Kamieniec (województwo dolnośląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy jednej z wsi w Polsce o nazwie Kamieniec. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Kamieniec
Pałac w Kamieńcu
Pałac w Kamieńcu
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat kłodzki
Gmina Kłodzko
Sołectwo Kamieniec
Wysokość 380-410 m n.p.m.
Liczba ludności (III 2011) 196[1]
Strefa numeracyjna 74
Kod pocztowy 57-315
Tablice rejestracyjne DKL
SIMC 0852849
Położenie na mapie gminy wiejskiej Kłodzko
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Kłodzko
Kamieniec
Kamieniec
Położenie na mapie powiatu kłodzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kłodzkiego
Kamieniec
Kamieniec
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Kamieniec
Kamieniec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kamieniec
Kamieniec
50°27′26″N 16°32′55″E/50,457222 16,548611
[kamieniec24.pl Strona internetowa miejscowości]
Galeria: pałac, herb, straż
Kamieniec. Pałac
Kamieniec. Pałac
Kamieniec. Kamień
Kamieniec. Sala
Kamieniec. Sala
Kamieniec. Sala
Kamieniec. Sala
Kamieniec. Kawiarenka
Kamieniec. Portal
Kamieniec. Kartusz z herbem Seherr-Thoß
Herb baronów von Seherr-Thoss z 1721
Herb hrabiów von Seherr-Thoss z 1775
Kamieniec. Tablica
Straż pożarna w Kamieńcu
Kamieniec, Straż
Dawny folwark w Kamieńcu

Kamieniec (niem. Kamnitz) – wieś sołecka w Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Kłodzko. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Położenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Kamieniec leży w środkowo-zachodniej części Kotliny Kłodzkiej, w Sudetach, w południowo-zachodniej Polsce, u południowego podnóża Wzgórz Ścinawskich. Od Kłodzka, stolicy gminy i powiatu jest oddalony o 5 km na zachód. Na zachodzie graniczy z Niwą (gmina Szczytna), na północy z Suszyną i Ścinawką Średnią (gmina Radków), na wschodzie z Roszycami i Ruszowicami, na południu z Szalejowem Górnym[2].

Struktura powierzchni (2008)[3]
Rodzaj Powierzchnia (ha) %
użytki rolne 366 84,53%
tereny zamieszkane 25 5,77%
lasy 42 9,70%
Powierzchnia wsi (Σ) 433 100%

Według danych z 2008 r. wieś zajmowała obszar 4,33 km², co stanowiło 1,72% powierzchni gminy Kłodzko[4].

Warunki naturalne[edytuj | edytuj kod]

Kamieniec jest niewielką wsią położoną na wysokości ok. 380-410 m n.p.m., pod niewielkim grzbietem, na którym sąsiaduje z Tworowem. Lekko pofalowany teren zajmują głównie użytki rolne na dobrych glebach[5].

Budowa geologiczna[edytuj | edytuj kod]

Okolice Kamieńca zbudowane są z czerwonego spągowca, przebitego melafirami, w których można znaleźć wiele rzadkich minerałów, m.in. annabergit, a także dolomit i stilbit, jednak tereny te znane są przede wszystkim z występowania ładnych agatów[6].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Liczba ludności Kamieńca na przestrzeni stuleci kształtowała się następująco[7]:

Wieś posiada stosunkowo ustabilizowaną sytuację demograficzną. Spowodowane jest to stosunkowo korzystnym położeniem geograficznym, dobrymi połączeniami komunikacyjnymi oraz dobrymi warunkami glebowymi[8].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miejscowości wywodzi się od polskiej nazwy kamień[9]. Śląski pisarz Konstanty Damrot w swojej pracy o śląskim nazewnictwie z 1896 roku wydanej w Bytomiu wymienia dwie nazwy: polską „Kamienica” oraz niemiecką „Kamitz”. Podaje także zlatynizowaną staropolską nazwę zanotowaną w łacińskim dokumencie z 1286 roku - Camenicza[9]. Nazwa została później zgermanizowana i utraciła swoje pierwotne znaczenie.

W 1475 roku w łacińskich statutach Statuta synodalia episcoporum Wratislaviensium miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Camencz[10].

