Kambodża

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Preăhréachéanachâkr Kâmpǔchéa
Królestwo Kambodży
Flaga Kambodży
Herb Kambodży
Flaga Kambodży Herb Kambodży
Dewiza: (khm.) Kh-Motto.png
(Naród, Religia, Król)
Hymn: Nokoreach
Położenie Kambodży
Język urzędowy khmerski
Stolica Phnom Penh
Ustrój polityczny monarchia konstytucyjna
Głowa państwa król Norodom Sihamoni
Szef rządu premier Hun Sen
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
89. na świecie
181 040 km²
2,5%
Liczba ludności (2008)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
62. na świecie
13 388 910
75 osób/km²
PKB (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

15,66 mld[1] USD
1016[1] USD
PKB (PSN) (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

39,69 mld[1] USD
2576[1] USD
Jednostka monetarna riel kambodżański (KHR)
Niepodległość
 - autonomia
 - ogłoszona
 - uznana
od Francji
8 listopada 1949
9 listopada 1953
20 grudnia 1954
Strefa czasowa UTC +7
Kod ISO 3166 KH
Domena internetowa .kh
Kod samochodowy K
Kod telefoniczny +855
Mapa Kambodży

Kambodża, Królestwo Kambodży (khm. ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា, trl. Kâmpǔchéa, Preăhréachéanachâkr Kâmpǔchéa) w latach 1976–1989 Kampucza – państwo w południowo-wschodniej Azji, na Półwyspie Indochińskim, nad Zatoką Tajlandzką. Graniczy od zachodu i północy z Tajlandią (długość granicy – 803 km), od północy z Laosem (541 km), a od wschodu z Wietnamem (930 km).

Geografia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Geografia Kambodży.

Kambodża położona jest między 10°50' a 15°00'N oraz 102°50' a 107°50'E.

Rzeźba[edytuj | edytuj kod]

75% powierzchni kraju zajmuje równinna, aluwialna Nizina Mekongu, wypełniająca stare zapadlisko tektoniczne osadami czwartorzędowymi. Przez jej wschodnią część przepływa główna rzeka kraju Mekong, a w zachodniej części leży rozległe jezioro Tonle Sap (2,7-16 tys. km²). Na południowy wschód od równiny leży wierzchołek delty Mekongu, rozciągającej się na terytorium Wietnamu w kierunku M. Południowochińskiego. Centralna równina oraz delta otoczone są pasmami górskimi od południowego zachodu (Góry Kardamonowe i Góry Słonia oraz od północy Góry Dangrek). Góry Kardamonowe (najwyższy szczyt kraju – Phnum Aôral 1813 m n.p.m.) i Góry Słonia tworzą naturalną barierę fizycznogeograficzną ciągnącą się wzdłuż całego wybrzeża (małe przybrzeżne wyspy, największa w zatoce Kompong Som). Góry Dangrek stanowią naturalną północną granicę kraju. Na wschód od Mekongu teren stopniowo podnosi się w kierunku Gór Annamskich. Pomiędzy obszarami górskimi a równiną centralną rozciąga się równinny obszar przejściowy o średniej wysokości nieprzekraczającej 200 m n.p.m.

Klimat w Kambodży[edytuj | edytuj kod]

W Kambodży panuje klimat zwrotnikowy monsunowy z wyraźnym podziałem na dwie główne pory roku: suchą i deszczową. Wiejący od połowy maja do połowy października południowo-zachodni monsun przynosi ulewne deszcze. Od początku listopada do połowy marca słabe wiatry północno-wschodnie. W porze tej zachmurzenie jest zmienne, wilgotność powietrza niska, a deszcze padają sporadycznie. Średnia temperatura miesięczna waha się od 21 °C w grudniu do 30 °C w maju. Średnia temperatura roczna na terenach nizinnych wynosi ok. 25 °C. Temperatury są najwyższe tuż przed rozpoczęciem pory deszczowej i mogą przekraczać 38 °C. Najwyższe opady atmosferyczne notuje się na eksponowanych w kierunku morza stokach górskich (5000 mm), a najniższe na nizinnych obszarach centralnych (750–1400 mm). Średnia roczna suma opadów wynosi 1000–2000 mm. Ponad 70% przypada na okres wilgotnego letniego południowo-zachodniego monsunu.

