Jutrzenka (przedsiębiorstwo)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Colian Holding S.A. – zakład Bydgoszcz
'Zakłady Przemysłu Cukierniczego „Jutrzenka”'
Ilustracja
Państwo  Polska
Adres 85-079 Bydgoszcz
ul. Kościuszki 53
Data założenia 1922
Forma prawna zakład produkcyjny
Nr KRS 0000269526
Zatrudnienie 370
Położenie na mapie Bydgoszczy
Mapa lokalizacyjna Bydgoszczy
Colian Bydgoszcz
Colian Bydgoszcz
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Colian Bydgoszcz
Colian Bydgoszcz
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Colian Bydgoszcz
Colian Bydgoszcz
Ziemia53°08′38″N 17°54′17″E/53,143889 17,904722
Strona internetowa
Zakład Colian Bydgoszcz przy ul. Srebrnej 22
Zakład nr.1 ul.Kościuszki 53
Jutrzenka / Dawne zakłady nr.2 ul.E. Warmińskiego
Zakład nr.3 nie istnieje
Modus Bydgoszcz (Dawny zakład Jutrzenki nr.4 )
Słodycze (wybrane) produkowane w zakładzie w Bydgoszczy
Wafle „Familijne” marki Jutrzenka
Żelki „Miśki” marki Jutrzenka

Jutrzenka – do 2008 roku samodzielne przedsiębiorstwo przemysłu spożywczego założone w 1951 w Bydgoszczy ze znacjonalizowanych przedsiębiorstw prywatnych o przedwojennym rodowodzie, od 16 maja 1995 notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie[1], od 2008 zakład produkcyjny w ramach grupy kapitałowej Jutrzenka Holding S.A., a od 2014 Colian Holding S.A. z siedzibą w Opatówku koło Kalisza.

Jutrzenka to również marka handlowa słodyczy, której właścicielem jest grupa kapitałowa Colian.

Grupa kapitałowa[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Colian.

Zakład wchodzi w skład grupy kapitałowej Colian Holding S.A., która jest wiodąca firmą z polskim kapitałem na rynku słodyczy, konkurującą z międzynarodowymi koncernami[2]. Do portfela przedsiębiorstwa należą marki handlowe słodyczy: Grześki, Familijne, Jeżyki, Akuku! (produkowane w Bydgoszczy), Goplana (produkowane w Poznaniu), Solidarność (produkowane w Lublinie), napoje Hellena oraz przyprawy i bakalie Appetita i Siesta. Obroty koncernu w 2015 sięgały ok. miliarda złotych, a zatrudnienie ponad 2 tys. osób[2]. Zakłady produkcyjne zlokalizowane były w: Bydgoszczy, Kaliszu, Lublinie, Opatówku, Poznaniu i Wykrotach.

Produkty[edytuj | edytuj kod]

Do wyrobów „Jutrzenki”, które w latach 90. XX w. odnosiły sukcesy handlowe należały m.in. „Czarna porzeczka w czekoladzie”, „Lentilki”, „Rajskie mleczko”, żelatynki „Miśki”, rodzynki oraz orzechy laskowe w czekoladzie, draże chińskie, galaretki „Puchatki”, herbatniki „Kokosanki” i inne wyroby[3].

W 2015 oznaczone marką handlową „Jutrzenka” były dostępne w sklepach spożywczych m.in. ciastka i wafle „Familijne”, herbatniki „Petit Beurre” i „Be Be”, herbatniki maślane „Elitki”, żelki „Miśki”, żelki „Akuku !”, draże, rodzynki, wiśnie, orzechy, migdały w czekoladzie, kamyki orzechowe, galaretki w czekoladzie „Mella”, wafle o różnych smakach[4]. W fabryce w Bydgoszczy wytwarzane są także słodycze innych marek należących do grupy Colian m.in. wafle „Grześki”, ciastka w czekoladzie „Jeżyki”, batony „Alibi”, czy czekolady „Chopin”[5].

Produkty z bydgoskiej Jutrzenki wysyłane są na rynek krajowy oraz na eksport do 30 krajów Europy, Azji, Ameryki Północnej i na Bliski Wschód[6]. W katalogu produktów eksportowych są m.in. galaretki „Mella”, wafle „Familijne”, czekolady „Chopin”, ciastka „Jeżyki”, batony „Alibi”[7].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Okres przed 1945[edytuj | edytuj kod]

Początki zakładu sięgają 1920 roku, kiedy założono w Bydgoszczy Fabrykę Cukrów, Czekolady i Kakao „Lukullus” Franza Lehmanna przy ul. Poznańskiej 16 oraz w 1922 Fabrykę Wyrobów Cukierniczych Braci Tysler przy ul. Warmińskiego 9. Kontynuowała również działalność założona w 1907 roku przy ul. Zduny Fabryka Wyrobów Cukrowych i Marmolady „Kama”[8]. Tuż przed wybuchem II wojny światowej „Lukullus” zatrudniał 600 pracowników. W czasie okupacji niemieckiej zakłady pracowały pod nadzorem niemieckim, część produkcji przekazując na potrzeby Wehrmachtu[9].