Polską nazwę miejscowości w obecnej formie Kamieniec w książce "Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej" wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa[11].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Daty wzmianek
o miejscowości i
jej oficjalne
nazwy według źródeł

1351 Camencz
1361 Kamencz
1362 Kamenz
1390 Kamenicz
1417 Kemenitcz
1420 Kemenicz
Kemnicz
1421 Kemencz
1490 Kamnitz
1496 Kemtz
1499 Kamenitz
1549 Kaments
1560 Kemiz
1631 Kamitz
1747 Camitz
1782 Camnitz
1816 Kamnitz
1945 Kamieniec

Źródło:[12]

Początki wsi[edytuj | edytuj kod]

Osadnictwo w okolicy Kłodzka pojawiło się stosunkowo wcześnie, ze względu na istniejące tutaj korzystne warunki naturalne. Jedną ze starszych wsi w tym rejonie jest Kamieniec, mimo iż jego początki nie są zbyt dobrze udokumentowane. Jednak osada w tym miejscu istniała długo przed pierwszą wzmianką źródłową datowaną na 1. połowę XIV w.[13]

Wieś leżała w dobrach należących do rodu Pannwitzów. W 1361 r. w związku z Kamieńcem w dokumentach wymieniany był Mathes Panewicz. Rok później jest mowa o siedmiu łanach we wsi należących do wspominanego Mathesa i Wolfharta von Czedelicz. Dobra te były często zastawiane, m.in. do czynszu z niej swoje pretensje rościł Conrad von Reno, a w 1363 r. wieś była ponownie przedmiotem zastawu, którego stronami byli: Heynrich von der Stercz i Mathys von Panewicz. Z kolei w 1390 r. swoje roszczenia zgłaszał Puta II z Czastolowic[14].

Wieś była zamieszkiwana przez ludność pochodzenia słowiańskiego, o czym świadczą, m.in. nazwiska odnotowywane w dokumentach z tego okresu. I tak w związku z istniejącym tutaj od dawna wolnym, dziedzicznym sędziostwem w 1417 r. wymieniano dwóch jego posiadaczy – Bessichta Twirdiga i Mertina Schatanesa. ten drugi wystąpił także w 1421 r. przy okazji sprzedaży sędziostwa w Kamieńcu wraz ze wszystkimi przywilejami, Kylianowi von Hugewiczowi[15].

Co najmniej przez cały XV w. wieś wchodziła w skład dóbr Haugwitzów, chociaż przejściowo zdarzali się też inni właściciele, głównie gdy osada była zastawiana za gotówkę. Dzieje Kamieńca są ściśle powiązane z sąsiednimi Piszkowicami, gdzie przeważnie rezydowali jej właściciele i gdzie mieściła się parafia. Wiadomo, iż w 1460 r. dzierżawcą był niejaki Mikolasch, a w 1494 sędziostwo posiadał sędzia z Wojciechowic. W tym samym roku książę Henryk I Podiebradowicz Starszy potwierdził 10 tysięcy guldenów węgierskich na majątku i wsi w Kamieńcu, Zbinkowi Bochowitzowi. Dwa lata później Johann von Haugwitz z Piszkowic posiadał już tylko część wsi[16].

Pod panowaniem czeskim[edytuj | edytuj kod]

Następnymi posiadaczami byli von Tschischwitzowie. W XVI w. istniało tu wolne dziedziczne sołectwo, być może wówczas powstał pierwszy dwór. W XVII w. Kamieniec nadal był niezbyt dużą wsią. W 1631 r. mieszkało tu 16 gospodarzy, z których 10 płaciło podatki kościelne. Po von Tschischwitzach wieś przeszła na własność skarbu państwa i do 1684 r. była królewszczyzną. Dopiero potem była ponownie w prywatnych rękach[16].

Pod panowanie pruskim (niemieckim)[edytuj | edytuj kod]

XVIII w. oraz zajęcie ziemi kłodzkiej przez Prusy w wyniku wojen śląskich (1740–1763)[17], przyniósł częściowy rozwój wsi. Kamieniec wszedł w obręb posiadłości czołowych magnatów kłodzkich. W 1747 r. należał do hr. von Hartiga. Mieszkało tu 10 kmieci oraz 20 zagrodników i 14 chałupników. W 1782 r. osada należała do von Mutiusa. Wieś liczyła 40 budynków, a mieszkało 26 zagrodników i 14 chałupników, a wśród nich było 4 rzemieślników. We wsi znajdowały się 2 kamieniołomy wapieni i piec do ich wypalania[18].

W 1816 r. wymieniono po raz pierwszy kolonię Neu-Kamnitz, która tworzyła górną część wsi, z dworem i folwarkiem. W 1825 r. właścicielem wsi byli potomkowie hr. von Mutiusa, a w 1840 r. niejaki Grundke. Wieś liczyła wówczas 52 budynki, był tutaj dwór, folwark, młyn wodny, browar, a wśród byli rzemieślnicy i handlarze. W folwarku trzymano 700 merynosów. W XIX w. Kamieniec słynął w całym hrabstwie kłodzkim z jarmarków końskich. Przez cały czas pozostawał wsią rolniczą, a o jego rolniczym charakterze świadczy niewielki odsetek mieszkańców utrzymujący się z rzemiosła i handlu[16].