Wody[edytuj | edytuj kod]

Łódź na Tonle Sap
Pływająca wioska na Tonle Sap

Sieć rzeczna Kambodży jest dobrze rozwinięta. Prawie cały obszar kraju znajduje się w dorzeczu Mekongu. Dział wodny I stopnia stanowią pasma Gór Kardamonowych i Gór Słonia. Rzeki na wschodnich zboczach tych gór spływają do jeziora Tonle Sap, a na zachodnich do Zatoki Tajlandzkiej. Osią hydrograficzną kraju jest Mekong płynący na terenie Kambodży w kierunku południowym na odcinku ok. 500 km. Drugim ważnym elementem hydrograficznym kraju jest jezioro o powierzchni od 2600 km² w porze suchej do 10400 km² w porze deszczowej. Z Tonle Sap wypływa rzeka o tej samej nazwie, która podczas pory suchej płynie na południe w kierunku Mekongu. W czasie pory deszczowej nadmiar wody w Mekongu powoduje cofanie się wód rzeki w kierunku jeziora, które rozlewa się w centralnej części niziny. Jego głębokość wzrasta wówczas z 1–3 m do 12 m. Z tego powodu zbiornik ten posiada jedne z najliczniejszych zasobów ryb słodkowodnych na świecie. Doroczne wylewy wód Mekongu przyczyniają się także do akumulacji żyznych aluwiów na terenie równiny centralnej. Inne większe rzeki to: Tonle Srepok, Tonle San, Stung Sen, Stung Sreng, Stung Chinit, Prek Chhlong, Sangke.

Gleby[edytuj | edytuj kod]

Na terenach nizinnych przede wszystkim czerwone gleby ferralitowe (ferralsole, akrisole, luwisole) oraz żyzne gleby aluwialne (fluwisole), występujące m.in. w dolinach Mekongu i Tonle Sap. Na wyżej położonych terenach występują czerwonożółte laterytowe gleby wilgotnych lasów tropikalnych oraz czerwone gleby laterytowe okresowo wilgotnych lasów tropikalnych (czerwonożółte i czerwone gleby ferralitowe).

Flora[edytuj | edytuj kod]

Pola ryżowe

Lasy zajmują ok. 40% powierzchni kraju. Na południu i w części środkowej występują wilgotne lasy równikowe, przechodzące ku północy w monsunowe, tracące liście w porze suchej, z drzewami sandałowymi, kamforowymi, tekowymi, i damarzynkiem, a następnie w sawanny o trawach dochodzących do 1,5 m. Powyżej 800 m n.p.m. lasy sosnowe. Na wybrzeżu lasy namorzynowe, a na okresowo zalewanych obszarach – bagienne. Symbolem Kambodży są powszechnie występujące tzw. palmy cukrowe (Arenga pierzasta; Arenga pinnata), które wykorzystuje się jako surowiec budowlany oraz podstawowy składnik do wyrobu cukru, octu, lekarstw i wina. Drewno stanowi główny surowiec energetyczny kraju, dlatego środowisko naturalne zagrożone jest przez silne wylesianie.

Fauna[edytuj | edytuj kod]

Skład fauny jest typowy dla Regionu Indochińskiego. Z dużych ssaków żyją tu: słoń indyjski, tapir malajski, banteng, nosorożec sumatrzański i antylopa garna. Największe drapieżniki to: tygrys, lampart, niedźwiedź malajski. Wilgotne lasy zamieszkuje lotokot i kalong. Z ssaków naczelnych występują gibony, makaki i langury. Ponadto: pawie, bażanty, kameleony, gekony, pytonysiatkowany i tygrysi.