Okres PRL[edytuj | edytuj kod]

W kwietniu 1945 radzieckie władze wojskowe wpisały Fabrykę Cukierniczą „Lukullus” na listę obiektów gospodarczych w Bydgoszczy planowanych do objęcia demontażami i wywozem urządzeń do ZSRR[10]. Wywózek udało się uniknąć w maju 1945 po interwencji polskich władz u przedstawicieli Misji Ekonomicznej ZSRR w Warszawie[10]. Jeszcze w 1945 fabryki przemysłu cukierniczego w Bydgoszczy upaństwowiono. Zakłady przy ul. Warmińskiego otrzymały nazwę Fabryka Wyrobów Cukierniczych „Jutrzenka”[3]. Rozwijano produkcję m.in. karmelków, drażetek i cukierków czekoladowych. W 1949 fabryki przy ul. Poznańskiej i Warmińskiego połączono w jeden podmiot pod nazwą Pomorskie Zjednoczone Fabryki Cukrów i Czekolady. W 1950 dołączono do nich zakłady przy ul. Garbary 5 (przedtem magazyny „Lukullusa”) oraz przy ul. Kościuszki 53 (dotychczas zakład sucharów dla wojska)[3]. W 1951 przedsiębiorstwo przemianowano na Zakłady Przemysłu Cukierniczego „Jutrzenka” w Bydgoszczy i rozbudowano o nowe linie produkcyjne. W 1954 zatrudnienie w przedsiębiorstwie wynosiło 640 osób, w tym 480 kobiet[11]. W latach 1956–1966 produkcja wzrosła 2,5-krotnie. Asortyment wzbogacono o galanterię czekoladową i herbatniki w czekoladzie[3].

W latach 60. zakłady składały się z trzech wydziałów produkcyjnych: piekarni, drażetek i galanterii czekoladowej oraz pomadek mlecznych. Wydzielono także oddziały pomocnicze: mechaniczny, stolarski, elektryczny[12]. Budynki zakładowe pochodziły z 1928, 1943 i 1959 roku, a magazyny były za małe w stosunku do potrzeb[12]. W realiach gospodarki PRL stale odczuwano niedobór surowców z importu: kakao, orzechów arachidowych, kokosów, rodzynek, kawy. Wskutek stosowania surowców zastępczych oraz doraźnych receptur produkcji, jakość wyrobów nie zawsze była wysoka, lecz znajdowała bez trudu nabywców w warunkach panującej wówczas gospodarki niedoboru[13]. Na eksport produkowano tylko na podstawie jednostkowych zamówień[14].

W 1966 zakłady połączono w jedno przedsiębiorstwo z Fabryką Pierników i Wafli „Kopernik” w Toruniu, a w 1967 także z Bydgoskimi Zakładami Spożywczymi Przemysłu Terenowego. Nowy podmiot gospodarczy przyjął nazwę Pomorskie Zakłady Przemysłu Cukierniczego i zaliczał się do największych w kraju. W 1969 roku produkowano 150 typów wyrobów (w tym pianki i żelki oblewane czekoladą) i eksportowano 5% produkcji[3]. Od 60% do 80% załogi przedsiębiorstwa stanowiły kobiety[15].

W 1982 „Jutrzenka” oddzieliła się od toruńskiego „Kopernika” i stała się ponownie samodzielnym podmiotem pod nazwą Przedsiębiorstwo Przemysłu Cukierniczego „Jutrzenka”. Należała do 10 największych producentów wyrobów cukierniczych w Polsce, a jej udział w produkcji krajowej wynosił ok. 5%[16]. Część produkcji przeznaczano na eksport do ZSRR, NRD, RFN, USA, Kanady i krajów arabskich[17]. Firma posiadała 5 zakładów produkcyjnych w Bydgoszczy:

Okres III Rzeczypospolitej[edytuj | edytuj kod]