W granicach Polski[edytuj | edytuj kod]

Po 1945 r. Kamieniec znalazł się w granicach Polski, w wyniku przegranej przez Niemcy II wojny światowej. Dotychczasową ludność wsi wysiedlono do 1947 r. w głąb Niemiec, a na jej miejsce przybyła ludność polska[19].

Mimo tej zmiany dominującą pozycję we wsi zachowało rolnictwo. W byłym dworze i folwarku ulokowano PGR, a potem gospodarstwo hodowlane. Wieś posiadała ustabilizowaną sytuację ludnościową, lecz jej rozwój był hamowany przez mały areał użytków rolnych i brak zaplecza handlowo-usługowego[16].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kamieniec zachował pozostałości pierwotnego układu urbanistycznego, wsi łańcuchowej, która szczególnie czytelna jest w jej dolnej części. We wsi znajduje się szereg interesujących budynków, nie zaliczających się do wartościowych zabytków, ale tworzących łącznie zespół godny uwagi.

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest obiekt:

  • pałac z XIX wieku (nr 47) i zabudowania folwarczne pochodzące z początków XIX w.[20] Obecnie istniejący obiekt rozpoczęto budować w 1780 roku, na co wskazuje kamień węgielny pod jednym z narożników pałacu. Około 1883 roku pałac został rozbudowany na polecenie Artura von Seherr-Thossa o nowe eklektyczne skrzydło z portalem i wykusz wieżowy z hełmem. Po 2008 roku zrujnowany obiekt kupiły osoby prywatne i rozpoczęły jego remont[21].

Inne zabytki:

  • domy mieszkalne i budynki gospodarcze reprezentują dobre przykłady typowych budynków ludowych występujących na ziemi kłodzkiej[16].

Edukacja i kultura[edytuj | edytuj kod]

Dzieci w wieku 7-13 lat uczęszczają do szkoły podstawowej w Kłodzku, Szalejowie Górnym oraz Wojborzu. Młodzież w wieku 13-16 lat kontynuuje naukę w Gimnazjum Publicznym im. Władysława Reymonta w Kłodzku[22].

Wieś nie posiada osobnej parafii katolickiej. Tutejsi mieszkańcy należą od czasów średniowiecza do parafii św. Jana Chrzciciela w Piszkowicach[23].

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Kamieniec po zakończeniu II wojny światowej znalazł się w granicach Polski. W latach 1945–1975 wieś wchodziła w skład powiatu kłodzkiego, należącego do województwa wrocławskiego. W 1954 r. władze centralne zlikwidowały gminy, tworząc w ich miejsce gromady, obejmujące swoim zasięgiem po kilka wsi. Kamieniec tworzył wspólną gromadę z Szalejowem Górnym, a następnie wchodził w skład województwa wałbrzyskiego (do 1999) i gminy Kłodzko[8].

W 1990 r. po transformacji ustrojowej państwa polskiego i przywróceniu samorządów władze gminy Kłodzko I kadencji zadecydowały o podziale gminy na jednostki pomocnicze – sołectwa. Jedno z nich utworzono w Kamieńcu, które objęło swoim terytorium obszar całej wsi. Na jego czele stoi sołtys, jako jednoosobowy organ władzy wykonawczej, który ma do pomocy radę sołecką.

Mieszkańcy wsi wybierają do Rady Gminy dwóch radnych co 4 lata, tworząc wspólny okręg wyborczy z Korytowem, Ruszowicami, Piszkowicami, Gorzuchowem i Święckiem.

Przedstawicielem z ramienia Gminy Kłodzko w Kamieńcu jest Sołtys i Rada Sołecka Kamieńca. W Kadencji 2015-2019 sołtysem wsi został wybrany przez Mieszkańców Tomasz LASAK. W radzie Sołeckiej zasiada zgodnie ze statutem wsi pięcioosobowa rada.

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Transport[edytuj | edytuj kod]

Kamieniec leży na uboczu ważnych szlaków komunikacyjnych ziemi kłodzkiej. Przez wieś przechodzi droga powiatowa nr 3239D. Znajdują się tutaj dwa przystanki autobusowy[2]. Komunikację autobusową na obszarze Kamieńca obsługuje PKS Kłodzko.

Najbliższy przystanek kolejowy znajduje się w Bierkowicach przez który przebiega linia kolejowa z Kłodzka Głównego do Wałbrzycha Głównego[2]. Ruch pasażerski na tej trasie wstrzymano w 2004 r., przywracając go po pięciu latach od przejęcia obsługi linii przez Koleje Dolnośląskie[24].