Historia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Historia Kambodży.
Azja Płd.-Wsch. w X w., Imperium Khmerów zaznaczone na czerwono
Indochiny Francuskie w 1913 r.
Obszary objęte działaniami Czerwonych Khmerów w latach 1989-1990
Posiedzenie Nadzwyczajnej Izby Sądu Kambodży
  • od I w. n.e. – państwo Funan
  • VI w. – Funan zostaje podbity przez powstałe w wyniku secesji księstwo Czenla
  • 802 – powstanie zjednoczonego państwa Khmerów pod rządami dynastii angkorskiej (pozostałością tego okresu jest kompleks archeologiczny Angkor, znajdujący się w pobliżu rzeki Siem Reap)
  • 1432 – imperium Khmerów zostaje zajęte przez Tajów, a stolica przeniesiona z Angkor Thom do Phnom Penh
  • od XV w. uzależnienie od Syjamu i Wietnamu
  • XVI w. – do Kambodży przybyli pierwsi Europejczycy
  • 1863 – znalazła się pod protektoratem francuskim
  • 1884 – stała się kolonią francuską
  • 1887 – włączenie kolonii do Indochin Francuskich
  • 1941-1945 – okupacja japońska
  • 1945-1946 – okupacja tajlandzka
  • 1949 – proklamowanie niepodległości w ramach Unii Francuskiej
  • 1955 – wystąpienie z Unii Francuskiej i przyjęcie do ONZ
  • 1970 – w wyniku zamachu stanu rządy przejął generał Lon Nol; wybuch wojny domowej; przeciw wojskom rządowym występują zbrojnie Czerwoni Khmerzy i zwolennicy obalonego, sprzyjającego komunistom księcia Norodoma Sihanouka
  • 1975-78/79 – rządy Czerwonych Khmerów. Masowe egzekucje i ludobójstwo. Zginęło ponad dwa miliony mieszkańców kraju (według niektórych źródeł – ponad dwa i pół miliona); izolacja kraju; wysiedlenie wszystkich mieszkańców miast do wiejskich komun, likwidacja szkół, zmuszanie ludzi do niewolniczej pracy.
 Osobny artykuł: Czerwoni Khmerzy.
 Osobny artykuł: Demokratyczna Kampucza.
  • 1979 – Interwencja wietnamska. Wojska wietnamskie wspierane przez ZSRR wkraczają do Kambodży i obalają reżim Czerwonych Khmerów; zmiana nazwy państwa na Ludową Republikę Kampuczy i objęcie władzy przez polityków prowietnamskich; Czerwoni Khmerzy przechodzą do partyzantki.
 Osobny artykuł: Ludowa Republika Kampuczy.
  • 1982 – Sihanouk obejmuje kierownictwo koalicyjnego rządu na emigracji
  • wrzesień 1989 – Wietnam wycofuje swoje wojska z Kambodży, u władzy pozostaje rząd premiera Hun Sena. Po zakończeniu wycofywania się wojsk z Kampuczy, rozpoczęto rokowania pokojowe, które były wspierane przez mediatorów wysłanych przez ONZ.
  • październik 1991 – powstanie Najwyższej Rady Narodowej Kambodży, w której skład weszli przedstawiciele wszystkich ugrupowań opozycyjnych.
  • 23 X 1991 – po ponad 2 latach rozmów podpisano chwiejny, aczkolwiek ważny dla dalszych przemian układ pokojowy. Sygnatariuszami pokoju były 4 strony konfliktu kampuczańskiego – prowietnamski rząd Hun Sena, Czerwoni Khmerzy, Khmerski Ludowy Front wyzwolenia Narodowego i neutraliści- oraz przedstawiciele 8 państw zaangażowanych w konflikt.
  • maj 1993 – pierwsze wybory parlamentarne nadzorowane przez ONZ; zwycięstwo odnoszą zwolennicy Sihanouka dochodzi do utworzenia koalicji z ugrupowaniem prowietnamskim
  • październik 1993 – przywrócenie monarchii; królem zostaje Sihanouk
  • 1998 – śmierć Pol Pota i poddanie się przywódców Czerwonych Khmerów (grudzień), informacje te nie zostały nigdy potwierdzone oficjalnie przez rząd kampuczański;
  • 1999 – Kambodża oficjalnie zostaje członkiem Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN)
  • 2000 – wizyta przewodniczącego ChRL w Kambodży zaowocowała podpisaniem porozumienia o współpracy i handlu. Chiny zobowiązały się także do bezinteresownej pomocy finansowej.
  • 2001 – przyjęcie ustawy o powołaniu trybunału do osądzenia zbrodni Czerwonych Khmerów
  • 2003 - powołanie Nadzwyczajnej Izby Sądu Kambodży[2]. Jej zadaniem jest postawienie przed sądem odpowiedzialnych za zbrodnie w czasie ery Czerwonych Khmerów. Swoją pracę Izba rozpoczęła dopiero w 2006 roku. Pierwszy wyrok ws. zbrodni przeciwko ludzkości zapadł 26 lipca 2010 r.[3].
  • 2004 – król Norodom Sihanouk abdykuje; na tron wstępuje jego syn, Norodom Sihamoni.