13 lutego 1993 zawiązano spółkę akcyjną pod nazwą Przedsiębiorstwo Cukiernicze „Jutrzenka” S.A., której akcjonariuszami było 624 pracowników przedsiębiorstwa[16]. Od tego czasu zakład rozwijał się, zwiększając co roku sprzedaż o 40-100%. Poszerzano ofertę handlową z myślą o odbiorcach krajowych i zagranicznych. Wyroby otrzymały estetyczne opakowania produkcji zachodniej[3]. Oprócz produkcji zintensyfikowano handel hurtowy i detaliczny oraz rozwinięto sieć sklepów i hurtowni firmowych na terenie całego kraju. Podwojono eksport do krajów Europy Zachodniej, USA i Kanady oraz krajów byłego ZSRR. Rozpoczęto produkcję trufli oraz batonów o różnych smakach. Dochody w znacznej części przeznaczano na inwestycje oraz wykup majątku od Skarbu Państwa. Zatrudnienie w latach 90. wzrosło do 1100 osób[16]. 15 maja 1995 przedsiębiorstwo zadebiutowało na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Wdrożono system jakości dostosowany do wymogów norm ISO 9001. Prywatyzacja przedsiębiorstwa metodą leasingu pracowniczego była przykładem dużego sukcesu[16].

W latach 90. rozwinięto reklamę wyrobów poprzez spoty w radiu i telewizji, wydawnictwa katalogowe, torby, nalepki, plansze reklamowe oraz zainwestowno w promocję poprzez sport[3]. W latach 1993–1998 „Jutrzenka” stała się strategicznym sponsorem żużlowców Polonii Bydgoszcz, którzy kilkukrotnie uzyskali tytuł drużynowego mistrza Polski.

W 2001 członkiem rady nadzorczej spółki został Jan Kolański, właściciel założonego w 1990 Ziołopexu w Piątku Wielkim koło Kalisza. Na przełomie lat 2003 i 2004 został on właścicielem większościowego pakietu akcji Jutrzenki S.A. oraz jej prezesem[18]. W 2004 bydgoska Jutrzenka wykupiła od koncernu Nestlé markę Goplana oraz fabrykę w Poznaniu (zał. 1912), a w 2005 Fabrykę Pieczywa Cukierniczego Kaliszanka (zał. 1892) z marką wafli „Grześki[18]. Z kolei w 2007 własnością Jutrzenki S.A. stała się marka napoi Hellena z fabryką w Opatówku koło Kalisza[18].

W 2008 roku nastąpiła konsolidacja działalności grupy kapitałowej opartej na spółce giełdowej Jutrzenka Holding S.A. Siedzibę przeniesiono z Bydgoszczy do Opatówka[18]. W ramach holdingu wyodrębniono spółkę Jutrzenka Colian, która obejmowała marki handlowe: Jeżyki, Familijne, Akuku!, Mella, Goplana, Grześki, Appetita, Hellena i Siesta, skoncentrowane na rynku słodyczy, kulinariów i napojów. W 2011 nazwę holdingu zmieniono na Colian S.A. ze spółkami zależnymi: Jutrzenka Colian sp. z o.o. oraz Colian Logistic sp. z o.o.[18]

W 2013 grupa przejęła markę i Fabrykę Cukierniczą „Solidarność” w Lublinie (zał. 1952), a w 2014 zmieniła nazwę na Colian Holding S.A. ze spółkami zależnymi: Colian sp. z o.o. oraz Colian Logistic sp. z o.o.[18]

19 września 2014 otwarto nowoczesny zakład produkcyjny w Bydgoszczy w dzielnicy Osowa Góra[19], gdzie skonsolidowano całą bydgoską produkcję słodyczy, wcześniej prowadzoną w kilku zakładach w Śródmieściu[20]. Obiekt zbudowano kosztem 60 mln zł z udziałem 23 mln zł funduszy Unii Europejskiej z Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka[5]. Zatrudnienie w fabryce znalazło 370 osób, a produkcja wynosiła 40 ton słodyczy na dobę. Zakład wyposażono w nowoczesne linie technologiczne m.in. do produkcji wyrobów mogulowych (żelki, galaretki w czekoladzie)[5].

Zakłady[edytuj | edytuj kod]

