Kamienica przy ulicy 3 Maja 17 w Katowicach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kamienica przy ulicy 3 Maja 17
w Katowicach
Symbol zabytku nr rej. A/1440/91 z dnia 31 października 1991 roku
Ilustracja
Kamienica od frontu (2014)
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miejscowość Katowice
Adres ul. 3 Maja 17
, 40-097 Katowice
Typ budynku kamienica mieszkalno-handlowa
Styl architektoniczny secesja
Architekt pracownia Ignatza Grünfelda
Kondygnacje 4+1+1
Ukończenie budowy 1904
Położenie na mapie Katowic
Mapa konturowa Katowic, u góry znajduje się punkt z opisem „Kamienica przy ul. 3 Maja 17”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Kamienica przy ul. 3 Maja 17”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Kamienica przy ul. 3 Maja 17”
Ziemia50°15′35,21″N 19°01′03,21″E/50,259781 19,017558

Kamienica przy ulicy 3 Maja 17 w Katowicachzabytkowa kamienica mieszkalno-handlowa, położona przy ulicy 3 Maja 17 w Katowicach-Śródmieściu. Jest ona wybudowana w stylu secesyjnym według projektu opracowanego w pracowni Ignatza Grünfelda. Oddano ją do użytku w 1904 roku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kamienica została oddana do użytku w 1904 roku[1], zaś projekt budynku powstał w pracowni Ignatza Grünfelda. Wzniesiono ją w miejscu wcześniejszego, neorenesansowego domu[2]. Właścicielami kamienicy byli m.in.: S. Wiener, G. Lippmann, J. Unger i F. Cwienk[2].

W latach 1935–1936 właścicielem kamienicy był Alexander Skiba oraz Jan Winicki. W tym czasie funkcjonował tam m.in. skład pierza Maksa Neumanna, zakład fryzjerski Antoniego Rulczyńskiego, skład przyborów elektrycznych Kahle i Cless Nast., Dudzik E. i S-ka (firma ta powstała już w 1896 roku[3]), biuro adwokackie Mieczysława Kanarka i pracownia gorsetów „Eugenja”[4]. W kamienicy tej, w okresie międzywojennym dział także sklep, w którym S. Menczel sprzedawał dywany i linoleum[3], a także firma ubezpieczeniowa „Orzeł”[5].

W dniu 31 października 1991 roku budynek wpisano ją do rejestru zabytków[1]. W 2000 roku kamienica przeszła modernizację[6]. W tym okresie działał tu m.in. sklep z butami włoskimi Baldinini[7]. W 2005 roku współwłaściciel kamienicy toczył spór z właścicielami sąsiadującej z nią kamienicy przy ulicy Stawowej 9. Współwłaściciel zabytkowej kamienicy twierdził, że prace prowadzone w sąsiednim budynku doprowadziły do pęknięć ścian nośnych, zawalenia stropu i przekrzywienia sufitów[8].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Secesyjny naczółek nad środkowym oknem 4. kondygnacji we wschodnim ryzalicie z inskrypcją

Zabytowa kamienica mieszkalno-handlowa położona jest przy ulicy 3 Maja 17 w katowickiej dzielnicy Śródmieście[6].

Wybudowana jest ona w stylu secesyjnym[1], na planie litery „U” i wraz z oficynami bocznymi i tylną tworzy blok zabudowy[2]. Powierzchnia zabudowy budynku wynosi 550 m². Kamienica posiada cztery kondygnacje nadziemne[6], podpiwniczenie i poddasze[2]. Parter elewacji frontowej z biegiem lat został przebudowany[2], zaś drzwi wejściowe do kamienicy znajdują się na szóstej osi[2].

Fasada kamienicy jest niesymetryczna, licowana białą, glazurowaną cegłą. Posiada ona bogate[9], tynkowane dekoracje[2] o tematyce secesyjnej, barwione w kolorze różu malwy[10] w szczytach, konsolach wspierających balkony oraz w okolicach okien[9]. Fasada ta jest dziewięcioosiowa, z dwoma ryzalitami zwieńczonymi szczytami o bardzo delikatnych ornamentach w postaci liści kasztanów i głów kobiecych. Pomiędzy szczytami, nad dwuspadowym dachem znajdują się cztery lukarny[10].

Ryzality zostały ujęte w tynkowane, boniowane lizeny[2]. W ryzalicie zachodnim, znajdujące się na czwartej kondygnacji potrójne okno objęte jest sztukatorskimi płycinami z półkolistym balkonem z tralkową balustradą, zaś w ryzalicie po wschodniej stronie środkowe okno czwartej kondygnacji zdobi secesyjny naczółek o bogatym konturze[10]. Tam też znajduje się inskrypcja z datą budowy kamienicy[11]. Spośród balkonów dwa z nich posiadają dekoracyjne, kute balustrady[9].

