Kalwinizm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kalwinizm
Krzyż hugenocki
Krzyż hugenocki
Klasyfikacja systematyczna wyznania
Chrześcijaństwo
 └ Protestantyzm

Kalwinizm, ewangelicyzm reformowany – jeden z czołowych nurtów protestantyzmu, obok luteranizmu. Jednocześnie doktryna teologiczna i konfesja. Powstał w toku XVI-wiecznej Reformacji. Organizacyjnie przyjmuje głównie kształt kościołów prezbiteriańskich, kongregacjonalnych i ewangelicko-unijnych.

Historia[edytuj]

Kalwiński druk Krzysztofa Kraińskiego, Dziennik, to iest modlitwy wydany w Wilnie w 1605 roku.
Eucharystia w Kościele kalwińskim na miedziorycie Bernarda Picarta z 1723 roku.
Pomnik Reformacji w Genewie – założyciele kalwinizmu (od lewej prawej): Wilhelm Farel, Jan Kalwin, Teodor de Bèze i John Knox
Wnętrze kościoła reformowanego w Amsterdamie (malował Emmanuel de Witte 1660)
Wnętrze kościoła reformowanego w Vicosoprano (Szwajcaria, 2002)
Dawny kościół kalwiński w Oksie wzniesiony przez Mikołaja i Andrzeja Reyów.

Kalwinizm wywodzi się z reformacji szwajcarskiej, której działaczem był m.in. Huldrych Zwingli. Ostateczną postać nadał jej Jan Kalwin. Kalwinizm odegrał znaczną rolę w formowaniu się wielu ruchów protestanckich: purytanów, hugenotów, anabaptystów, szkockich prezbiterian. Jego poważna część ma charakter ewangelikalny.

Obecnie stanowi dominujące wyznanie w Szkocji oraz w wielu kantonach Szwajcarii. Ponadto najwięcej osób wyznaje kalwinizm w Południowej Afryce, Niemczech, USA i Namibii. Kalwini stanowią znaczny odsetek populacji na Węgrzech oraz w Siedmiogrodzie. Do lat 60. XX wieku był dominującym wyznaniem w Holandii.

W Rzeczypospolitej Obojga Narodów okresu reformacji był trzecim wyznaniem w ogóle (po katolicyzmie i prawosławiu) oraz dominującym wyznaniem protestanckim wśród szlachty polskiej i litewskiej. Popularność kalwinizmu wśród szlachty wynikała z kilku powodów: tani kościół, akceptacja wymówienia posłuszeństwa królowi oraz postrzeganie kalwinizmu jako 'wiary szwajcarskiej', w przeciwieństwie do luteranizmu jako 'wiary niemieckiej'.

Obecnie w Polsce liczy niespełna 4000 wyznawców, zrzeszonych w Kościele Ewangelicko-Reformowanym w RP, Kościele Dobrego Pasterza oraz w Konfederacji Kościołów Reformowanych.

Doktryna[edytuj]

Teolodzy reformowani opierali swoją doktrynę na Biblii uznając, że tradycja podlega stałej rewizji (ecclesia reformata et semper reformanda). Jej centralnym punktem stała się, już po śmierci Kalwina, nauka o predestynacji, inspirowana poglądami św. Augustyna i podkreślająca suwerenność Boga. Wedle niej ludzie od chwili urodzenia są przeznaczeni przez Boga albo do zbawienia, albo do potępienia. Bóg dokonał tego wyboru przed stworzeniem świata i nie będzie on zmieniony. Spełnianie dobrych uczynków jest wyłącznie dowodem, że należymy do grona wybranych przez Boga. Soteriologia reformowana została podsumowana w tzw. pięciu punktach kalwinizmu.

W kalwińskich kościołach nie umieszcza się obrazów ani rzeźb (w tym krucyfiksów). Kult koncentruje się wokół czytań biblijnych i głoszenia kazań.

Jak w większości wyznań protestanckich praktykuje się dwa sakramenty: chrzest (najczęściej niemowląt) oraz eucharystię (zwaną zazwyczaj Wieczerzą Pańską). Charakterystyczny dla kalwinizmu (odróżniający go od m.in. luteranizmu) jest pogląd, że w Wieczerzy Pańskiej ma miejsce rzeczywista, ale duchowa obecność Chrystusa.

Według Maksa Webera chęć udowodnienia przynależności do grupy, która zostanie zbawiona, motywowała ludzi do wytężonej pracy, czym przyczyniła się do rozwoju kapitalizmu.

Wybitni teologowie i działacze religijni[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy