K-pop

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
K-pop
Pochodzenie dance, muzyka elektroniczna, synth pop, hip-hop, rock, rhythm and blues
Czas i miejsce powstania początek lat 90. XX w. w Korei Południowej
Instrumenty śpiew, rap, automat perkusyjny. perkusja, gitara basowa, instrumenty klawiszowe, fortepian, sampler, sekwencer, syntezator, vocoder, auto-tune, okazjonalnie inne instrumenty, jak na przykład dęte i strunowe
Inne tematy
J-pop, C-pop

K-pop (/keɪ pɔp/, akronim od ang. Korean pop[1]; hangul 케이팝, keipab) – gatunek muzyki popularnej, który powstał w Korei Południowej[2], absorbując takie elementy muzyki jak dance-pop, ballada popowa, electropop, rock, jazz, pop opera, hip-hop, współczesny rhythm and blues czy muzyka klasyczna. Gatunek ten pojawił się wraz z jedną z pierwszych grup K-popowych, Seo Taiji and Boys, która powstała w roku 1992. Ich eksperymenty z różnymi stylami muzyki „przekształciły scenę muzyczną Korei”[3]. W rezultacie włączanie zagranicznych elementów muzycznych stało się powszechną praktyką wśród artystów K-popowych[4].

Według autora amerykańskiego magazynu muzycznego „Rolling Stone” k-pop to mieszanka modnej zachodniej muzyki i wysokoenergetycznego japońskiego popu, która przyciąga słuchaczy za pomocą powtarzalnych chwytliwych zwrotów, czasami w języku angielskim. K-pop to połączenie zarówno śpiewu, jak i rapu oraz przywiązanie dużej wagi do część wizualnej występu oraz efektów scenicznych[1].

K-pop to nie tylko muzyka; k-pop stał się subkulturą, która jest popularna wśród młodzieży całego świata. Dzięki internetowi i dostępności treści cyfrowych, k-pop zyskał szeroką publiczność[5]. Członkowie tej subkultury określają się mianem kpoperów lub kpoperek. W Ameryce istnieje także określenie Koreaboo, jednak w krajach europejskich uważane jest za obraźliwe.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Treści audiowizualne[edytuj | edytuj kod]

Bank Korei przypisuje szybki wzrost eksportu kultury od 1997 roku rosnącej światowej popularności K-Popu[6].

Chociaż K-pop ogólnie odnosi się do południowokoreańskiej muzyki popularnej, niektórzy uważają go za wszechogarniający gatunek, prezentujący szerokie spektrum elementów muzycznych i wizualnych[7]. Francuski Institut national de l'audiovisuel definiuje K-pop jako „połączenie muzyki syntezowanej, dokładnych układów tanecznych i modnych, kolorowych strojów”[8].

Wsparcie rządowe[edytuj | edytuj kod]

Rząd Korei Południowej uznał korzyści dla sektora eksportowego kraju wynikające z koreańskiej fali (w 2011 roku szacowano, Że wzrost eksportu kultury koreańskiej o 100USD przyczynił się do wzrostu eksportu innych towarów konsumpcyjnych, w tym żywności, ubrań, kosmetyków i produktów IT o 412USD[9]), dlatego też dopłacał do niektórych przedsięwzięć[10]. Rządowe inicjatywy na rzecz zwiększenia popularności K-popu są w większości podejmowane przez Ministerstwo Kultury, Sportu i Turystyki, które jest odpowiedzialne za ustanowienie na całym świecie Centrów Kultury Koreańskiej (m.in. w Warszawie). Ambasady i konsulaty południowokoreańskie także organizowały koncerty K-popowe poza granicami kraju[11], a Ministerstwo Spraw Zagranicznych regularnie zaprasza zagranicznych fanów K-popu na coroczny festiwal K-Pop World Festival w Korei Południowej[12].