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Kambodża jest monarchią konstytucyjną. Władza legislacyjna należy do dwuizbowego parlamentu złożonego ze 123-osobowego Zgromadzenia Narodowego (izba niższa) i 58-osobowego Senatu (izba wyższa). Pierwsze wybory do Zgromadzenia Narodowego odbyły się w maju 1993 i były nadzorowane przez ONZ (UNTAC).

Głową państwa jest monarcha wybierany przez tzw. "Radę Tronu", w której zasiadają potomkowie trzech linii królewskich (choć rada jest zwolenniczką monarchii dziedzicznej). Władza wykonawcza znajduje się w rękach rządu (Królewski Rząd Kambodży), na czele którego stoi premier który może być odwołany przez króla według uznania. Król może wydać dekret z mocą ustawy jak i dać weto absolutne wobec ustaw parlamentu.

W wyborach do Zgromadzenia Narodowego w 2003 zwycięstwo odniosła postkomunistyczna Kambodżańska Partia Ludowa (do 1991 Ludowo-Rewolucyjna Partia Kambodży). Jednak nie na tyle, by móc sprawować samodzielne rządy. W rezultacie uformowano koalicję rządową z rojalistyczną partią FUNCINPEC - jej pełna nazwa brzmi: Zjednoczony Front Narodowy na rzecz Niezależnej, Neutralnej, Pokojowej i Współpracującej Kambodży (Front Uni National pour un Cambodge Indépendant, Neutre, Pacifique, et Coopératif). Premierem został Hun Sen.

W kolejnych wyborach (27 lipca 2008) Kambodżańska Partia Ludowa zwiększyła liczbę mandatów z 73 do 90. Następne wybory zaplanowane są na 28 lipca 2013.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Administracyjnie Kambodża dzieli się na 24 prowincje (khêt) i jeden specjalny okręg administracyjny (ang. municipality) Phnom Penh. Każda z prowincji dzieli się na dystrykty (srŏk) i krŏng – miasta na prawach dystryktu. Wydzielonych zostało 159 dystryktów oraz 26 miast na prawach dystryktu. Trzy z krŏng tworzą miasta wydzielone na prawach prowincji: Kêb, Pailĭn, Preăh Sihanŭk. Municipality Phnom Pehn dzieli się na 8 khand. W skład dystryktów wchodzą gminy (khŭm). W całym kraju jest 1417 gmin. Każdy khand miasta Phnom Pehn oraz krŏng dzielą się na sangkat[4].

Podział administracyjny pierwszego stopnia:

  • Specjalny okręg administracyjny Phnom Penh,
  • 24 prowincje:
  1. Bântéay Méanchey
  2. Bătdâmbâng
  3. Kâmpôt
  4. Kândal
  5. Kaôh Kŏng
  6. Kâmpóng Cham
  7. Kâmpóng Chhnăng
  8. Kâmpóng Spœ
  9. Kâmpóng Thum
  10. Kêb
  11. Krâchéh
  12. Môndôl Kiri
  13. Pailĭn
  14. Poŭrsăt
  15. Preăh Sihanŭk
  16. Preăh Vĭhéar
  17. Prey Veng
  18. Rôttanak Kiri
  19. Siĕm Réab
  20. Stœng Trêng
  21. Svay Riĕng
  22. Takêv
  23. Tbong Khmum
  24. Ŭddâr Méanchey

Siły zbrojne[edytuj | edytuj kod]

Kambodża dysponuje trzema rodzajami sił zbrojnych: wojskami lądowymi, marynarką wojenną oraz siłami powietrznymi[5]. Uzbrojenie sił lądowych Kambodży składało się w 2014 roku z: 525 czołgów, 300 opancerzonych pojazdów bojowych oraz 600 zestawów artylerii holowanej[5]. Marynarka wojenna Kambodży dysponowała w 2014 roku 26 okrętami obrony przybrzeża[5]. Kambodżańskie siły powietrzne z kolei posiadały w 2014 roku uzbrojenie w postaci m.in. 21 samolotów transportowych oraz 16 śmigłowców[5].

