Kīlauea

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wulkanu. Zobacz też: jednostkę osadniczą w USA: Kilauea.
Kīlauea
Ilustracja
Kaldera na szczycie wulkanu w 2012 roku
Państwo  Stany Zjednoczone
Stan  Hawaje
Położenie Hawaiʻi
Pasmo Grzbiet Hawajski
Wysokość 1222[1] m n.p.m.
Dane wulkanu
Rok erupcji 2018
Typ wulkanu wulkan tarczowy
Aktywność czynny
Położenie na mapie Hawajów
Mapa lokalizacyjna Hawajów
Kīlauea
Kīlauea
Położenie na mapie Oceanu Spokojnego
Mapa lokalizacyjna Oceanu Spokojnego
Kīlauea
Kīlauea
Ziemia19°24′25″N 155°17′00″W/19,406944 -155,283333

Kīlaueaczynny wulkan leżący w archipelagu Hawajów (USA) na wyspie Hawaiʻi. Hawajczycy używają nazwy Kīlauea wyłącznie na określenie szczytowego krateru (Halemaʻumaʻu), jednak wulkanolodzy stosują ją na określenie całego wulkanu.

Mauna LoaMauna KeaHualālaiKohala
Kīlauea i sąsiednie wulkany na wyspie Hawaiʻi

Wulkan wznosi się na wysokość 1247 m n.p.m. i zajmuje powierzchnię 1430 km², co stanowi 13,7% powierzchni wyspy. W głównym kraterze znajduje się jezioro lawowe Halemaʻumaʻu.

Wulkan zbudowany jest z bazaltu.

Wybuch wulkanu na stożku Puʻu ʻŌʻō w 1983 r.
Wypływ lawy ze wschodniej strefy ryftowej w 2018 roku

Ostatnia erupcja wulkanu rozpoczęła się 3 stycznia 1983 roku i trwała do 4 września 2018 roku. Obecnie wulkan nie jest aktywny, w kraterze Halemaʻumaʻu znajduje się niewielka ilość wody, jednakże od marca 2019 rejestrowane jest stopniowe podnoszenie terenu świadczące o ponownym wypełnieniu zbiornika magmy pod wulkanem.

Pierwsza erupcja nastąpiła około 300 000-600 000 lat temu, jednak za względu na ciągłą aktywność i przykrywanie przez wypływającą lawę powierzchni góry, najstarsze znalezione skały mają około 23 000 lat.

Pierwszym Europejczykiem, który ujrzał wulkan był William Ellis, który dokonał tego w 1823 r. Od tamtego czasu odnotowano 61 erupcji, z czego 34 od 1952 r. Od 1983 r. do 2018 r. wulkan ciągle wyrzucał lawę i dymy.

Według tradycyjnych hawajskich wierzeń Kīlauea jest siedzibą bogini Pele. Wiele hawajskich pieśni oraz ustna tradycja mówi o wybuchach wulkanu spowodowanych złością Pele. Halemaʻumaʻu po hawajsku oznacza dom paproci. Według legendy nazwa ta wzięła się od odrzuconego zalotnika Pele – Kamapuaʻa, który zbudował z paproci dom nad kraterem, by zapobiec ucieczce Pele i erupcjom wulkanu, co jednak nie przyniosło rezultatu.

Panorama wulkanu z kraterem Halemaʻumaʻu
Panorama wulkanu z kraterem Halemaʻumaʻu

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kilauea (ang.). W: Global Volcanism Program [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2020-03-25].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]