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

Agencje[edytuj | edytuj kod]

K-pop dał początek całemu przemysłowi muzycznemu obejmując wytwórnie muzyczne, spółki zarządzania imprezami, dystrybutorów muzyki i innych dostawców towarów i usług. Trzy największe firmy w zakresie sprzedaży i przychodów to: S.M. Entertainment, YG Entertainment i JYP Entertainment, często określane są jako „Wielka Trójka”[13]. Wytwórnie te funkcjonują również jako przedstawiciele swoich artystów. Są one odpowiedzialne za rekrutację, finansowanie, szkolenia i marketing nowych artystów, a także zarządzanie ich działalnością muzyczną i public relations. Obecnie agencją o największym udziale na rynku jest S.M. Entertainment[13]. W 2011 roku „Wielka Trójka”, razem z Star J Entertainment, AM Entertainment oraz KeyEast, założyli wspólną spółkę zarządzającą – United Asia Management[14][15][16].

Łączne przychody wytwórni K-popowych (w mln KRW)
Rok założenia Wytwórnia 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 Źródło
1995 S.M. Entertainment 86,401 143,003 241,326 268,7 286,98 325,439 349,87 365,387 [17]
1996 YG Entertainment 57,515 78,120 106,551 116,288 156,316 193,112 321,839 349,861 [18]
1997 JYP Entertainment 10,157 9,923 15,067 21,324 48,482 50,557 73,645 102,242 [19]
2006 FNC Entertainment 32,039 49,614 60,072 72,671 91,417 116,687 [20]

System stażystów[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie ze zwyczajem w nowoczesnym K-popie, stażyści przechodzą przez rygorystyczny system szkolenia przez nieokreślony czas przed debiutem. Metoda ta została spopularyzowana przez Lee Soo-mana, założyciela S.M. Entertainment[21], jako część koncepcji nazwanej „technologią kultury” (kor. 문화콘텐츠기술)[22]. „The Verge” opisało to jako „ekstremalny” system zarządzania artystami[23]. Według CEO oddziału Południowo-Wschodniej Azji Universal Music, koreański system stażystów jest unikalny w skali światowej[24].

Listy przebojów[edytuj | edytuj kod]

Główne listy przebojów w Korei Południowej to Korea K-Pop Hot 100 oraz Gaon Chart. Wraz ze wzrostem popularności K-popu utwory notowane na zagranicznych listach muzycznych m.in. Oricon Chart w Japonii i Hot 100 w Stanach Zjednoczonych. W maju 2014 roku zespół EXO-K został trzecim K-popowym artystą, którego muzyka znalazła się na liście Billboard 200; innymi zespołami odnotowanymi w owym roku na liście były Girls’ Generation z „Mr.Mr.” na 100. pozycji oraz 2NE1 z „Crush” na 60. pozycji[25]. W październiku 2016 roku album BTS, Wings, stał się pierwszym koreańskim albumem, który znalazł się na liście UK Albums Chart, osiągając pozycję 62. pozycję[26]. W lutym 2017 roku czwarty album Bangtan Boys, You Never Walk Alone, uplasował się na 61. pozycji listy Billboard 200, dzięki czemu zespół został pierwszym koreańskim artystą z czterema płytami zanotowanymi na tej liście[27]. W maju 2018 roku album Love Yourself: Tear, jako pierwszy koreański album, uplasował się na 1. pozycji listy Billboard 200[28].

Telewizja[edytuj | edytuj kod]

Koreański przemysł muzyczny zapoczątkował wiele pokrewnych programów telewizyjnych w tym talent shows, takie jak Superstar K i K-pop Star, konkursy dla raperów: Show Me The Money, Unpretty Rapstar oraz wiele programów „survivalowych”, których celem było wybranie stażystów mających utworzyć nową grupę idoli. Przykładem takich programów są:

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Specyficzne wyrażenia[edytuj | edytuj kod]

Artyści K-popowi często określani są jako idole lub grupy idoli[35]. Zazwyczaj każdy zespół posiada lidera, a najmłodszy członek grupy nazywany jest maknae (kor. 막내, dosł. najmłodszy)[36]. Popularnemu wykorzystaniu tego terminu przyczynił się boysband SS501, gdy rozszerzyli swoją działalność poza Koreę w 2007 roku promując w Japonii. Jego japoński zapis „マンネ” był często używany do nazwania najmłodszego członka grupy Kim Hyung-juna w celu odróżnienia go od lidera zespołu o podobnym imieniu, Kim Hyun-joong, których imiona w języku japońskim zapisywane są jednakowo[37].

