Kamienica Jakuba Fontany w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kamienica Jakuba Fontany/Pałac Mokronowskich
Obiekt zabytkowy nr rej. 615
Widok od ulicy Zakroczymskiej
Widok od ulicy Zakroczymskiej
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Adres róg ul. Zakroczymskiej 2 i ul. Kościelnej 12
Styl architektoniczny klasycyzm
Architekt Jakub Fontana
Kondygnacje 5
Rozpoczęcie budowy 1770
Ukończenie budowy 1771
Zniszczono powstanie warszawskie
Odbudowano 1953–1954
Właściciel Towarzystwo im. Stanisława Moniuszki
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Kamienica Jakuba Fontany/Pałac Mokronowskich
Kamienica Jakuba Fontany/Pałac Mokronowskich
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Kamienica Jakuba Fontany/Pałac Mokronowskich
Kamienica Jakuba Fontany/Pałac Mokronowskich
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kamienica Jakuba Fontany/Pałac Mokronowskich
Kamienica Jakuba Fontany/Pałac Mokronowskich
Ziemia52°15′13,78″N 21°00′24,42″E/52,253828 21,006783
Widok od strony Kościelnej

Kamienica Jakuba Fontany (Pałac Mokronowskich) – budynek na Nowym Mieście na rogu ul. Zakroczymskiej 2 i ul. Kościelnej 12.

W 1944 kamienica została w znacznej mierze zburzona, zachowały się jednak mury konstrukcyjne i elewacje, dzięki czemu mogła zostać zrekonstruowana.

W kamienicy mieszczą się Biblioteka, Muzeum i Archiwum Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego im. Stanisława Moniuszki. Są tutaj przechowywane autografy utworów z XIX wieku (m.in. Stanisława Moniuszki, Fryderyka Chopina, Józefa Elsnera i Karola Kurpińskiego)[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Właściciele nieruchomości

  • 1734: Stefan Bernacki (zabudowa drewniana w miejscu kamienicy wniesionej w 1770)
  • 1773: Magdalena (żona Stefana)
  • 1776: Jan i Stanisław Grayber (synowie Stefana i Magdaleny, kapitanowie wojsk koronnych).
  • Józef Potkański (kasztelan radomski)
  • 1782: Marianna, Joachim, Adam, Tadeusz i Franciszek (żona i synowie Józefa)
  • 1804: Tomasz Kaczyński
  • 1829: Franciszek Hangel (sędzia apelacyjny Królestwa Polskiego)
  • 1848: Marianna Franciszka Lechnerowicz (siostra Franciszka)
  • 1872: Bronisława Leśniewska
  • 1901: Pia, Stanisław i Bronisław Wensel[2]

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Kamienica Jakuba Fontany (Pałac Mokronowskich) dawniej była jedynym budynkiem frontowym w mieście o 11-osiowej fasadzie z arkadowymi podcieniami w parterze. Na tyłach miała dwa obudowane oficynami dziedzińce, co było dość wyjątkowym rozwiązaniem jak na ówczesne czasy. W 1806 roku podcienia zamurowano, fasada według projektu została przekształcona i zaakcentowana trójosiowym ryzalitem środkowym (proj. Fryderyk A. Lessel). Okna na obu kondygnacjach otrzymały skromny wystrój w postaci opasek, gzymsów parapetowych i wąskich poziomych naczółków. Profilowany gzyms koronujący podkreślony był szerokim pasem fryzu. W XIX wieku, w ramach przebudowy, na zapleczu budynku frontowego wzniesiono zespoły wielopiętrowych oficyn w układzie dwupodwórzowym. Dzięki tym unowocześnieniom, cały budynek pełnił funkcje kamienicy dochodowej.

W wyniku działań wojennych kamienica uległa znacznemu zniszczeniu. Około 1953 roku zrezygnowano z rekonstrukcji fasady z czasów F. A. Lessla i wybudowano od fundamentów gmach będący wizją Kamienicy Jakuba Fontany w jego pierwotnej postaci. Do pierwowzoru nawiązuje wysunięcie budynku w stosunku do sąsiednich gmachów, gabaryt, liczba osi oraz obecność 11-przęsłowego krużganka o arkadowych otworach. Filarom międzyprzęsłowym o piaskowcowych bazach i profilowanych głowicach odpowiadają toskańskie pilastry elewacji w podcieniu. Triadę środkowych osi uzupełniają drzwi w kamiennych opaskach. Okna dwuskrzydłowe na piętrze otrzymały profilowane opaski oraz gzymsy parapetowe. Kondygnacje dzieli gzyms kordonowy, a całość zakończona jest profilowanym gzymsem koronującym, ponad którym, z wyjątkiem osi skrajnych, w dachy osadzono wystawki. Do skrzydła przyulicznego dobudowano od tyłu trzy skrzydła dwutraktowe wokół wewnętrznego dziedzińca, nawiązujące do dwupodwórzowego układu z XVIII i XIX wieku, ale zaprojektowanego od nowa.

Przypisy

  1. Biblioteka. Zbiory i katalogi. W: Warszawskie Towarzystwo Muzyczne [on-line]. wtm.org.pl. [dostęp 2013-11-04].
  2. Maria Kałamajska-Saeed, Katalog zabytków sztuki Miasto Warszawa część 2 tom XI, Fundacja na rzecz nauki polskiej, 83-85938-44-3, str 139-140

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy śródmieście historyczne tom 6. wyd. Kępna – Koźmińska.
  • Maria Kałamańska-Saeed: Katalog zabytków sztuki Miasto Warszawa część 2 tom XI. wyd. Fundacja na rzecz nauki polskiej.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]