Bezpieczeństwo[edytuj | edytuj kod]

W zakresie ochrony przeciwpożarowej oraz innych miejscowych zagrożeń – Kamieniec podlega pod rejon działania Powiatowej Straży Pożarnej oraz Komendzie Powiatowej Policji w Kłodzku. Funkcję dzielnicowego sprawuje mł. asp. Krzysztof Pinkiewicz.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Kamieniec jest wsią o zróżnicowanej gospodarce. Znajduje się tu 9 gospodarstw rolnych oraz 14 firm usługowo handlowych w tym Agencja Detektywistyczna, Hurtowania Mięsa i Wędlin. Ze względu na położenie, dobre warunki glebowo-klimatyczne, a także pewne oddalenie od innych większych miejscowości Kotliny Kłodzkiej charakteryzuje się niskim odsetkiem ludności rolniczej. W 1978 r. 68% ludności czynnej zawodowo utrzymywało się z pracy w rolnictwie, dziesięć lat później aż 89% obecnie odsetek ten osiąga około 24%. W Kamieńcu znajdują się dwa obiekty noclegowe. Jeden z nich to obiekt historyczny, w którym właściciele urządzili hotel w którym odbywają się cykliczne wydarzenia kulturalne.

Część mieszkańców pracuje w sąsiednich miejscowościach, Kłodzku czy Polanicy-Zdroju.

Ważniejsze osobistości[edytuj | edytuj kod]

  • Josef Olbrich (ur. 1868 r. w Kamieńcu; zm. 1936 r. w Kłodzku) – lekarz, muzyk-amator, znany kolekcjoner i znawca instrumentów muzycznych.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. a b c Kotlina Kłodzka. Mapa turystyczna, 1:100 000, wyd. Eko-Graf, Wrocław 1997.
  3. Dane Urzędu Gminy Kłodzko na 31 grudnia 2007 r.
  4. Dane Urzędu Gminy Kłodzko na 31.12.2007 r.
  5. Mapa powiatu Kłodzko 1:100 000, wyd. PPWK, Warszawa 1959.
  6. Słownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 189-190.
  7. Dane na podstawie: F. W. Zimmermann, Beyträge zur Beschreibung von Schlesien, Bd. 1-13, Brieg 1783-1796; Roczniki statystyczne województwa wrocławskiego (1950-1975), roczniki statystyczne województwa wałbrzyskiego (1975-1998), powszechnych spisów ludności i urzędu gminy wiejskiej Kłodzko
  8. a b Słownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 189.
  9. a b Konstanty Damrot: Die älteren Ortsnamen Schlesiens, ihre Entstehung und Bedeutung: mit einem Anhange über die schlesisch-polnischen Personennamen: Beiträge zur schlesischen Geschichte und Volkskunde. Beuthen: Verlag von Felix Kasprzyk, 1896, s. 128.
  10. Franz Xaver Seppelt, Die Breslauer Diözesansynode vom Jahre 1446, Franz Goerlich, Breslau 1912. Tekst łaciński statutów w wersji zdigitalizowanej.
  11. Józef Lompa, Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej, Głogówek 1847, str.24.
  12. F. Volkmer, W. Hohaus, Geschichtsquellen der Grafschaft Glatz, t. I-V. Habelschwerdt 1883–1928; mapa hrabstwa kłodzkiego z XVIII w.; Słownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 189.
  13. K. Bartkiewicz, Dzieje ziemi kłodzkiej w wiekach średnich, Wrocław 1970, s. 16.
  14. Kögler i Pohl 1993 ↓, s. 63.
  15. Kögler i Pohl 1993 ↓, s. 64.
  16. a b c d e Słownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 191.
  17. T. Broniewski, Kłodzko. Śląsk w zabytkach sztuki, Wrocław-Warszawa-Kraków 1970, s. 10.
  18. Kögler i Pohl 1993 ↓, s. 66-68.
  19. A. Herzig, M. Ruchniewicz, Dzieje Ziemi Kłodzkiej, Hamburg-Wrocław 2006, s. 385-388.
  20. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2 sierpnia 2012]. s. 66.
  21. Wyborcza.pl, wroclaw.wyborcza.pl [dostęp 2017-11-24].
  22. Informacje Urzędu Gminy Kłodzko.
  23. Schematyzm Diecezji Świdnickiej, pod red, A. Bałabucha, Świdnica 2005.
  24. Informacja na stronie głównej Kolei Dolnośląskich [dostęp: 21.02.2010]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]