Wyrażenie Wyjaśnienie
Daesang (kor. 대상) Podczas ceremonii wręczania nagród muzycznych artyści mogą otrzymać bonsang za wybitne osiągnięcia muzyczne. Jeden ze zdobywców bonsangu otrzymuje daesang, „Wielką Nagrodę”[38].
Bonsang (kor. 본상)
„All-Kill” (AK lub CAK) Termin nawiązuje do pozycji na liście przebojów. Certyfikowany „All-Kill” występuje, gdy piosenka znalazła się na 1. miejscu wszystkich rankingów muzycznych Instiz's iChart[a] w Korei Południowej jednocześnie (dziennych i w czasie rzeczywistym; Melon, Genie, Bugs, Mnet, Naver, Soribada)[39][40].
„Perfect All-Kill” (PAK) Termin nawiązuje do pozycji na liście przebojów. „Perfect All-Kill” występuje, kiedy piosenka zdobyła status „All-Kill” jednocześnie z pierwszym miejscem w rankingu tygodniowym Instiz Weekly Chart[41]
Repackaged Album
(dosł. przepakowany album)
Wydany ponownie album z nowym singlem „title track” i kilkoma innymi utworami, a także nową szatą graficzną. Zazwyczaj wydawany jest wkrótce po zakończeniu promocji pierwszego singla[42].
„title track” Utwór, który jest wydany z teledyskiem i promowany poprzez występy na żywo w telewizyjnych programach muzycznych[42].
comeback (kor. 컴백) Termin oznaczający działania promujące nowy singel lub album (poza promocją debiutancką). Często wykorzystują koncepcję, która dyktuje, jaki nastrój przekazuje piosenka i jaki styl zdefiniuje modę[43].
promocja (ang. „promotion”) Promocja w K-popie odbywa się, gdy artyści wykonują główny utwór z płyty (ang. „title track”) w różnych programach muzycznych i wywiadach. Promocja w programach telewizyjnych trwa zazwyczaj miesiąc, z „debut stage” dla debiutantów, „comeback stage” oraz „goodbye stage” – ostatnim występie w programie pod koniec promocji[42].
showcase (kor. 쇼케이스) Showcase zazwyczaj odnosi się do prezentacji nowego albumu[44], w czasie której podczas m.in. wywiadu zespół opowiada o albumie, a także wykonuje utwory z nowego wydawnictwa. Jego zaletą jest możliwość zaproszenia mediów i dziennikarzy w celu szerszego promowania zespołu[44].
show-con Format występu, który łączy zarówno showcase jak i koncert, jest to showcase o większej skali[45][46].

Fankluby[edytuj | edytuj kod]

Fani Big Bangu (VIP) trzymają lightsticki podczas koncertu
Fan rice wysłany grupie Exo

Fankluby odgrywają bardzo ważną rolę w K-popie, działają w odmienny sposób i mają inne znaczenie niż na Zachodzie[47]. Grupy K-popowe mają zwykle dedykowane fankluby o wspólnej nazwie, a czasami także przypisanym kolorem (fani Girls’ Generation to SONE, ich kolor to „pastelowy róż”; fani Super Junior to ELF, ich kolor to „szafirowy niebieski”[48]). Kolor ma duże znaczenie, ponieważ symbolizuje danego artystę i pokazuje wsparcie fanów dla tego artysty, zwłaszcza na koncertach, na których spotykają się różne fankluby[47]. Niektóre z bardziej popularnych grup mają spersonalizowane „lightsticki”, które fani używają podczas ich koncertów (np. lightstick Big Bangu jest żółty i ma kształt korony)[49].

Wielu fanów z Korei podróżuje za granicę, aby zobaczyć swoich idoli podczas tournée, a turyści z Japonii i Chin często odwiedzają Koreę, aby zobaczyć artystów podczas koncertów[50]. W 2012 roku ponad 7000 fanów z Japonii przyleciało do Seulu na koncert JYJ[51], a podczas koncertu tej grupy w Barcelonie w 2011 roku fani z różnych zakątków świata obozowali w nocy, aby uzyskać wejściówkę[52]. Badanie przeprowadzone w 2011 roku przez Korean Culture and Information Service poinformowało, że do fanklubów Hallyu należało ponad 3 miliony aktywnych członków[53].

