowych, pomimo rozbicia szybowca w ostatniej fazie zawodów[5].

Wraz z mgr inż. Tadeuszem Chylińskim zaprojektował konkurencyjny dla TS-11 Iskra niezrealizowany projekt odrzutowego samolotu szkolno-treningowego As[6].

W latach 1963-1968 był zastępcą dyrektora Instytutu Lotnictwa ds. naukowych. Od czerwca 1968 r. pracował w Zakładzie Badań w Locie. W 1970 r. obronił na Politechnice Warszawskiej pracę doktorską pt. „Obciążenie szybowca w locie holowanym w atmosferze burzliwej". W 1973 r. otrzymał stanowisko docenta[7].

W ramach pracy w Instytucie Lotnictwa prowadził badania w locie samolotów PZL-104 Wilga 40, powtórne próby flatterowe samolotu TS-11 Iskra, próby prototypów samolotu PZL-106 Kruk oraz próby korkociągowe samolotów rolniczych PZL M18 Dromader i PZL M-15 (Belphegor)[8].

Był zastępcą głównego konstruktora samolotu I-22 Iryda do prób w locie. Brał udział w badaniach w locie samolotu I-23 Manager, którego projekt zaczęto opracowywać w Instytucie Lotnictwa w 1991 r.

Pod jego redakcją w 1967 r. ukazał się Podręcznik pilota szybowcowego[9].

Przeszedł na emeryturę w 1986 r., ale pracował nadal w Instytucie Lotnictwa.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zmarł dr inż. Justyn Sandauer. Instytut Lotnictwa. [dostęp 2018-07-23].
  2. Janusz Babiejczuk, Jerzy Grzegorzewski, Polski przemysł lotniczy 1945 – 1973, Wydawnictwo MON, Warszawa 1974, s. 119
  3. SZD-9 "Bocian", 1952, dostęp 2018-05-24
  4. SZD-11 "Albatros", 1954, dostęp 2018-05-24
  5. Problemy rozwoju szybowców Bocian i Puchacz, s. 6
  6. http://www.samolotypolskie.pl/samoloty/2620/126/Sandauer-Justyn dostęp 2018-05-17
  7. Andrzej Glass, Tomasz Murawski (praca zbiorowa), Polskie szybowce 1945-2011. Problemy rozwoju, Wydawnictwo SCG, Bielsko-Biała 2012, ​ISBN 978-83-932826-0-9​, s. 55
  8. Problemy rozwoju szybowców Bocian i Puchacz, s. 26, dostęp 2018-05-17
  9. Justyn Sandauer (red.), Podręcznik pilota szybowcowego, Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1967, s. 511 [dostęp 2018-05-29].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Janusz Babiejczuk, Jerzy Grzegorzewski, Polski przemysł lotniczy 1945 – 1973, Wydawnictwo MON, Warszawa 1974, s. 116,
  • Andrzej Glass, Tomasz Murawski (praca zbiorowa), Polskie szybowce 1945-2011. Problemy rozwoju, Wydawnictwo SCG, Bielsko-Biała 2012, ​ISBN 978-83-932826-0-9​, s. 55.
  • Rafał Chyliński: Moja pasja lotnictwo.Życie i działalność Tadeusza Chylińskiego dla Polskiego Lotnictwa w świetle dokumentów. Warszawa: Agencja Wydawnicza CB, 2017, s. 852.ISBN 978-83-7339-166-6​ oraz Tom 2 ​ISBN 978-83-7339-167-3
  • Andrzej Morgała, Polskie samoloty wojskowe, Wydawnictwo MON, Warszawa 1981, s. 485

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]