Wojska kambodżańskie w 2014 roku liczyły 125 tys. żołnierzy zawodowych oraz 200 tys. rezerwistów. Według rankingu Global Firepower (2014) kambodżańskie siły zbrojne stanowią 84. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 192 mln dolarów (USD)[5].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Kambodża jest krajem dosyć słabo zaludnionym. W latach 1975-1985 nastąpił spadek liczby ludności spowodowany bombardowaniami wojsk amerykańskich oraz ludobójstwem rządów Czerwonych Khmerów i wojną domową. Po 1986 – szybki przyrost naturalny (ok. 25‰ rocznie) i powrót uchodźców z Tajlandii. Ludność rozmieszczona jest nierównomiernie. Blisko 80% ludności skupia się w dolinie Mekongu i nad jeziorem Tonle Sap. Najmniej ludzi mieszka w odizolowanych porośniętych lasem równikowym prowincjach Ratanakiri i Mondolkiri, w których gęstość zaludnienia wynosi poniżej 5 osób/km². Wysoki poziom urodzeń oraz stopa zgonów jedna z najwyższych w Azji. Pomimo tego szybki wzrost liczby ludności. Średnia długość życia (57 lat): mężczyźni – 55 lat, kobiety – 59.

Kambodża to kraj niemal jednolity etnicznie – Khmerzy stanowią 94%. Inne mniejszości narodowe to Chińczycy, mieszkający w większych miastach. Czamowie i Wietnamczycy żyją w oddzielnych osadach rozproszonych po całym kraju. Tajowie i Laotańczycy – na terenach przygranicznych. Gwałtowne migracje ludności nastąpiły w latach 70. – unikanie walk, rządy Czerwonych Khmerów. W obawie przed egzekucjami i represjami wiele osób uciekło do Tajlandii i Wietnamu. W 1992 do Kambodży powróciło wielu uchodźców z całego świata.

Osadnictwo[edytuj | edytuj kod]

Kambodża należy do najsłabiej zurbanizowanych krajów azjatyckich. W miastach mieszka tylko 13% ludności. Stolicą, największym miastem, głównym ośrodkiem handlowym, przemysłowym i edukacyjnym jest Phnom Penh. Pozostałe większe miasta to: Battambang, Kampong Czam, Pursat, Kompong Som i Kampot. Osadnictwo wiejskie rozproszone – centralna i południowa część kraju. Typowa wioska (phum), jednolita etnicznie liczy do 500 mieszkańców. Stanowi ona część większej jednostki osadniczej skupiającej kilka wiosek (khum), w której znajduje się wspólna szkoła, świątynia buddyjska i kilka sklepów.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Ołtarz w buddyjskiej świątyni Wat Phnom w Phnom Penh

Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center[6][7]:

 Osobny artykuł: Zbory Boże w Kambodży.
  • brak religii – 0,2% (30 000)
  • inne religie – 0,1% (10 000)
 Osobny artykuł: Świadkowie Jehowy w Kambodży.

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Literatura[edytuj | edytuj kod]

Manuskrypt buddyjski w języku palijskim: Tipitaka

Literatura khmerska powstawała i rozwijała się pod wpływem kultury indyjskiej. Najstarsze zabytki (sanskryckie na kamiennych płytach, stelach i kolumnach świątyń) pochodzą z III w. (okres przedangkorski III-VIII w.) Z okresu angkorskiego (IX-XIII w.) zachowały się wierszowane panegiryki na cześć bogów i władców. Najstarsze teksty w języku khmerskim pochodzą z XIV w., m.in. poemat Legenda o Angkorze.

Prawdopodobnie w XIV w. powstała epopeja kosmogoniczna Treiphet (zachowały się jedynie późniejsze wersje). Od XIV w., wraz z rozwojem buddyzmu therawady, zaczęły się pojawiać religijne teksty w języku palijskim (Tripitaka – palijski kanon buddyjski) i w języku khmerskim.

