Kaława

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi w Polsce. Zobacz też: Calau (polska historyczna nazwa: Kaława) – miasto w Niemczech.
Artykuł 52°22′8″N 15°31′58″E
- błąd 38 m
WD 52°22'N, 15°31'E, 52°23'N, 15°36'E
- błąd 2294 m
Odległość 1185 m
Kaława
wieś
Ilustracja
Zabudowania wsi
Państwo  Polska
Województwo  lubuskie
Powiat międzyrzecki
Gmina Międzyrzecz
Sołectwo Kaława
Liczba ludności (2007) 377[1]
Strefa numeracyjna 95
Kod pocztowy 66-305
Tablice rejestracyjne FMI
SIMC 0184023
Położenie na mapie gminy Międzyrzecz
Mapa konturowa gminy Międzyrzecz, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Kaława”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Kaława”
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa konturowa województwa lubuskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Kaława”
Położenie na mapie powiatu międzyrzeckiego
Mapa konturowa powiatu międzyrzeckiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Kaława”
Ziemia52°22′08″N 15°31′58″E/52,368889 15,532778

Kaława (niem. Kalau) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie międzyrzeckim, w gminie Międzyrzecz, przy drodze krajowej nr 3 (E65).

Wieś duchowna, własność opata cystersów w Paradyżu pod koniec XVI wieku leżała w powiecie poznańskim województwa poznańskiego[2]. W latach 1945-54 siedziba gminy Kaława. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość o średniowiecznej metryce, wzmiankowana w 1257 r. jako własność klasztoru Cystersów z Gościkowa (Paradyża). Kościół istniał tu już w 2 połowie XIII w., była to budowla murowana, prawdopodobnie utrzymana w stylu gotyckim. Podczas potopu szwedzkiego w 1655 r. kościół został złupiony i spalony przez Szwedów, odbudowany w latach 1668-1669 spłonął w 1733 r. Świątynia została odbudowana w stylu barokowym z inicjatywy opata paradyskiego Józefa Górczyńskiego. W 1796 r. dobra kościelne zostały przejęte przez państwo pruskie. W 1860 r., po kolejnym pożarze wyremontowano kościół i wymieniono jego wyposażenie. W 1909 r. wybudowano linię kolejową z Międzyrzecza do Toporowa. W latach trzydziestych XX w. obok Kaławy wzniesiono umocnienia centralnej części Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego, które przełamane zostały w nocy z 29 na 30 stycznia 1945 r. w sąsiednim Pniewie.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[3]:

  • kościół parafialny pod wezwaniem św. Mikołaja, murowany z lat 1668-1699, przebudowany w XIX wieku. Nawa kościoła przekryta jest pozornym sklepieniem kolebkowym[4] .
  • obiekty Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego, z lat 1934-45, dec. → Międzyrzecz, Centralny Odcinek MRU:
    • schrony bojowe: PzW nr: 716; 716 a; 719; 720
    • cztery kopuły pozoracyjne
    • stanowisko bojowe nr 717 w grupie warownej Scharnhorst, murowane z 1939 roku
Kościół św. Mikołaja w Kaławie
17958 Kalawa kosciol 1.JPG
Kalawa kosciol wnetrze.jpg

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Gmina Międzyrzecz w liczbach. Gmina Międzyrzecz. s. 1. [dostęp 2011-10-16].
  2. Atlas historyczny Polski. Wielkopolska w drugiej połowie XVI wieku. Część II. Komentarz. Indeksy, Warszawa 2017, s. 247.
  3. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 23-24. [dostęp 27.1.13].
  4. Józef Pilch, Stanisław Kowalski, Leksykon zabytków architektury Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, Wydawnictwo ARKADY sp. z o.o., 2012, ISBN 978-83-213-4730-1.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jarosław Lewczuk, Błażej Skaziński, Bożena Grabowska: Zabytki północnej części województwa lubuskiego. Gorzów Wlkp.: WUOZ, 2004. ISBN 83-921289-0-7.
  • Artur Kubasik, Bogusław Świtała, Igor Jakubowicz: Obiekty sakralne powiatu międzyrzeckiego = Sakralobjekte des Kreises Międzyrzecz. Bydgoszcz: Pomorska Oficyna Wydawniczo-Reklamowa, 2001, s. 14. ISBN 83-88091-32-8.