Kaleńsko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kaleńsko
Państwo  Polska
Województwo zachodniopomorskie
Powiat myśliborski
Gmina Boleszkowice
Liczba ludności (2005) 46
Strefa numeracyjna (+48) 95
Kod pocztowy 74-406 Namyślin
Tablice rejestracyjne ZMY
SIMC 0178940
Położenie na mapie gminy Boleszkowice
Mapa lokalizacyjna gminy Boleszkowice
Kaleńsko
Kaleńsko
Położenie na mapie powiatu myśliborskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu myśliborskiego
Kaleńsko
Kaleńsko
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa zachodniopomorskiego
Kaleńsko
Kaleńsko
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kaleńsko
Kaleńsko
Ziemia52°38′14″N 14°32′43″E/52,637222 14,545278

Kaleńsko – (niem. Kalenzig) wieś w Polsce położona koło Kostrzyna nad Odrą w województwie zachodniopomorskim, w powiecie myśliborskim, w gminie Boleszkowice. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego. Wieś o charakterze owalnicy, obecnie oscylująca w stronę układów wielodrożnicowych.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Culinkze 1262; Kalentzik 1460

Środowisko przyrodnicze[edytuj | edytuj kod]

  • Na tarasie zalewowym doliny Odry znajdują się liczne starorzecza (zabagnione lub wypełnione wodą); największe nagromadzenie tych zbiorników wodnych występuje na płn.-zach. od Kaleńska, gdzie noszą nazwę Kaleńskie Kanały.
  • Eksploatacja na polu I złoża Kaleńsko koliduje z funkcjonowaniem Parku Krajobrazowego "Ujście Warty" powołanym Rozp. Nr 7 Woj. Gorzowskiego z 18.12.1996 r., a więc 1,5 roku przed wydaniem koncesji eksploatacyjnej. W Rozp. 8/2003 z 14.05.2003 Woj. Zachodniopomorski w zakazach dotyczących obszaru Parku wymienia m.in.: zakaz wydobywania skał, minerałów, torfu i niszczenia gleby oraz zakaz wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu. Oba te zakazy przy prowadzeniu eksploatacji złoża Kaleńsko nie mogą być respektowane. Obszar wyrobisk i pozostały teren zakładów górniczych (osadniki, hałdy) zajmuje łącznie 62,3 ha. Skutkiem tej działalności jest dewastacja rzeźby terenu, zburzenie harmonijnego, mało przekształconego krajobrazu nadodrzańskiego (jednego z przedmiotów ochrony w Parku), zanik wielu cennych siedlisk przyrodniczych, zakłócenie stosunków wodnych w dolinie Odry, zamieranie drzewostanów łęgowych w otoczeniu kopalni oraz wykluczenie na znacznym odcinku nabrzeża Odry z zagospodarowania rekreacyjnego. Położenie kopalni bezpośrednio nad Odrą stwarza szczególne zagrożenie podczas powodzi, gdyż wody powodziowe mogą wtargnąć w obręb wyrobisk powodując podpiętrzenie wód gruntowych i zalanie terenów poza granicami naturalnego obszaru zalewowego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • 31.12.1262 – pierwsza wzmianka pod nazwą Culinkze. Jan i Otton z dynastii askańskiej zawierają ugodę z Widekindem (Widekinusem), mistrzem templariuszy w Niemczech i krajach słowiańskich, na mocy którego templariusze w zamian za zrzeczenie się praw do miejscowości leżących przy drodze do Gorzowa (oppidum – prawdopodobnie przedlokacyjna osada targowa pod Kostrzynem, Kłośnica, Warniki, Dąbroszyn, Pudignowe i Witnica) oraz dóbr komandorii w Myśliborzu, otrzymują potwierdzenie posiadania komandorii chwarszczańskiej wraz z dziesięcioma wsiami (Bogusław, Carkzowe?, Cychry, Dargomyśl, Dębno, Gudzisz, Krześnica, Nyvik?, Oborzany, Sarbinowo). Formą zadośćuczynienia jest dodatkowo wieś Kaleńsko w ziemi kostrzyńskiej, będąca wcześniej w posiadaniu rycerskim[1]
  • 02.05.1312 – rozwiązanie zakonu templariuszy bullą Ad providam papieża Klemensa V
  • 1312 – posiadłości templariuszy na obszarze Marchii zajmują margrabiowie brandenburscy
  • 1318 – w układzie zawartym w Cremmen, negocjowanym przez przedstawicieli przeora niemieckiego Pawła z Modeny i Leonarda de Tiburtis, margrabiowie brandenburscy potwierdzili joannitom posiadanie dóbr templariuszy
  • 1532 – na terenie Nowej Marchii wprowadzono protestantyzm jako religię obowiązującą
  • 15.06.1540 – komandoria Chwarszczany przejęta przez margrabiego Jana z Kostrzyna od joannitów, którzy zostają zmuszeni do przeniesienia konwentu do Świdwina. W Chwarszczanach zorganizowano siedzibę domeny państwowej, do której należały wsie Dębno, Drzewice, Kaleńsko, Chlewice, Gudzisz, Szumiłowo, Krześnica i Sarbinowo. W okresie tym przypuszczalnie istniał już we wsi kościół.
  • 2 poł. XVI w. – karczma odbiera rocznie 300 beczek piwa z browaru namyślińskiego
  • Wojna trzydziestoletnia (1618-1648) – duże zniszczenia wsi
  • 1627 – przez okoliczne tereny przechodzą oddziały Wallensteina
  • 1718 – areał upraw wynosi 20 łanów chłopskich i 12 zagrodniczych, we wsi jest karczma. Z uwagi na położenie wsi nad Odrą oprócz uprawy roli istotne znaczenie odgrywa rybołówstwo.
  • 1771-1779 – tereny nawiedzają powodzie, powodując zapiaszczenie łąk i pastwisk położonych po obu brzegach Odry
  • 1774 – do szkoły uczęszcza 30 dzieci
  • Pocz. XIX w. – wieś liczy 329 osób i 33 domy, działa kuźnia
  • 1838 – we wsi sołtys, 9 gospodarzy, 10 zagrodników, 16 wolnych ludzi
  • 1850 – powódź, pod wodą znalazło się ponad 1000 ha łąk i pól
  • Pocz. XX w. – wzmianki o istnieniu na krańcu wsi „chat z wyraźnymi, swoistymi cechami, szerokimi szczytami wychodzącymi na ulicę, noszące ślady dawnej sztuki budowlanej" – przypuszczalnie chodzi o wąskofrontowe, ryglowe chałupy podcieniowe, charakterystyczne dla tych obszarów (np. w Siekierkach).
  • 05.02.1945 – zajęcie wsi przez wojska 5 Armii 1 Frontu Białoruskiego; w wyniku działań wojennych zniszczony zostaje średniowieczny kościół
  • Po 1945 – zniszczone zostają wszystkie przeprawy promowe, umożliwiające wcześniej dotarcie do łąk i pól leżących na lewym brzegu Odry
  • VII.1997 – powódź; podtopienie zabudowań, gruntów ornych, lasów i użytków zielonych we wsiach Chlewice, Kaleńsko i Porzecze, do rzędnej 15,5 m n.p.m. na powierzchni ok. 3200 ha.