Do naszych czasów w niezmienionej postaci przetrwały ustne przekazy legendy, bajek i cudownych historii opowiadanych przez kapłanów i bajarzy.

Dzieje literatury kambodżańskiej zaczynają się od najsłynniejszej epopei, zwanej Reamker – odpowiednik staroindyjskiej Ramajana (najstarsze fragmenty z XV-XVII w.). W XIX w. powstały tzw. Roczniki królewskie, które stanowią główne źródło historyczne dla poznania dziejów Kambodży. W 1936 ukazała się pierwsza powieść khmerska Nhok Thema. Po uzyskaniu niepodległości w 1953 rozwinął działalność Instytut Buddyjski w Phnom Penh. Powstawała literatura oparta na wzorach europejskich (zapoczątkowana w czasach kolonizacji francuskiej). W latach 1975-1978 wymordowano praktycznie wszystkich twórców i działalność literacka zanikła. Po 1979 życie literackie odrodziło się, a utwory przybrały charakter rozliczeniowy i dotyczyły lat 1975-1978.

Taniec[edytuj | edytuj kod]

Klasyczny taniec khmerski
Ludowy taniec khmerski

Podstawowe kategorie tańca khmerskiego to: taniec klasyczny, taniec ludowy i tańce towarzyskie (często wykonywane w kręgu).

Badacze spierają się na temat pochodzenia tańca klasycznego w jego obecnej formie: zdaniem niektórych[kogo?] wywodzi się on bezpośrednio z czasów angkorskich, inni uważają, że został zapożyczony, albo co najmniej zmodyfikowany w wyniku wpływów z Syjamu w XIX wieku. Wykonywany był wyłącznie na dworze królewskim lub w świątyni, a jego wykonawczynie uważano za ziemskie odpowiedniki niebiańskich tancerek - apsar[8].

Taniec zwykle ilustruje jakąś fabułę np. mity, opowieści romantyczne, bądź kambodżańską wersję Ramajany (Reamker).

W czasach reżimu Czerwonych Khmerów większość artystów tańca i muzyki klasycznej została wymordowana, lecz po 1979 tradycja tańca zaczęła się odradzać. Przywrócony został do życia Balet Królewski, w dużej mierze dzięki staraniom księżniczki Norodom Bopha Devi, która przed czasami Czerwonych Khmerów występowała jako primabalerina[8]. W 2003 Królewski Balet Kambodży został wpisany na Listę Dziedzictwa Niematerialnego UNESCO[9]

Taniec ludowy wykonywany jest w tradycyjnych strojach społeczności wiejskich (sampot), często z wykorzystaniem sprzętów używanych w tradycyjnych wiejskich pracach. Towarzyszy zwykle wiejskim uroczystościom religijnym i świeckim, obecnie coraz częściej pokazywany jako atrakcja turystyczna.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

  • PKB w cenach bieżących: 12,88 mld USD (2011)
  • PKB według siły nabywczej (PPP): 36,01 mld USD (2011)
  • wzrost PKB:
    • 0,1% (2009)
    • 6,0% (2010)
    • 6,1% (2011)
    • 6,2% (2012, szacunki)
  • PKB na głowę: 900 USD/osobę (2011)
  • Struktura PKB (2011): rolnictwo – 30,9%, przemysł – 22%, usługi – 40%[10]
  • Wielkość eksportu: 4,69 mld USD (2010)
  • Główne towary eksportowe: odzież, drewno, miedź, ryż, ryby, tytoń, obuwie
  • Główni partnerzy w eksporcie: USA (58,1%), Niemcy (7,3%), Wielka Brytania (5,2%), Kanada (4,6%), Wietnam (4,5%)
  • Wielkość importu: 6,24 mld USD (2010)
  • Główne towary importowe: produkty naftowe, papierosy, złoto, materiały konstrukcyjne, maszyny, pojazdy mechaniczne, farmaceutyki
  • Główni partnerzy w imporcie: Tajlandia (23,1%), Wietnam (16,9%), Chiny (15%), Hongkong (10,4%), Singapur (7,5%), Tajwan (7,2%), Korea Płd (4,8%)
  • Deficyt obrotów bieżących: -1,5 mld USD (2010)[11]
  • Struktura zatrudnienia (1994): rolnictwo – 68%, przemysł – 13%, usługi – 19%
  • Struktura użytkowania ziemi (1993): grunty orne – 16,8%, użytki zielone – 3,2%, lasy – 39%, inne – 41%

