Dorcopsini

	Dorcopsini
	Prideaux & Warburton, 2010
	; Kangurowiec białopręgi (D. hageni)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	torbacze
Rząd	dwuprzodozębowce
Podrząd	workolotokształtne
Nadrodzina	Macropodoidea
Rodzina	kangurowate
Podrodzina	kangury
Plemię	Dorcopsini
	Typ nomenklatoryczny
	Plemię: Dorcopsis Schlegel & S. Müller, 1845; Rodzaj: Didelphis brunii Quoy & Gaimard, 1830 (= Macropus muelleri Lesson, 1827)
Synonimy
	Rodzaju: Dorcopsulus Matschie, 1916;
	Rodzaju: Dorcopsulus Matschie, 1916;
Rodzaje i gatunki
	Dorcopsis Schlegel & S. Müller, 1845 – kangurowiec; 8 gatunków (w tym 1 wymarły) – zobacz opis w tekście
	Dorcopsis Schlegel & S. Müller, 1845 – kangurowiec; 8 gatunków (w tym 1 wymarły) – zobacz opis w tekście

Dorcopsini – monotypowe plemię ssaków z podrodziny kangurów (Macropodinae) w obrębie rodziny kangurowatych (Macropodidae).

Zasięg geograficzny

Plemię obejmuje gatunki występujące na Nowej Gwinei i okolicznych wyspach^[4]^[5]^[6]^[7].

Morfologia

Długość ciała 31,5–97 cm, długość ogona 22,5–53,5 cm; masa ciała 1,5–11,6 kg (samce są większe i cięższe od samic)^[8]^[5].

Systematyka

Rodzaj zdefiniowali w 1845 roku niemieccy zoolodzy Hermann Schlegel i Salomon Müller w rozdziale zatytułowanym O trzech torbaczach z rodziny kangurowatych, opublikowanym w książce autorstwa Ceonraada Jacoba Temmincka o tytule Rozprawy o historii naturalnej holenderskich posiadłości zamorskich^[3]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) kangurowiec pręgowany (D. muelleri).

Etymologia

Dorcopsis: gr. δορκάς dorkas ‘gazela’; ὄψις opsis ‘wygląd’^[9].
Dorcopsulus: rodzaj Dorcopsis Schlegel & Müller, 1845 (kangurowiec); łac. przyrostek zdrabniający -ulus^[10]^[2]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Dorcopsis macleayi Miklouho-Maclay, 1885.

Podział systematyczny

Do plemienia należy jeden rodzaj z następującymi gatunkami^[11]^[12]:

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa^[12]	Podgatunki^[8]^[4]^[5]	Rozmieszczenie geograficzne^[8]^[4]^[5]	Podstawowe wymiary^[8]^[5]^[a]	Status IUCN^[13]^[14]
Dorcopsis atrata	Van Deusen, 1957	kangurowiec czarny	gatunek monotypowy	Wyspy d’Entrecasteaux (Wyspa Goodenougha), na południowy wschód od Nowej Gwinei	DC: 55–69 cm DO: 25–42 cm MC: 3,4–7,5 kg	CR
Dorcopsis hageni	K.M. Heller, 1897	kangurowiec białopręgi	gatunek monotypowy	Indonezja i Papua-Nowa Gwinea: północne przybrzeżne niziny Nowej Gwinei	DC: 42–60 cm DO: 31–38 cm MC: 5–6 kg	LC
Dorcopsis luctuosa	(D’Albertis, 1874)	kangurowiec szary	gatunek monotypowy	endemit Papui-Nowej Gwinei: niziny wschodniej Nowej Gwinei	DC: 25–97 cm DO: 31–39 cm MC: 3,6–11,6 kg	VU
Dorcopsis phyllis	Groves & Flannery, 1989		gatunek monotypowy	Indonezja i Papua–Nowa Gwinea: rejon rzeki Fly i obszar Merauke	DC: brak danych DO: brak danych MC: brak danych	NE
Dorcopsis muelleri	(Lesson, 1827)	kangurowiec pręgowany	4 podgatunki	endemit Indonezji: niziny zachodniej Nowej Gwinei (włącznie z wyspami Misool, Salawati i Yapen)	DC: 54–77 cm DO: 32–53 cm MC: 5–6,8 kg^[b]	LC
Dorcopsis macleayi	Miklouho-Maclay	kangurnik papuaski	gatunek monotypowy	endemit Papui-Nowej Gwinei: południowo-wschodnio półwyspowa Nowa Gwinea	DC: 43–46 cm DO: 31–35 cm MC: 2,5–3,4 kg	LC
Dorcopsis vanheurni	O. Thomas, 1922	kangurnik górski	gatunek monotypowy	Indonezja i Papua-Nowa Gwinea: Góry Centralne, North Coastal Range i półwysep Huon	DC: 31–50 cm DO: 22–40 cm MC: 1,5–2,3 kg	NT

|} Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski, NT – gatunek bliski zagrożenia, VU – gatunek narażony, CR – gatunek krytycznie zagrożony; NE – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Opisano również gatunek wymarły z pliocenu Australii^[15]:

Dorcopsis wintercookorum Flannery, Rich, Turnbull & Lundelius, 1992

Uwagi

↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała
↑ Masa ciała dla samicy.