Otwory okienne są prostokątne, ujęte w tynkowane paski. Na drugiej kondygnacji wspierają się na nich gzymsy prócz okien w zachodnim ryzalicie. Na trzeciej kondygnacji okna są zwieńczone mniejszymi, secesyjnymi naczółkami, zaś na ostatniej zostały ujęte w uszate opaski[2].

Kamienica jest ona wpisana do rejestru zabytków pod numerem A/1440/91[12] – granice ochrony obejmują cały budynek[1]. Budynek wpisany jest także do gminnej ewidencji zabytków miasta Katowice[13].

Na początku 2022 roku w systemie REGON pod tym adresem zarejestrowanych były 14 aktywnych podmiotów gospodarczych[14], w tym Biuro Regionu Śląskiego Platformy Obywatelskiej[15], a także biura poselskie m.in. Jerzego Buzka[16] i Jana Olbrychta[17]. Kamienica ta była wówczas także m.in. siedzibą sklepu odzieżowego[18], salonu fryzjerskiego[19] i salonu optycznego[20].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach: Rejestr zabytków w Katowicach (pol.). www.wkz.katowice.pl. [dostęp 2022-01-14].
  2. a b c d e f g h i Klajmon 1997 ↓, s. 113.
  3. a b Abramski 2000 ↓, s. 32.
  4. Księga adresowa miasta Wielkich Katowic 1935/36 r., Katowice: Dr. E. Kwaśnik, s. 80 (pol.).
  5. Abramski 2000 ↓, s. 33.
  6. a b c Urząd Miasta Katowice: Miejski System Zarządzania-Katowicka Infrastruktura Informacji Przestrzennej (pol.). emapa.katowice.eu. [dostęp 2022-01-14].
  7. Abramski 2000 ↓, s. 36.
  8. Przemysław Jedlecki: Spór o budowę na ulicy Stawowej w Katowicach (pol.). katowice.wyborcza.pl, 2005-06-21. [dostęp 2022-01-14].
  9. a b c Wirtualne Muzeum Secesji: Katowice, 3 Maja 17 (pol.). www.muzeumsecesji.pl. [dostęp 2022-01-14].
  10. a b c Krysiak, Komander i John 2001 ↓, s. 20.
  11. Polska Niezwykła: Kamienica przy ul. 3 Maja nr 17 (pol.). www.polskaniezwykla.pl. [dostęp 2022-01-14].
  12. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków. Województwo śląskie (pol.). nid.pl. [dostęp 2022-01-14].
  13. Urząd Miasta Katowice: GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW. Wyszukiwanie Zabytku Nieruchomego (pol.). bip.katowice.eu. [dostęp 2022-01-14].
  14. Główny Urząd Statystyczny: Baza internetowa REGON (pol.). wyszukiwarkaregon.stat.gov.pl. [dostęp 2022-01-14].
  15. Biuro Krajowe PO: Struktury Regionalne Platformy Obywatelskiej RP (pol.). bip.platforma.org. [dostęp 2022-01-14].
  16. Jerzy Buzek: Kontakt (pol.). www.buzek.pl. [dostęp 2022-01-14].
  17. Jan Olbrycht: Kontakt (pol.). janolbrycht.pl. [dostęp 2022-01-14].
  18. Caterina: Salony (pol.). caterina.pl. [dostęp 2022-01-14].
  19. M KLUB: Kontakt (pol.). maniewski.pl. [dostęp 2022-01-14].
  20. Fielmann: Fielmann – Twój optyk w Katowicach, ul. 3 Maja 17 (pol.). www.fielmann.pl. [dostęp 2022-01-14].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Abramski, Ulice Katowic, Zawiercie: Graf-Mar, 2000, ISBN 83-913341-0-4 (pol.).
  • Barbara Klajmon, Katowicka kamienica mieszczańska. 1840-1918. Śródmieście, wyd. 1., Katowice: Centrum Dziedzictwa Kulturowego Górnego Śląska, 1997, ISBN 83-85871-09-8 (pol.).
  • Maria Krysiak, Piotr Komander, Andrzej John, Secesja w Katowicach = Art nouveau in Katowice = L'art nouveau a Katowice, Bydgoszcz: Wydawnictwo Unitex, 2001, ISBN 83-7296-184-0 (pol.).