Fankluby czasami uczestniczą w imprezach charytatywnych, jako forma wsparcia swoich idoli, kupując worki z ryżem (kor. 쌀 기부 Ssal gibu, pl. „darowizna ryżu”). Popularne wśród fanów jest też wysyłanie ryżu z dołączoną wiadomością na koncerty lub wywiady prasowe artysty. Worki są następnie przekazywane potrzebującym[54]. Według „Time”, na jednym z koncertów Big Bangu otrzymano 12,7 ton ryżu pochodzącego z 50 fanklubów z całego świata. W Korei istnieją firmy zajmujące się wysyłką ryżu od rolników do miejsc eventów[50].

Unikalną cechą fandomu K-popowego jest „fan chant”. Kiedy zespół wydaje nową piosenkę, skandowanie, zwykle składające się z imion członków grupy, jest wykonywane przez publiczność na koncercie podczas nieśpiewanych części piosenki[55].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Instiz iChart (kor. 인스티즈가 아이차트) to połączony ranking sprzedaży w Korei Południowej. Łączy i oblicza wyniki w ogólnym rankingu.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Jeff Benjamin: The 10 K-Pop Groups Most Likely to Break in America (ang.). Rolling Stone, 2012-05-18. [dostęp 2012-06-29].
  2. Jan Laurens Hartong: Musical Terms Worldwide: A Companion for the Musical Explorer. Semar Publishers, 2006, s. 15. ISBN 978-88-7778-090-4. [dostęp 2012-06-29]. (ang.)
  3. K-pop still feels impact of Seo Taiji & Boys (ang.). koreaherald.com. [dostęp 2017-02-08].
  4. What Marketers Can Learn from Korean Pop Music (ang.). hbr.org. [dostęp 2017-02-08].
  5. Lina Yoon: Korean Pop, with Online Help, Goes Global (ang.). TIME, 2010-08-26. [dostęp 2012-06-29].
  6. K-Pop Leads Record Earnings from Cultural Exports (ang.). english.chosun.com. [dostęp 2018-04-06].
  7. K-pop Music: For the Eyes or For the Ears? (ang.). seoulbeats.com. [dostęp 2018-04-06].
  8. K-pop : a cultural standardized production ruled by the "Big 3" (ang.). seoulbeats.com. [dostęp 2018-04-06].
  9. Korean Wave Gives Exports a Boost (ang.). english.chosun.com. [dostęp 2018-04-06].
  10. K-pop : the story of the well-oiled industry of standardized catchy tunes (ang.). inaglobal.fr. [dostęp 2018-04-06].
  11. ‘Hallyu’ to highlight Korea-Indonesia ties in March (ang.). thejakartapost.com. [dostęp 2018-04-06].
  12. K-POP World Festival (케이팝월드페스티벌) (ang.). english.visitkorea.or.kr. [dostęp 2018-04-06].
  13. a b The big 3 of Korean pop music and entertainment (ang.). english.donga.com. [dostęp 2017-02-08].
  14. United Asia Management to hold a 'talent meeting' at the 16th 'Busan International Film Festival' (ang.). allkpop.com. [dostęp 2017-02-08].
  15. Global Star Agency, United Asia Management (ang.). hancinema.net. [dostęp 2017-02-08].
  16. UAM – United Asia Management (ang.). United Asia Management. [dostęp 2017-02-08].
  17. Lee Soo Man: Taking Korean Pop Culture Global (ang.). gsb.stanford.edu. [dostęp 2017-02-08].
  18. Factory Girls – Cultural technology and the making of K-pop. (ang.). newyorker.com. [dostęp 2017-02-08].
  19. K-Pop takes America: how South Korea's music machine is conquering the world (ang.). theverge.com. [dostęp 2017-02-08].
  20. K-Pop: A New Force in Pop Music, s. 39
