Kalevi Aho

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kalevi Aho
ilustracja
Data i miejsce urodzenia 9 marca 1949
Forssa
Pochodzenie fińskie
Instrumenty skrzypce
Gatunki muzyka poważna
Zawód kompozytor, pedagog
Wydawnictwo BIS Records[1]
Powiązania wyd.: Fennica Gehrman, Boosey & Hawkes[2]

Kalevi Aho (ur. 9 marca 1949 w Forssa) – fiński kompozytor i pedagog.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Edukację muzyczną rozpoczął w wieku 10 lat od nauki gry na skrzypcach, w rodzinnym Forssa, na południu Finlandii. Już wtedy podejmował pierwsze próby kompozytorskie[3]. W 1968 wyjechał do Helsinek by kontynuować naukę gry na skrzypcach i studiować kompozycję w Akademii Sibeliusa pod kierunkiem Einojuhaniego Rautavaary[3][4]. Dyplom otrzymał w 1971[3]. Następnie przez rok (1971–1972) kontynuował studia kompozytorskie w Staatliche Hochschule für Musik und darstellende Kunst w Berlinie u Borisa Blachera[3][4].

W latach 1974–1988 wykładał muzykologię na Uniwersytecie Helsińskim, a w latach 1988–1993 piastował stanowisko profesora kompozycji w Akademii Sibeliusa[3][5]. W 1992 został kompozytorem-rezydentem Orkiestry Symfonicznej Lahti. Dyrygent Osmo Vänskä wraz z tą orkiestrą nagrał wiele jego ówczesnych kompozycji[5][4]. W 1993 zdecydował się zrezygnować z dalszej działalności pedagogicznej i całkowicie poświęcić się twórczości kompozytorskiej.

W 1994 otrzymał 15-letnie stypendium twórcze od rządu fińskiego[3].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

W swojej twórczości Aho preferuje wielkie formy orkiestrowe – symfonie, koncerty. Komponuje też opery, utwory kameralne i instrumentalne. Jego utwory z tych czasów wykazują powiązania z neoklasycyzmem jak np. wykorzystanie kontrapunktu (głównie fugi) i stylizacje na starsze formy, takie jak walc. W następnej dekadzie komponował w stylach modernistycznym oraz postmodernistycznym. Użycie przez niego ironii oraz zestawienie kontrastujących nastrojów, stylów muzycznych i gatunków jest porównywane do twórczości Gustava Mahlera i Alfreda Sznitke[1]. W twórczości widać również wpływy Einojuhaniego Rautavaary i Dmitrija Szostakowicza [6][7].

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

  • 1974 – Leonie Sonning Prize (Dania)
  • 1990 – Henrik Steffens Prize (Niemcy)
  • 1996 – Nagroda Flisaka – III Międzynarodowy Festiwal Muzyki i Sztuki Krajów Bałtyckich „Probaltica” w Toruniu[8][9]
  • 2015 – ECHO Klassik Award (Concert Recording of the Year) – za Koncert na theremin i Koncert na róg[6]

Kompozycje[edytuj | edytuj kod]

(na podstawie źródeł[10][5])

Opery[edytuj | edytuj kod]

  • Avain (The Key) – monolog dramatyczny na baryton, zespół kameralny i orkiestrę (1979)
  • Hyönteiselämää (Insect Life) (1987)
  • Salaisuuksien krija (The Book of Secrets) (1998)
  • Ennen kuin me kaikki olemme hukkuneet (Before We Are All Drowned) (1999)

Symfonie[edytuj | edytuj kod]

  • Symfonia nr 1 (1969)
  • Symfonia nr 2 (1970/1995)
  • Symfonia nr 3, symfonia koncertująca na skrzypce i orkiestrę (1973)
  • Symfonia nr 4 (1973)
  • Symfonia nr 5 (1976)
  • Symfonia nr 6 (1980)
  • Symfonia nr 7 Insect Symphony (1988)
  • Symfonia nr 8, na organy i orkiestrę (1993)
  • Symfonia nr 9, symfonia koncertująca na puzon i orkiestrę (1994)
  • Symfonia nr 10 (1996)
  • Symfonia nr 11, na 6 perkusjonistów i orkiestrę (1998)
  • Symfonia nr 12 Luosto, na 2 orkiestry (2002-2003)
  • Symfonia nr 13 Symphonic Characterizations (2003)
  • Symfonia nr 14 Rituals, na darbukę, djembe, gongi i orkiestrę kameralną (2007)
  • Symfonia nr 15 (2010)

Koncerty[edytuj | edytuj kod]