Ludność[edytuj | edytuj kod]

Rok Ludność
1809 271
1933[2] 324
1939 291
1985 59
1990 59
2005 46

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

  • "Minerały" Sp. z o.o. Kopalnia – kruszywa mineralne

Pierwsza dokumentacja geologiczna złoża opracowana w 1991 r. Zasoby bilansowe złoża w kat. C1 + C2 wynosiły 7.261 tys. ton (pow. 62,37 ha). Nowa dokumentacja opracowana dla firmy "Kies-Kaleńsko sp. z o.o." w 1994 r., zmieniająca bilans zasobów (likwidacja jednego z filarów ochronnych obejmujących linię energetyczną). Wydzielono dwa pola eksploatacyjne: pole Kaleńsko I położone między Odrą i szosą oraz pole Kaleńsko II pomiędzy szosą a kompleksem leśnym. Łączne zasoby złoża udokumentowane w kat. C1 wynosiły 3.322 tys. ton, a łączne w kat. C1 + C2 7.261 tys. ton. Według bilansu na 31.12.2001 r. w złożu pozostawało 6.034 tys. ton, a roczne wydobycie wynosiło 214 tys. ton. Eksploatacja złoża Kaleńsko prowadzona jest na podstawie koncesji udzielonej przez Wojewodę Gorzowskiego 26.06.1998 (dec. Nr OŚ-g-7512/E/14/98) na wydobycie kopaliny na złożu o powierzchni 62,3 ha. Roczne wydobycie ma wynosić 300-400 tys. Obecnie złoże jest eksploatowane na obu polach, przy czym pole nr I z większą intensywnością ze względu na lepszą jakość kruszywa, jak i dogodniejsze warunki transportu do nabrzeża załadunkowego. Część północna pola II poddana została pracom rekultywacyjnym (zbiornik wodny + zalesienia).

  • Na terenie sołectwa funkcjonują 3 gospodarstwa rolne. Struktura użytków rolnych:
Użytki rolne Pow. w ha
Orne 53,4
Sady 0
Łąki 28
Pastwiska 93,5

Organizacje i instytucje[edytuj | edytuj kod]

  • Siedziba Leśnictwa, jednostka Nadleśnictwa Dębno

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

  • Dzieci i młodzież uczęszczają do szkoły podstawowej i gimnazjum w Boleszkowicach.

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

  • Przez wieś przebiega polsko-niemiecki szlak kulturowo-przyrodniczy "Zakonów rycerskich na Ziemi Lubuskiej": Kostrzyn n/O – Drzewice – Szumiłowo – Kaleńsko – NamyślinGudziszChwarszczanyDargomyslDębnoWitnicaSłońsk
  • Cmentarz przy rozebranym kościele w centrum wsi – nieczynny, teren wykorzystywany jest jako plac zabaw.
  • Obiekty w gminnej ewidencji zabytków: nr 8 – bud. mieszkalny, obora i stodoła; nr 9 – stodoła; nr 10 – bud. mieszkalny, obora i stodoła; nr 18 – bud. mieszkalny; nr 23 – budynek mieszkalny i obora.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Riedel A., Codex diplomaticus Brandenburgensis, XIX Band (1860), ss. 5-6
  2. Deutsche Verwaltungsgeschichte.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Plan rozwoju miejscowości Kaleńsko na lata 2005-2015. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-12-18)].
  2. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Boleszkowice. Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXVIII/128/05 Rady Gminy Boleszkowice z dnia 31 marca 2005 r.
  3. Z Dziejów Ziemi Chojeńskiej, praca zbiorowa pod redakcją T.Białeckiego, Szczecin 1969, Instytut Zachodniopomorski