K. Benek
| Data i miejsce urodzenia |
24 października 1905 |
|---|---|
| Data śmierci |
1984 lub 1985 |
| Krewni i powinowaci |
K. Benek, właśc. Binem Kac (hebr. בענעק, ק, ur. 24 października 1905 w Łodzi[1], zm. 1984[2] lub 1985[3]) – pisarz, nowelista, autor wspomnień, piszący w jidysz[4].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Był bratem aktora – Zysze Kaca i humorysty – Pinchasa Kaca. W celu odróżnienia się na tle swoich znanych braci, jego pseudonimem stał się inicjał nazwiska, przyjęty jako imię oraz spolszczone imię, przyjęte jako nazwisko. W młodości mieszkał wraz z rodziną w Otwocku[3].
W dwudziestoleciu międzywojennym Benek wyjechał do Belgii, następnie do Francji, gdzie pracował w fabryce silników, na poczcie, w sklepie z wyrobami skórzanymi oraz jako statysta w teatrze, publikując jednocześnie opowiadania, profile, reportaże, szkice, eseje na łamach czasopism jidysz, m.in. w paryskich: „Naje Prese” (pol. Nowa prasa), „Pariszer Żurnal” (pol. Paryski Magazyn), „Parizer Heftn” (pol. Paryskie Zeszyty), „Unzer Wort” (pol. Nasze Słowo), charkowskim „Sztern”; nowojorskich: „Forverts”, „Jidisze Kultur” (kultura żydowska) i „Morgen Freiheit” (pol. Poranna Wolność) w Nowym Jorku; Johannesburskim „Dorem Afrike” (RPA) i wydawanych w Tel-Awiwie: „Israel Shtime” (pol. Głos Izraela) i „Lette Najes” (pol. Najnowsze Wiadomości)[3].
Swoje publikacje zebrał w zbiorze pt. Pariszer Abat-jour (pol. Paryski abażur) (1939). Podczas II wojny światowej przebywał w niemieckim obozie pracy. Zainspirowało go to napisania powieści wojennej: Di Broyne Meslesn (pol. Brązowa zaraza). Po wojnie wznowił pisanie we francuskich gazetach jidysz, w tym m.in. o powstaniu nowego państwa żydowskiego. Swoje artykuły opublikował w tomach: Unter di Parizer Himlen (pol. Pod paryskim niebem), a następnie Di Yidn foun Nekhtn... in foun Aïernekhtn (pol. Żydzi wczoraj... i przedwczoraj), na łamach których ukazywał życie Żydów w Paryżu[3].
Jego książka Unter di Parizer Himlen została przetłumaczona na język francuski i wydana w 2020[3][4].
Publikacje
[edytuj | edytuj kod]- Benek K., Pariszer Abat-jour: reportazhn, novelas, bilder (Paryski abażur: reportaże, opowiadania, szkice), Paryż, 1938.
- Benek K., Unter der parizer himlen, dertseylungen un reportazhn (Pod paryskim niebem, opowiadania i reportaże), Paryż: Oyfsnay, 1957.
- Benek K., Di broyne mes-lesn, roman fun di milkhome-yorn (Brązowe dni, powieść z lat wojny, Paryż), 1972.
- Benek K., Yisroel undzer land, dertseylungen un reportazhn (Izrael, nasza ziemia, opowiadania i reportaże), Paryż, 1977.
- Benek K., Di yidn fun nekhtn, dertseylungen, reportazhn, eseyen un bilder (Żydzi wczoraj, opowiadania, reportaże, eseje i obrazy), Paryż, 1983.
- Benek K., Rozenblum S.A., Sous le ciel de Paris: le petit monde du Pletzl, Paris: Éditions Fabert, 2020, ISBN 978-2-84922-608-7.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Benek, K. – Congress for Jewish Culture [online], congressforjewishculture.org [dostęp 2025-12-23] (ang.).
- ↑ écrivains et journalistes yiddish en France [online], Passages [dostęp 2025-12-24] (ang.).
- ↑ a b c d e Sous le ciel de Paris ; le petit monde du Pletzl – K. Benek, Serge-Alain Rozenblum – Fabert – Grand format – AL KITAB TUNIS LE COLISEE [online] [dostęp 2025-12-23] (fr.).
- ↑ a b Béatrice Courraud, Sous le ciel de Paris – Le Petit Monde du Pletzl de K. Benek La carte de Binem Kac, „La Presse Noivele” (385), kwiecień 2021, ISSN 0757-2395.