  • Koncert skrzypcowy (1981)
  • Koncert wiolonczelowy (1984)
  • Koncert fortepianowy nr 1 (1989)
  • Koncert na tubę (2001)
  • Koncert fortepianowy nr 2 (2002)
  • Koncert na flet (2002)
  • Koncert na 2 wiolonczele i orkiestrę (2003)
  • Koncert na fagot (2004)
  • Koncert na kontrafagot (2005)
  • Koncert klarnetowy (2005)
  • Koncert na kontrabas (2005)
  • Koncert skrzypcowy (2006)
  • Koncert obojowy (2007)
  • Kellot (The Bells}, koncert ma kwartet saksofonowy i orkiestrę (2008)
  • Koncert na puzon (2010)
  • Koncert na perkusję (2010)
  • Koncert na trąbkę (2011)
  • Koncert na róg i orkiestrę kameralną(2011)
  • Acht Jahreszeiten (Eight Seasons), koncert theremin i orkiestrę kameralną (2011)

Utwory orkiestrowe[edytuj | edytuj kod]

  • Symfonia kameralna nr 1 na 20 smyczków (1976)
  • Symfonia kameralna nr 2 na 20 smyczków (1992)
  • Symfonia kameralna nr 3, na saksofon altowy i 20 smyczków (1996)
  • Hiljaisuus (Silence) (1982)
  • Paloheimo Fanfare (1989)
  • Pergamon na 4 grupy instrumentów, 4 głosy recytujące i organy elektryczne (1990)
  • Syvien vesien juhla {The Rejoicing of the Deep Waters) (1995)
  • Tristia fantazja na orkiestrę dętą (1999)
  • Hommage à Uuno Klami (Symphonic Dances) (2001)
  • Louhi (2003)
  • Lamu na instrumenty dęte blaszane (2008)
  • Minea (2008)

Utwory kameralne[edytuj | edytuj kod]

  • Trio na klarnet, altówkę i fortepian (2006)
  • Kwartet smyczkowy nr 1 (1967)
  • Kwartet smyczkowy nr 2 (1970)
  • Kwartet smyczkowy nr 3 (1971)
  • Kimasen lento (Kimanen's Flight) na kwartet smyczkowy (1998)
  • Kwartet smyczkowy nr 1 (1967)
  • Kwartet smyczkowy nr 2 (1970)
  • Kwartet smyczkowy nr 3 (1971)
  • Kwartet na flet, saksofon, gitarę i perkusję (1982)
  • Kwartet smyczkowy Kimasen lento (Kimanen's Flight) (1998)
  • Lamento na 2 skrzypiec i 2 altówki (2001)
  • Kwartet HAHE na 4 wiolonczele (2008)
  • Kwintet obojowy (1973)
  • Kwintet fagotowy (1977)
  • Kwintet na flet, obój i trio smyczkowe (1977)
  • Kwartet na flet, saksofon, gitarę i perkusję (1982)
  • Kwintet na saksofon, fagot, altówkę, wiolonczelę i kontrabas (1994)
  • Kwintet klarnetowy (1998)
  • Kwintet na flet, skrzypce, 2 altówki i wiolonczelę (2000)
  • Kwintet na instrumenty dęte (2006)
  • Kwintet smyczkowy Hommage à Schubert (2009)

oraz kompozycje na instrumenty solowe, utwory wokalnych i in.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Publikacja o płatnym dostępie – wymagana płatna rejestracja lub wykupienie subskrypcji David Fanning. Kalevi Aho: David Fanning Argues That the Finnish Composer Has a Strong Claim to the Title of Greatest Living Symphonist. „Gramophone”. 90, 02 2013. via Questia (ang.). 
  2. Kalevi Aho (ang.). W: Boosey & Hawkes [on-line]. [dostęp 2018-01-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-01-24)].
  3. a b c d e f Kalevi Aho (ang.). W: Naxos. Classical Music [on-line]. [dostęp 2018-01-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-01-24)].
  4. a b c Blue Gene Tyranny: Kalevi Aho (ang.). W: All Music [on-line]. [dostęp 2018-01-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-01-24)].
  5. a b c Kalevi Aho (Composer) (ang.). s. Bach Cantatas Website. [dostęp 2018-01-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-01-24)].
  6. a b Kalevi Aho (ang.). W: Fennica Gehrman [on-line]. [dostęp 2018-01-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-01-24)].
  7. Dan Morgan: The Music of Kalevi Aho (ang.). W: MusicWeb International [on-line]. 2017. [dostęp 2018-01-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-01-24)].
  8. Probaltica - Festiwal Muzyki i Sztuki Krajów Bałtyckich (pol.). W: Polskie Centrum Informacji Muzycznej [on-line]. [dostęp 2018-01-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-01-24)].
  9. Flisak dla Fina i Litwina (pol.). W: Gazeta Wyborcza nr 108, Kultura [on-line]. 1996-05-10. s. 13. [dostęp 2018-01-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-01-24)].
  10. Oramo 2004 ↓.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ilkka Oramo: Aho, Kalevi. W: The New Grove Dictionary of Music and Musicians, vol. A. Oxford University Press, 2004. ISBN 978-0-19-517067-2. (ang.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]