Kępa Oksywska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Fragment Kępy Oksywskiej na mapie Gdyni i okolic z 1935 roku.

Kępa Oksywska – rozległa, lekko pofalowana wysoczyzna morenowa z urwistym 30-40-metrowym klifem na wybrzeżu Zatoki Puckiej. Razem z kępami: Pucką, Redłowską i Swarzewską oddzielona od reszty trójmiejskiej wysoczyzny Pradoliną Kaszubską, ukształtowaną przez wody ustępującego lądolodu.

W cytowanym poemacie kaszubskim mamy opisaną dawną legendę (przekazy):
[...] To są znane trzë kaszubscie kępë:
Ta, co leży w owym kące, zowie sę Swôrzewskô,
Tu kąsk bliżyj leży Puckô, za nią téj Oksëwskô.
Bëlë one przed wiekami wodą okolone,
Ale dzys są boską mocą z lądem połączone.
Na Oksëwscij Kępie mnieszkół przed dôwnymi laty
Jacis pogón, duńsci ksążę, możny i bogaty.
Nie wiém, czë téż to je prôwda, czëlë jeno bôjka,
Ale mówią, że sę udôł do świętégo Wojka.
Przërzekł, że ciéj święty z lądem złączy jego państwo,
On z caluścim swojim dworem przëjmnie krzescyjaństwo.
Zarô z lądem sę złączëła kępa wiéldżim cudem,
A nen ksążę dôł sę okrzcëc z wszëscim swojim ludem.

[Hieronim Derdowski, O panu Czôrlińscim co do Pucka po secë jachôł, 1880]

Legenda kaszubska opisana w poemacie pozwala te wydarzenia dość precyzyjnie datować (Misja Św. Wojciecha) i mówi, że dawnymi czasy, pamiętanymi jednak już przez Kaszubów, Kępa Oksywska była wyspą, faktycznie otoczona jest dookoła niziną (najniższą częścią Pradoliny Kaszubskiej), która w przeszłości mogła być tak podmokła, że nawet żeglowna, wersję tę mogą potwierdzać badania archeologiczne i znalezione podczas nich wokół Kępy łodzie wikingów (lub wzorowane na nich łodzie), pomiędzy latami 1840 a 1906 wokół Oksywia, dobre parę kilometrów od morza, odkryto trzy wraki łodzi z epoki wikingów: w Mechelinkach, w Rumi oraz w Chyloni. Legenda dodatkowo mówi o władcy (książę) Wikingów, który tą kępą władał. Należy dodać, że sama nazwa Oksywie została zidentyfikowana przez językoznawców jako zbitka słów w języku staronordyckim: Wół i Głowa (wg publikacji Uniwersytetu Gdańskiego Nazwy miast Pomorza Gdańskiego [1999] jest ona przedstawiona jako germańska, lecz, co słusznie jest podkreślone, nie niemiecka, ma pochodzić od duńskiego oxhoved – głowa wołu), w tym wiele wskazuje, że głową, Normanowie (Wikingowie) nazywali także wyspy (np. Głowa Gdańska, dawniej Danziger-Haupt, Hovet), a skąd się wziął Wół, być może Kępa przypominała im taki kształt lub właśnie tam wypasali swoje woły.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Od 1224 roku teren ten był przedmiotem nieustającego sporu między norbertankami z Żukowa a oliwskimi cystersami, co doprowadziło nawet do krwawego zajazdu na wieś Mosty w 1596 roku.

Już 1 września 1939 roku oddziały Lądowej Obrony Wybrzeża (około 14 700 ludzi na wysuniętych pozycjach, na Kępie Oksywskiej i w rejonie Gdyni) zostały zaatakowane przez korpus generała Leonharda Kaupischa i zgrupowanie generała Eberhardta. Od 10 do 19 września miały tu miejsce zacięte walki polsko-niemieckie na stosunkowo niedużym obszarze, znane jako bitwa o Kępę Oksywską

W Wietrze od morza[1] Stefana Żeromskiego można znaleźć m.in. opis napadu wikingów na Kępę.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stefan Żeromski, Wiatr od morza, wyd. 1939, polona.pl [dostęp 2018-10-01].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]