Jest to jeden z najbiedniejszych krajów na świecie. Od 1986 rozpoczął się proces prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych oraz zakładów rzemieślniczych. Przemysł jest słabo rozwinięty – funkcjonują tylko małe fabryki kauczuku, tartaki i zakłady przemysłu spożywczego, dlatego wielce ważnym elementem gospodarki kraju jest rolnictwo.

Baza surowcowa[edytuj | edytuj kod]

Kambodża posiada niewiele surowców mineralnych, są to:

Obecnie wydobywa się sól kamienną, fosforyty, kamienie szlachetne i rudy żelaza. Nieeksploatowane są boksyty. W 1992 zasoby gazu ziemnego w Kambodży oszacowano na 1500-3500 mld m³, a rezerwy ropy naftowej na 50-100 mln baryłek.

Transport i łączność[edytuj | edytuj kod]

Kambodża ma rozwiniętą żeglugę śródlądową na Mekongu i jego dopływach, a długość dróg wodnych wynosi 2400 km (2004). Długość dróg kołowych – 34 100 km, z czego 3000 km to drogi pierwszej klasy (drogi narodowe). Długość różnotorowych linii kolejowych wynosi 649 km (0,4 km na 100 km² – 1988). W 1975 długość ta wynosiła 1370 km, lecz w latach 1976-1978 80% uległo zniszczeniu. Od 1978 trwa ich odbudowa. Główne połączenia kolejowe i drogowe to: Phnom Penh-Kompong Som i Phnom Penh-Bangkok (Tajlandia). Główny port morski znajduje się w Kompong Som. Najważniejsze porty lotnicze to Phnom Penh) oraz Angkor w pobliżu Siem Reap.

Handel zagraniczny[edytuj | edytuj kod]

Kambodża posiada ujemny bilans handlowy. W 2004 import wyniósł 3129 mln USD, a eksport – 2311 mln USD. Głównymi odbiorcami eksportu są: Stany Zjednoczone 56,2%, Niemcy 11,5%, Wielka Brytania 7%, Kanada 4,3%. Głównymi partnerami w imporcie są: Tajlandia 23,9%, Hongkong 15%, Chiny 13,5%, Singapur 11,5%, Wietnam 7,6%, Tajwan 7,3%.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Srebrna pagoda w Phnom Penh
Plaża w Sihanoukville

Od 1986 istnieje możliwość zwiedzania Kambodży. Do najbardziej interesujących miejsc należą:

W 1987 Kambodżę odwiedziło ok. 1000 turystów, a w 1993 już 118 tys.; wpływy z turystyki wynosiły 48 mln USD.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2013: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2014 (ang.). [dostęp 11-04-2014].
  2. Dzień Międzynarodowej Sprawiedliwości: Wszystkie państwa muszą umocnić swoje zobowiązanie przestrzegania międzynarodowego prawa (pol.). Amnesty International. [dostęp 26 lipca 2010].
  3. 35 lat więzienia za śmierć 14 tysięcy ludzi (pol.). Radio ZET. [dostęp 26 lipca 2010].
  4. General Population Census of Cambodia 2008. Provisional Population Totals. , 2008. National Institute of Statistics, Ministry of Planning (ang.). 
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Cambodia (ang.). Global Firepower. [dostęp 2014-09-04].
  6. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-21].
  7. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-21].
  8. 8,0 8,1 Trevor Ranges: Kambodża. Naional Geographic, 2010, s. 38. ISBN 978-83-7596-112-6.
  9. Królewski Balet Kambodży na Liście Dziedzictwa Niematerialnego UNESCO. UNESCO. [dostęp 2013-01-07].
  10. Dane Banku Światowego. [dostęp 2012-12-13].
  11. Global Finance Country Economic Report. [dostęp 2012-12-13].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]