Kaligula (film)
| Gatunek |
dramat, |
|---|---|
| Data premiery |
14 sierpnia 1979 |
| Kraj produkcji | |
| Język | |
| Czas trwania |
156 min |
| Reżyseria |
Tinto Brass |
| Scenariusz |
Gore Vidal |
| Muzyka | |
| Zdjęcia | |
| Scenografia | |
| Kostiumy |
Danilo Donati |
| Montaż |
Tinto Brass |
| Produkcja |
Mario Di Biase |
| Wytwórnia |
Penthouse Films International |
| Dystrybucja | |
| Budżet | |
| Przychody brutto |
Kaligula – dramat historyczny z 1979 roku w reżyserii Tinto Brassa wyprodukowany w koprodukcji włosko-amerykańskiej z Malcolmem McDowellem w roli głównej.
Opis
[edytuj | edytuj kod]Akcja dzieje się w czasach panowania rzymskiego cesarza Kaliguli. Koncepcja dzieła ulegała zmianom w trakcie prac nad filmem. Główny producent filmu Bob Guccione, założyciel magazynu „Penthouse”, zaangażował Giancarlo Lui do nakręcenia (po zakończeniu głównego okresu zdjęciowego) niesymulowanych scen seksu z udziałem części oryginalnej obsady, co znacząco zmieniło styl i wydźwięk filmu. Oryginalny scenarzysta Gore Vidal i reżyser Tinto Brass sprzeciwili się zmianom w swoim projekcie, Vidal zażądał usunięcia jego nazwiska z napisów końcowych, a Brass (który był również montażystą) został zwolniony[5].
Kaligula, pierwotnie wyświetlany we włoskich kinach w 1979 roku, a w następnym roku w USA, spotkał się z licznymi kontrowersjami i problemami prawnymi związanymi z brutalnymi i seksualnymi treściami. Z tego powodu w wielu krajach wydawano jego skróconą wersję, bez scen pornograficznych, a wersja nieocenzurowana jest nadal zakazana w kilku państwach[6]. W Polsce film był objęty cenzurą aż do upadku komunizmu. Krążył jednak w nielegalnym obiegu, wyświetlany w lokalnych klubach dyskusyjnych i na kasetach VHS, wraz z innymi zakazanymi dziełami jak Emmanuelle czy dzieła Waleriana Borowczyka[7]. W 1992 roku przedsiębiorstwo Vision wydało go na kasetach VHS w dwóch częściach[1]. Do zestawu dodawano specjalne wydanie magazynu „Penthouse” zatytułowane „Girls of Caligula”[8].
Pomimo generalnie negatywnego odbioru krytyków, film zyskał status kultowego[9], wnosząc duży wkład w historię kina ze względu na swój wydźwięk polityczny i sposób ukazana wydarzeń historycznych[10].
Na Festiwalu Filmowym w Cannes w 2023 roku miała premierę 178-minutowa wersja Ultimate Cut, zaakceptowana przez McDowella, który zawsze uważał, że jego występ w Kaliguli był niedostatecznie wykorzystany, składająca się w całości z materiałów archiwalnych, które nie zostały wykorzystane w oryginalnej wersji kinowej. Nowa wersja filmu spotkała się z bardziej przychylnymi recenzjami[11].
Obsada
[edytuj | edytuj kod]- Malcolm McDowell jako Kaligula
- Teresa Ann Savoy jako Julia Druzylla
- Helen Mirren jako Cezonia
- Peter O’Toole jako Tyberiusz
- John Steiner jako Longinus
- Guido Mannari jako Makron
- Paolo Bonacelli jako Cherea
- Lori Wagner jako Agrypina
- John Gielgud jako Nerwa
- Bruno Brive jako Gemellus
- Anneka Di Lorenzo jako Messalina
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Kaligula. „Film”. 31, s. 27, 1992-08-02. Film Polska.
- ↑ John Heidenry: What Wild Ecstasy. Simon and Schuster, 2002, s. 268. ISBN 978-0-7432-4184-7. (ang.).
- ↑ Suzanne Mary Donahue: American film distribution : the changing marketplace. UMI Research Press, 1987, s. 291. ISBN 978-0-8357-1776-2. (ang.).
- ↑ Caligula (1980). The Numbers. [dostęp 2025-10-23]. (ang.).
- ↑ Taylor Burns: 17 Sex Scenes That Supposedly Weren't Simulated. WhatCulture, 14.02.2016. [dostęp 2025-10-23]. (ang.).
- ↑ Censorship of Caligula (1979). Refused Classification. [dostęp 2025-10-23]. (ang.).
- ↑ Zrozumieć pasjonatów. „Film”. 19/1986. s. 3-5.
- ↑ Caligula. „Film”. 30/1992. s. 25.
- ↑ William Hawes: Caligula and the Fight for Artistic Freedom: The Making, Marketing and Impact of the Bob Guccione Film. McFarland, 2008, s. 1. ISBN 978-0-7864-5240-8. (ang.).
- ↑ Stephen Prince: A New Pot of Gold: Hollywood Under the Electronic Rainbow. T. 10 (1980–1989). Charles Scribner’s Sons, 1999, s. 350. ISBN 978-0684804934. (ang.).
- ↑ Caligula: The Ultimate Cut. Rotten Tomatoes. [dostęp 2025-10-23]. (ang.).