Kajmak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zobacz też: kajmak – turecki wyrób z bawolego mleka i słodkiej śmietany.
Kajmak

Kajmak – w kuchni polskiej, bardzo słodka, gęsta, ciągliwa, twardniejąca z czasem masa powstała podczas gotowania mleka lub śmietanki z cukrem. Innym sposobem wytworzenia kajmaku jest gotowanie lub podgrzewanie w piekarniku przez 2-3 godziny puszki ze słodzonym mlekiem skondensowanym[1].

W obydwu metodach przyrządzania kajmaku duże znaczenie ma odpowiedni czas gotowania. Kajmak gotowany zbyt długo, staje się kruchy i zyskuje posmak spalonego karmelu. W przypadku drugiego sposobu, zbyt długie podgrzewanie sprawia, że masa ma galaretowatą konsystencję, co utrudnia jej wykorzystanie np. do pokrycia ciasta. Podgrzewając puszkę w piekarniku, należy ją zanurzyć w naczyniu z wodą, aby przegrzanie nie doprowadziło do jej eksplozji.

Z kajmaku przygotowuje się tzw. masę kajmakową[2][3] stosowaną m.in. do przekładania mazurków, ciastek i wafli. Wystudzony kajmak uciera się z masłem[2], a czasami również ze śmietanką i żółtkiem[3].

Smak kajmaku lub masy kajmakowej można wzbogacić dodatkiem wanilii[2][4], kawy, czekolady[4], kakao itp.

Historia[edytuj]

Kajmak, rozumiany jako specjał wytwarzany z cukru i słodkiej śmietanki na wzór kajmaku tureckiego, pojawił się na polskich stołach szlacheckich w XVIII wieku, za panowania Stanisława Augusta[4]. Cukier był wtedy towarem luksusowym, upodobanie polskiej szlachty w słodyczach rozwinęło się pod wpływem kontaktów z kuchniami Wschodu[4].

W późniejszym okresie kajmak ewoluował do postaci brązowozłotej, gęstej, twardniejącej masy, w której we wczesnym etapie jego wytwarzania następuje karmelizacja cukru[4]. W takiej formie znalazł zastosowanie jako masa do wielkanocnych mazurków oraz (w XIX i XX wieku) jako nadzienie do drobnych kruchych babeczek[4].

Po II wojnie światowej, prawdopodobniej dzięki spadkowi cen cukru, kajmak rozpowszechnił się w Polsce pośród innych grup zawodowych i społecznych[4]. Wtedy też do jego wyrobu, oprócz słodkiej śmietanki i cukru, zaczęto używać tłuszczu, wanilii i czekolady[4]. Współcześnie śmietankę zastępuje się często mlekiem. Kajmak znalazł szczególne miejsce w polskiej kuchni kresowej[4].

1 października 2007 produkt o nazwie „Kajmak” został wpisany na listę produktów tradycyjnych województwa kujawsko-pomorskiego[4]. Według oficjalnej specyfikacji, wyrób ten charakteryzuje w temperaturze pokojowej gęsta, ciągliwa, plastyczna, kleista, przywierająca do łyżki konsystencja oraz połyskliwy, brązowy kolor[4].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Prosta metoda przyrządzenia Dulce de lece z mleka w puszce. dulcedeleche.pl. [dostęp 2012-01-30].
  2. a b c Anna Ners: „Wypieki domowe”: „Rodzaje ciast”: „Ciasta kruche”: przepis „Mazurek kruchy z kajmakiem”. W: praca zbiorowa (koordynator: Maria Szczygłowa): Dobra kuchnia: żywienie w rodzinie. Wyd. V. Warszawa: Wydawnictwo „Watra”, 1976, s. 482.
  3. a b Masa kajmakowa. Portal kulinarny gotujmy.pl, 24 lipca 2008. [dostęp 2016-03-09].
  4. a b c d e f g h i j k Kajmak. W: Lista produktów tradycyjnych (woj. kujawsko-pomorskie) [on-line]. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. [dostęp 16 marca 2016].