Kamień z Rosetty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Naukowcy oglądają Kamień z Rosetty podczas Międzynarodowego Kongresu Orientalistów w 1874
Kamień z Rosetty otoczony przez zwiedzających w Muzeum Brytyjskim

Kamień z Rosetty – zabytek piśmiennictwa staroegipskiego, którego odkrycie miało przełomowe znaczenie dla odczytania egipskich hieroglifów.

Kamień znajduje się w zbiorach Muzeum Brytyjskiego w Londynie.

Wygląd[edytuj]

Kamień z Rosetty to czarna kamienna (bazaltowa) płyta o wysokości maksymalnej 114,4 cm, szerokości 72,3 cm i grubości 27,9 cm oraz wadze 762 kg. Na kamieniu wyryty został tekst dwujęzyczny w trzech wersjach – po egipsku pismem hieroglificznym i demotycznym oraz po grecku. W górnej części znajduje się 14 linijek z 1419 hieroglifami, w środkowej 32 linijki z zapisem demotycznym, w dolnej – 34 linijki zapisane pismem greckim.

Górna część z hieroglifami jest uszkodzona (niekompletna), środkowa demotyczna zachowała się najlepiej, w dolnej brakuje prawego rogu, a więc zakończenia tekstu.

Treść[edytuj]

Rekonstrukcja możliwego wyglądu całego Kamienia z Rosetty
Kamień z Rosetty – zbliżenie

Tekst zapisany greką został bardzo szybko odczytany przez filologów. Był to ten sam tekst, który został zapisany w trzech wersjach i dwóch językach, aby był zrozumiały zarówno przez rodowitych Egipcjan, jak i przez Greków. Jego treść stanowi dekret wydany 27 marca roku 196 p.n.e. przez kapłanów egipskich w Memfis dla uczczenia faraona Ptolemeusza V z okazji pierwszej rocznicy koronacji, w związku z doznanymi od niego dobrodziejstwami. Faraon po wstąpieniu na tron ogłosił amnestię, obniżył podatki i podniósł dochody kapłanów.

Historia kamienia[edytuj]

Płyta stanowiła część steli ustawianej w świątyniach na polecenie kapłanów w pobliżu wizerunku faraona. Została odkryta podczas robót fortyfikacyjnych w średniowiecznej twierdzy (nazwanej przez Francuzów Fort Julien) w egipskim porcie Rosette 15 lipca 1799 r. przez kapitana Pierre'a-François Boucharda w trakcie wyprawy Napoleona do Egiptu. Płyta stanowiła element starego muru twierdzy, remontowanego przez żołnierzy francuskich w oczekiwaniu na spodziewany atak turecki na zachodnią część Delty.

Znalezisko przetransportowano statkiem do Kairu, gdzie 29 lipca 1799 r. przedstawiono informację o tym odkryciu Instytutowi Egipskiemu oraz francuskiej placówce naukowej koordynującej całość prac badawczych na terenie Egiptu.

Na mocy traktatu pokojowego z Aleksandrii w 1801 r. zabytek został przejęty (podobnie jak i inne eksponaty zgromadzone wówczas przez francuskich naukowców w Egipcie) przez Wielką Brytanię. Kamień trafił najpierw do biblioteki Stowarzyszenia Antykwariuszy w Londynie, następnie w 1802 r. został oficjalnie ofiarowany Muzeum Brytyjskiemu (British Museum) jako dar króla Jerzego III. Jest tam przechowywany do dziś.

Ponieważ tekst grecki był znany, możliwe stało się odczytanie hieroglifów, czego dokonali w 1822 r. Jean-François Champollion i w 1823 r. Thomas Young.

Egipt dąży do odzyskania Kamienia z Rosetty, wywiezionego zdaniem jego władz nielegalnie w epoce kolonialnej.

Bibliografia[edytuj]

  • Ceram C.W. – „Bogowie, groby i uczeni”, PIW, Warszawa 2004, s. 102-103, ​ISBN 83-06-02398-6
  • Rachet G. – „Słownik cywilizacji egipskiej”, Wyd. Książnica sp. z o.o., Katowice 2006, s.149, ​ISBN 83-7132-980-6
  • Tyldesley J. – „Egipt. Jak zaginiona cywilizacja została na nowo odkryta”, Prószyński i S-ka, Warszawa 2005, s. 49-51, ​ISBN 83-7469-395-9
  • Vanderberg Ph. – „Śladami przeszłości. Największe odkrycia archeologów”, Świat Książki, Warszawa 2003, s. 30, ​ISBN 83-7311-501-3

Linki zewnętrzne[edytuj]