  21. EXO-K's 'Overdose' EP Enters Billboard 200 (ang.). billboard.com. [dostęp 2017-06-25].
  22. BTS make history as they become the first Korean band to enter the Official Albums Chart with Wings (ang.). officialcharts.com. [dostęp 2017-06-25].
  23. BTS – Chart history – Billboard 200 (ang.). billboard.com. [dostęp 2017-06-25].
  24. BTS' 'Love Yourself: Tear' Becomes First K-Pop Album to Hit No. 1 on Billboard 200 Chart (ang.). billboard.com. [dostęp 2018-05-28].
  25. Finalists from 'Mydol' reveal official group name, Vixx (ang.). allkpop.com. [dostęp 2017-06-25].
  26. Mix & Match Finale Reveals iKON's Final Member (ang.). seoulbeats.com. [dostęp 2017-06-25].
  27. a b Mnet-JYP 손잡았다…걸그룹 제작 프로 론칭 (kor.). entertain.naver.com. [dostęp 2017-06-25].
  28. Meet The Members of Produce 101’s Girl Group “I.O.I” (ang.). soompi.com. [dostęp 2017-06-25].
  29. Produce 101's Wanna One expected to debut in Augus (ang.). allkpop.com. [dostęp 2017-06-25].
  30. Mnet clarifies Cube Entertainment boy group Pentagon's new show 'Pentagon Maker' (ang.). allkpop.com. [dostęp 2017-06-25].
  31. An idol’s life: sweat and sleepless nights (ang.). koreajoongangdaily.joins.com. [dostęp 2017-06-25].
  32. K-pop A to Z: A beginner’s dictionary (ang.). dailydot.com. [dostęp 2017-06-25].
  33. ソロでの活躍がめざましい各グループのマンネたち (jap.). hwaiting.jp. [dostęp 2017-06-25].
  34. Winners from the 21st Seoul Music Awards (ang.). allkpop.com. [dostęp 2017-06-25].
  35. Big Bang first to achieve "Perfect All Kill" in 2012 (ang.). allkpop.com. [dostęp 2017-06-25].
  36. iKON’s “Love Scenario” Becomes First 2018 Track To Achieve Perfect All-Kill (ang.). soompi.com. [dostęp 2018-02-15].
  37. IU's 'Palette' featuring G-Dragon gets a certified all-kill + Instiz top 10 chart domination (ang.). allkpop.com. [dostęp 2017-06-25].
  38. a b c K-Pop Culture Glossary (ang.). soompi.com. [dostęp 2017-06-25].
  39. K-pop A to Z: A beginner’s dictionary (ang.). dailydot.com. [dostęp 2017-08-16].
  40. a b K-pop A to Z: A beginner’s dictionary (ang.). news.joins.com. [dostęp 2017-08-16].
  41. Wanna One Confirms Date Of First Release And Impressive Plans For Debut (ang.). soompi.com. [dostęp 2017-12-28].
  42. MONSTA X to hold a 'Show Con' for their November comeback! (ang.). allkpop.com. [dostęp 2017-12-28].
  43. a b KPOP 101: Fanclubs (ang.). obangsaek.com. [dostęp 2018-02-16].
  44. 2017 SMTOWN Live In Seoul: Fandom Color Lights (ang.). kpopmap.com. [dostęp 2018-02-16].
  45. 아이돌 팬 ‘응원 풍선 색깔찾기 전쟁’ (kor.). hani.co.kr. [dostęp 2018-02-16].
  46. a b South Korea’s Greatest Export: How K-Pop’s Rocking the World (ang.). world.time.com. [dostęp 2018-02-16].
  47. South Korea’s Greatest Export: How K-Pop’s Rocking the World (ang.). The Wall Street Journal. [dostęp 2018-02-16].
  48. JYJ First K-Pop Band to Perform Solo in Europe (ang.). english.chosun.com. [dostęp 2018-02-16].
  49. JYJ First K-Pop Band to Perform Solo in Europe (ang.). english.chosun.com. [dostęp 2018-02-16].
  50. JYJ First K-Pop Band to Perform Solo in Europe (ang.). allkpop.com. [dostęp 2018-02-16].
  51. K-Pop Culture Glossary (ang.). soompi.com. [dostęp 2018-02-16].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]