Kalman Segal

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Kalman Segal (ur. 17 grudnia 1917 r. w Sanoku, zm. 18 maja 1980 r. w Jerozolimie) – pisarz, poeta, dziennikarz radiowy, pisał w języku polskim i jidysz.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Jego rodzicami byli: Ita Manaster i Lejba Segal, rolnik. Kalman Segal ukończył 7 klas Publicznej Szkoły Powszechnej im. Władysława Jagiełły w Sanoku (brak jednak formalnego potwierdzenia tego faktu w zachowanych dokumentach). W latach 1931–1935 uczęszczał do klasy o profilu humanistycznym w Gimnazjum Męskim im. Królowej Zofii w Sanoku. W Sanoku mieszkał przez 22 lata przy ulicy Królewskiej (obecnie Traugutta).

Kiedy wybuchła II wojna światowa przedostał się przez San do ZSRR. Zatrzymany przez NKWD został skazany i zesłany przez sowietów do łagru na Kołymie. Napisane w tamtym czasie książki zostały przez władze sowieckie skonfiskowane.

Po powrocie do Polski po wojnie, wyemigrował i spędził kilka miesięcy w obozie dla uchodźców żydowskich w Linzu. Na emigracji po raz pierwszy opublikował swoje utwory literackie w czasopismach wydawanych w Austrii, takich jak "Ojfgang" i "Unterwegns".

W 1947 r. wrócił do Polski. Mieszkał m.in w Sosnowcu, Chorzowie i w Katowicach. Pracował jako nauczyciel i w latach 1952–1969 był członkiem zespołu redakcyjnego Polskiego Radia w Katowicach. W tym czasie wydał debiutancki tomik wierszy w języku jidysz pt. "Lider" (1952). Debiut prozatorski to rok 1956 i książka "Opowiadania z zabitego miasteczka" .

W wyniku kampanii antysemickiej z 1968 roku wyemigrował z Polski do Izraela.

W 1952 r. został członkiem kandydatem Związku Literatów Polskich (ZLP). Później ukazał się zbiór opowiadań pt. "Opowiadania z zabitego miasteczka" (1956), "Der tajwl in sztetl" (1969), "Alejnkejt", "Wu szmeterlign szwebn". Tematyka utworów Segala wiąże się ze wspomnieniami z okresu dzieciństwa spędzonego w Sanoku, obejmują one wątki autobiograficzne i ukazują specyfikę życia na polsko-żydowsko-ukraińskim pograniczu kulturowym. Wspomnienia te opisane są w utworach "Kochankowie w Sodomie", "Opowiadania z zabitego miasteczka", "Nad dziwną rzeką Sambation", "Dolina zielonej pszenicy", "Kij i kadzidło", "Przygoda w miasteczku" i "Miłość o zmierzchu".

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Ławeczka z tabliczką upamiętniającą Kalmana Segala na Rynku w Sanoku
Dąb szypułkowy „Kalman” przy Gimnazjum nr 2 w Sanoku

W Sanoku przed kamienicą przy ul. Rynek 14 znajduje się ławeczka pamięci Kalmana Segala[1]. Została odsłonięta w październiku 2007[2][3]. 21 czerwca 2014 na fasadzie budynku Gimnazjum nr 2 im. Królowej Zofii w Sanoku została odsłonięta tablica upamiętniająca trzem absolwentom gimnazjum, którymi byli literaci trzech narodowości: Ukrainiec Bohdan Ihor Antonycz (1909-1937), Żyd Kalman Segal (1917-1980) i Polak Marian Pankowski (1919-2011). Tablica została umieszczona przy wejściu do budynku i odsłonięta 21 czerwca 2014 podczas Światowego Zjazdu Sanoczan. Inskrypcja głosi: Pamięci wybitnych literatów, wychowanków Gimnazjum Męskiego im. Królowej Zofii w Sanoku w okresie międzywojennego dwudziestolecia reprezentujących trzy narodowości tworzące ówczesną społeczność naszego Miasta: Bohdana Ihora Antonycza 1909–1937, Kalmana Segala 1917–1980, Mariana Pankowskiego 1919–2011. Sanok, 21 czerwca 2014 – Światowy Zjazd Sanoczan. Ponadto przy budynku szkoły zostały zasadzone trzy dęby szypułkowe honorujące tych pisarzy, w tym drzewo nazwane „Kalman”.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

po polsku[edytuj | edytuj kod]

  • Opowiadania z zabitego miasteczka (1956)
  • Ziemia jest dla wszystkich (1956)
  • Ludzie z jamy (1957)
  • Nad dziwną rzeką Sambation (1957)
  • Rzeczy ludzkie (1958)
  • Ulepiony z gliny (1959)
  • Kij i kadzidło (1961)
  • Na wyspie (1961)
  • Miłość o zmierzchu (1962)
  • Morderca musi umrzeć (1963)
  • Dolina zielonej pszenicy (1964)
  • Przygoda w miasteczku (1965)
  • Kochankowie w Sodomie (1966)
  • Śmierć archiwariusza (1967)
  • Świat pełen racji (1967)
  • Skojarzeni (1968)
  • Dziewczyna z Sorrento (1968)
  • Joanna i marynarz (1969)

w jidysz[edytuj | edytuj kod]

  • Lider (1952)
  • Cu majn najer hejm (1953)
  • Friling baj majn tir (1955)
  • Szejd-weng (1962)
  • A sztetl bajm Son (1965)
  • Der tajwl in sztetl (1967)
  • Alejnkejt (1977)
  • Gezegenung (1979)
  • Wu szmeterlingn szwebn (1981)

Przypisy

  1. Ławeczki poświęcone słynnym sanockim literatom (pol.). www.sanok.pl. [dostęp 2012-07-21].
  2. Ławeczka Segala – już na Rynku (pol.). biblioteka.sanok.pl. [dostęp 2013-09-22].
  3. Ławeczka Kalamana Segala (pol.). gazeta.pl, 2013-09-19. [dostęp 2013-09-22].

Literatura przedmiotu[edytuj | edytuj kod]

  • Magdalena Ruta: Pomiędzy dwoma światami. O Kalmanie Segalu. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2003. ISBN 83-7188-606-3.
  • Archiwariusz zabitego Miasteczka. Rzecz o Kalmanie Segalu. Tomasz Chomiszczak, Leszek Puchała, Janusz Szuber (red.). Sanok: Oficyna Wydawnicza Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Grzegorza z Sanoka, 2008. ISBN 978-83-60822-51-7.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]