Kīlauea

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wulkanu. Zobacz też: jednostkę osadniczą w USA: Kilauea.
Kīlauea
Kīlauea Edytuj w Wikidanych
Ilustracja
Wybuch wulkanu na stożku Puʻu ʻŌʻō w 1983 r.
Państwo  Stany Zjednoczone
Położenie Hawaje Edytuj w Wikidanych
Pasmo Grzbiet Hawajski Edytuj w Wikidanych
Wysokość 1247 m n.p.m.
Położenie na mapie Hawajów
Mapa lokalizacyjna Hawajów
Kīlauea
Kīlauea
Położenie na mapie Oceanu Spokojnego
Mapa lokalizacyjna Oceanu Spokojnego
Kīlauea
Kīlauea
Ziemia19°24′25″N 155°17′00″W/19,406944 -155,283333

Kīlaueaczynny wulkan leżący w archipelagu Hawajów (USA) na wyspie Hawaiʻi. Hawajczycy używają nazwy Kīlauea wyłącznie na określenie szczytowego krateru (Halemaʻumaʻu), jednak wulkanolodzy stosują ją na określenie całego wulkanu.

Mauna LoaMauna KeaHualālaiKohala (mountain)
Kīlauea i sąsiednie wulkany na wyspie Hawaiʻi

Wulkan wznosi się na wysokość 1247 m n.p.m. i zajmuje powierzchnię 1430 km², co stanowi 13,7% powierzchni wyspy. W głównym kraterze znajduje się jezioro lawowe Halemaʻumaʻu.

Wulkan zbudowany jest z bazaltu.

Ostatnia erupcja wulkanu rozpoczęła się 3 stycznia 1983 roku i trwa do teraz. Obecnie z krateru Puʻu ʻŌʻō unosi się dym i wypływa lawa, zaś w kraterze Halemaʻumaʻu ma miejsce aktywność i ruchy lawy.

Pierwsza erupcja nastąpiła około 300 000-600 000 lat temu, jednak za względu na ciągłą aktywność i przykrywanie przez wypływającą lawę powierzchni góry, najstarsze znalezione skały mają około 23 000 lat.

Pierwszym Europejczykiem, który ujrzał wulkan był William Ellis, który dokonał tego w 1823 r. Od tamtego czasu odnotowano 61 erupcji, z czego 34 od 1952 r. Od 1983 r. wulkan ciągle wyrzuca lawę i dymy.

Według tradycyjnych hawajskich wierzeń Kīlauea jest siedzibą bogini Pele. Wiele hawajskich pieśni oraz ustna tradycja mówi o wybuchach wulkanu spowodowanych złością Pele. Halemaʻumaʻu po hawajsku oznacza dom paproci. Według legendy nazwa ta wzięła się od odrzuconego zalotnika Pele - Kamapuaʻa, który zbudował z paproci dom nad kraterem, by zapobiec ucieczce Pele i erupcjom wulkanu, co jednak nie przyniosło rezultatu.

Panorama wulkanu z kraterem Halemaʻumaʻu
Panorama wulkanu z kraterem Halemaʻumaʻu

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. United States Geological Survey: Kīlauea -- Perhaps the World's Most Active Volcano (ang.). [dostęp 2010-02-08].
  2. Mary Kawena Pukui; Samuel H. Elbert: Hawaiian Dictionary: Hawaiian-English and English-Hawaiian. University of Hawai`i Press, 1986. ISBN 978-0-8248-0703-0.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]