  • nr 1 – ul. Kościuszki 53 - przeniesiony do zakładu nr 5,
  • nr 2 – ul. E. Warmińskiego 7-9 - przeniesiony do zakładu nr 3; w 2019 zabudowania wpisane do gminnej ewidencji zabytków zostały zakupione przez firmę GM Architekci[21].
  • nr 3 – ul. Garbary 5 - przeniesiony do zakładu nr 5, w 2019 rozpoczęto przygotowania do budowy na terenie dawnej fabryki apartamentowca; zakłada się przy tym przesunięcie bliżej ulicy masywnego komina fabrycznego[22].
  • nr 4 – ul. św. Trójcy 2, historyczna siedziba przedwojennej firmy Lukullus - przeniesiony do zakładu nr 1,
  • nr 5 – ul. Srebrna 22 w dzielnicy składowo-przemysłowej Osowa Góra.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Półroczne sprawozdanie z działalności „Jutrzenka” S.A., Jutrzenka S.A., Bydgoszcz 2005, s. 3. [dostęp 4.04.2008].
  2. a b http://www.strefabiznesu.pomorska.pl/artykul/jan-kolanski-tworca-gieldowej-grupy-colian-dynamicznie-obraca-miliardami.
  3. a b c d e f g Długosz Jan: „Jutrzenka” -słodka uwodzicielka, [w:] Kalendarz Bydgoski 1994.
  4. Colian. Katalog produktów 2015 http://www.colian.pl/profil_produktowy/files/nowe_produkty/COLIAN-katalog_elektroniczny.pdf.
  5. a b c http://www.strefabiznesu.pomorska.pl/galeria/40-ton-slodkosci-na-dobe-ma-wyjezdzac-z-tej-ogromnej-fabryki-jutrzenki-w-bydgoszczy-praca-dla-370-os.
  6. http://www.strefabiznesu.pomorska.pl/artykul/kujawsko-pomorski-biznes-rusza-coraz-dalej-w-swiat-daleko-jezdza-na-naszych-oponach-wcinaja-nasze-pt.
  7. O Grupie
  8. Sudziński Ryszard: Życie gospodarcze Bydgoszczy w okresie II Rzeczypospolitej, [w:] Historia Bydgoszczy tom II część pierwsza 1920-1939. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Praca zbiorowa pod red. Mariana Biskupa. Bydgoszcz 1999. ​ISBN 83-901329-0-7​.
  9. Sudziński Ryszard: Życie gospodarcze Bydgoszczy w okresie II Rzeczypospolitej, [w:] Historia Bydgoszczy tom II część druga 1939–1945. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Praca zbiorowa pod red. Mariana Biskupa. Bydgoszcz 2004. ​ISBN 83-921454-0-2​.
  10. a b Polityka władz radzieckich wobec przemysłu bydgoskiego w latach 1945–1946, [w:] Historia Bydgoszczy. Tom III. Część pierwsza 1945-1956. Praca zbiorowa. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe Bydgoszcz 2015. ​ISBN 978-83-60775-44-8​, s. 103–126.
  11. Życie gospodarcze miasta 1945-1955, [w:] Historia Bydgoszczy. Tom III. Część pierwsza 1945-1956. Praca zbiorowa. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe Bydgoszcz 2015. ​ISBN 978-83-60775-44-8​, s. 199–243.
  12. a b Kamosiński Sławomir, Przemiany w technice i technologii produkcji [w:] Sławomir Kamosiński, Mikroekonomiczny obraz przemysłu Polski Ludowej w latach 1950–1980 na przykładzie regionu kujawsko-pomorskiego, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2007, s. 75–179, ISBN 978-83-7177-420-1, OCLC 177361790.
  13. Kamosiński Sławomir, Jakość produkcji [w:] Sławomir Kamosiński, Mikroekonomiczny obraz przemysłu Polski Ludowej w latach 1950–1980 na przykładzie regionu kujawsko-pomorskiego, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2007, s. 180–234, ISBN 978-83-7177-420-1, OCLC 177361790.
  14. Kamosiński Sławomir, Kierunki i asortyment eksportu [w:] Sławomir Kamosiński, Mikroekonomiczny obraz przemysłu Polski Ludowej w latach 1950–1980 na przykładzie regionu kujawsko-pomorskiego, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2007, s. 235–258, ISBN 978-83-7177-420-1, OCLC 177361790.
  15. Kamosiński Sławomir, Pracownicy przemysłu [w:] Sławomir Kamosiński, Mikroekonomiczny obraz przemysłu Polski Ludowej w latach 1950–1980 na przykładzie regionu kujawsko-pomorskiego, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2007, s. 259–307, ISBN 978-83-7177-420-1, OCLC 177361790.
  16. a b c d Dworek Jan: Prywatyzacja przedsiębiorstw państwowych w Bydgoszczy po 1989 r. [w:] Kronika Bydgoska XVIII.
  17. Długosz Jerzy: Bydgoskie wyroby znane i cenione za granicą, [w:] Kalendarz Bydgoski 1995.
  18. a b c d e f O Grupie
  19. http://www.colian.pl/profil_korporacyjny/pl/aktualnosci/2014/nowy-zaklad-produkcyjny-grupy-colian-w-bydgoszczy.
  20. http://www.strefabiznesu.pomorska.pl/artykul/19-wrzesnia-grupa-colian-wlasciciel-jutrzenki-otwiera-w-bydgoszczy-swoj-najwiekszy-zaklad-produkcyjn.
  21. Ruina po fabryce Jutrzenki ożyje. "Wizualizacja jest bardzo atrakcyjna"
  22. Jest nowy projekt apartamentów w miejscu fabryki Jutrzenki. Przesuną komin

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]