Kanał Gliwicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kanał Gliwicki
Kanał Gliwicki
Barka na Kanale Gliwickim
Kontynent Europa
Państwo Polska
Województwo opolskie, śląskie
Początek Kędzierzyn-Koźle
Koniec Gliwice
Rok budowy 19351939
Długość 40,60 km
Głębokość
• maksymalna

3,50 m
Szerokość
• maksymalna
• minimalna
• średnia

41,00 m
38,00 m
39,50 m
Różnica poziomów 43,60 m
Udostępniony dla żeglugi Tak
Śluzy 6
Kanały wodne Polski
Commons-logo.svg Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Śluza Łabędy na Kanale Gliwickim. W oddali Port Gliwice
Śluza na Kanale Gliwickim
Śluza Rudziniec na Kanale Gliwickim
Początek Kanału Gliwickiego na Odrze w Kędzierzynie-Koźlu
Miejsce połączenia Kanału Gliwickiego z Kanałem Kędzierzyńskim (w lewo). Początek kanału Odra – Dunaj wybudowanego w latach 1939–1943
Kanał Gliwicki w Pławniowicach

Kanał Gliwicki (niem. Gleiwitzer Kanal) – droga wodna łącząca Odrę z Gliwicami w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym. Kanał Gliwicki powstał w miejsce starego Kanału Kłodnickiego. Należy do kategorii kanałów żeglugowych dojazdowych, będących rodzajem kanałów łączących[1][2][3][4][5].

Informacje ogólne[edytuj]

Długość kanału 40,60 km, maksymalna głębokość 3,50 m, różnica poziomów wody na początku i końcu kanału wynosi 43,60 m. Pokonanie różnic poziomu wody przez jednostki pływające reguluje 6 śluz wodnych. Kanał żeglugowy wykonany jest częściowo w wykopie, a częściowo w nasypie. Jego szerokość waha się od 38,00 m w wykopie do 41,00 m w nasypie. Dopuszczalna prędkość jednostek pływających na kanale wynosi 9,00 km/h luzem i dla zestawów pustych, oraz 7,00 km/h dla zestawów załadowanych.

Początek kanału znajduje się w Kędzierzynie-Koźlu na 98. kilometrze rzeki Odry, koniec – w basenie portowym Portu Gliwice. Kanał przebiega przez województwa opolskie (18,80 km) i śląskie (21,80 km).

Głównym źródłem zasilania kanału jest rzeka Kłodnica oraz jeziora i zbiorniki wodne (Dzierżno Duże, Dzierżno Małe) położone w jego górnej części. Sezon żeglugowy na kanale trwa przeciętnie 270 dni, od 15 marca do 15 grudnia.

Historia[edytuj]

Kanał Gliwicki został zbudowany w latach 1935–1939, uroczyście oddany do użytku 8 grudnia 1939[6] i uruchomiony w 1941. Powstał w miejsce starego Kanału Kłodnickiego istniejącego do 1937 roku. Nazywany był również Kanałem Górnośląskim (Oberschlesischer Kanal), a przez krótki okres Kanałem Adolfa Hitlera (Adolf-Hitler-Kanal).

Śluzy[edytuj]

Śluzy na Kanale Gliwickim zaczynając od Portu Gliwice:

Śluza Łabędy

Nazwa pochodzi od Łabęd, dzielnicy miasta Gliwice.

Parametry:

  • Konstrukcja: dwukomorowa bliźniacza
  • Różnica poziomów: 4,20 m
  • Długość: 71,50 m
  • Szerokość: 12,00 m
  • Ilość wody zużywanej na jedno śluzowanie: 3,9 tys. m³


Śluza Dzierżno

Nazwa pochodzi od Dzierżna, dzielnicy miasta Pyskowice.

Parametry:

  • Konstrukcja: dwukomorowa bliźniacza
  • Różnica poziomów: 10,30 m
  • Długość: 71,50 m
  • Szerokość: 12,00 m
  • Ilość wody zużywanej na jedno śluzowanie: 9,5 tys. m³


Śluza Rudziniec

Nazwa pochodzi od miejscowości Rudziniec.

Parametry:

  • Konstrukcja: dwukomorowa bliźniacza
  • Różnica poziomów: 6,25 m
  • Długość: 71,40 m
  • Szerokość: 12,00 m
  • Ilość wody zużywanej na jedno śluzowanie: 5,8 tys. m³


Śluza Sławięcice

Nazwa pochodzi od Sławięcic, dzielnicy miasta Kędzierzyn-Koźle.

Parametry:

  • Konstrukcja: dwukomorowa bliźniacza
  • Różnica poziomów: 6,25 m
  • Długość: 71,40 m
  • Szerokość: 12,00 m
  • Ilość wody zużywanej na jedno śluzowanie: 5,8 tys. m³


Śluza Nowa Wieś

Parametry:

  • Konstrukcja: dwukomorowa bliźniacza
  • Różnica poziomów: 6,20 m
  • Długość: 71,40 m
  • Szerokość: 12,00 m
  • Ilość wody zużywanej na jedno śluzowanie: 5,8 tys. m³


Śluza Kłodnica

Nazwa pochodzi od Kłodnicy, dzielnicy miasta Kędzierzyn-Koźle.

Parametry:

  • Konstrukcja: dwukomorowa bliźniacza
  • Różnica poziomów: 10,40 m
  • Długość: 71,80 m
  • Szerokość: 12,00 m
  • Ilość wody zużywanej na jedno śluzowanie: 9,5 tys. m³

„Syfon Kłodnicy”[edytuj]

Około dwóch kilometrów poniżej śluzy Nowa Wieś, znajduje się tak zwany „syfon Kłodnicy”. Jest to dwupoziomowe skrzyżowanie Kanału Gliwickiego z rzeką Kłodnicą, która przepływa pod nim. Jest to jedno z trzech takich skrzyżowań cieków wodnych w Polsce. Drugim jest syfon strugi Flis pod Kanałem Bydgoskim w Bydgoszczy, a trzecim – akwedukt w Fojutowie, gdzie krzyżują się Czerska Struga i Wielki Kanał Brdy.

Przypisy

  1. Tołkacz 2010 ↓, s. 53–56.
  2. Kulczyk i Winter 2003 ↓, s. 26–27, 29, 32.
  3. Szling i Winter 1988 ↓, s. 7–11.
  4. Szling i Winter 1988 ↓, s. 59.
  5. Szling i Winter 1988 ↓, s. 87.
  6. Alicja Galas, Artur Galas, Dzieje Śląska w datach, Wrocław: Cadus, 2004.

Bibliografia[edytuj]

  • Jan Kulczyk, Jan Winter: Śródlądowy transport wodny. Wrocław: Wydawnictwo Politechniki Wrocławskiej, 2003.
  • Zbigniew Szling, Jan Winter: Drogi wodne śródlądowe. Wrocław: Wydawnictwo Politechniki Wrocławskiej, 1988, seria: skrypt Budownictwo.
  • Lech Tołkacz: Infrastruktura transportu wodnego. T. I: Infrastruktura transportu śródlądowego. Szczecin: 2010.

Linki zewnętrzne[edytuj]