Przypisy

↑ G.J. Prideaux & N.M. Warburton. An osteology‐based appraisal of the phylogeny and evolution of kangaroos and wallabies (Macropodidae: Marsupialia). „Zoological Journal of the Linnean Society”. 159 (4), s. 969, 2010. DOI: 10.1111/j.1096-3642.2009.00607.x. (ang.).
1 2 P. Matschie. Die von O. Finsch bei Port Moresby in Südostneuguinea gesammelten Kängurus. „Sitzungsberichte der Gesellschaft Naturforschender Freunde zu Berlin”. Jahrgang 1916, s. 57, 1917. (niem.).
1 2 H. Schlegel & S. Müller: Over drie buideldieren uit de familie der Reivgoeroe’s. W: C.J. Temminck: Verhandelingen over de natuurlijke geschiedenis der Nederlandsche Overzeesche Bezittingen. Leiden: in commissie bij S. en J. Luchtmans en C.C. van der Hoek, 1845, s. 130. (niderl.).
1 2 3 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 92. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 62–63. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Dorcopsis. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-10-26].
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Dorcopsulus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-10-26].
1 2 3 4 M. Eldridge & G. Coulson: Family Macropodidae (Kangaroos and Wallabies). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 5: Monotremes and Marsupials. Barcelona: Lynx Edicions, 2015, s. 693, 694. ISBN 978-84-96553-99-6. (ang.).
↑ T.S. Palmer: Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. Washington: Government Printing Office, 1904, s. 243, seria: North American Fauna. (ang.).
↑ J.A. Jobling: Conventions. [w:] The Key to Scientific Names [on-line]. Birds of the World. [dostęp 2027-08-05]. (ang.).
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.5) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2026-08-05]. (ang.).
1 2 W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 15–16. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
↑ Taxonomy: Dorcopsis – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-07-29]. (ang.).
↑ Taxonomy Dorcopsulus - Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-07-29]. (ang.).
↑ T.F. Flannery, T.H. Rich, W.D. Turnbull & E.L. Lundelius. The Macropodoidea (Marsupialia) of the Early Pliocene Hamilton local fauna, Victoria, Australia. „Fieldiana”. Geology. New series. 25, s. 12, 1992. (ang.).

[13] DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

[16] Masa ciała dla samicy.

[pri&war-1] G.J. Prideaux & N.M. Warburton. An osteology‐based appraisal of the phylogeny and evolution of kangaroos and wallabies (Macropodidae: Marsupialia). „Zoological Journal of the Linnean Society”. 159 (4), s. 969, 2010. DOI: 10.1111/j.1096-3642.2009.00607.x. (ang.).

[mat-2] 1 2 P. Matschie. Die von O. Finsch bei Port Moresby in Südostneuguinea gesammelten Kängurus. „Sitzungsberichte der Gesellschaft Naturforschender Freunde zu Berlin”. Jahrgang 1916, s. 57, 1917. (niem.).

[sch&müll-3] 1 2 H. Schlegel & S. Müller: Over drie buideldieren uit de familie der Reivgoeroe’s. W: C.J. Temminck: Verhandelingen over de natuurlijke geschiedenis der Nederlandsche Overzeesche Bezittingen. Leiden: in commissie bij S. en J. Luchtmans en C.C. van der Hoek, 1845, s. 130. (niderl.).

[icmw-4] 1 2 3 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 92. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).

[amw-5] 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 62–63. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[msw1-6] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Dorcopsis. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-10-26].

[msw2-7] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Dorcopsulus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-10-26].

[hmw-8] 1 2 3 4 M. Eldridge & G. Coulson: Family Macropodidae (Kangaroos and Wallabies). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 5: Monotremes and Marsupials. Barcelona: Lynx Edicions, 2015, s. 693, 694. ISBN 978-84-96553-99-6. (ang.).

[pal-9] T.S. Palmer: Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. Washington: Government Printing Office, 1904, s. 243, seria: North American Fauna. (ang.).

[job-10] J.A. Jobling: Conventions. [w:] The Key to Scientific Names [on-line]. Birds of the World. [dostęp 2027-08-05]. (ang.).

[mdd-11] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.5) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2026-08-05]. (ang.).

[miiz-12] 1 2 W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 15–16. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[14] Taxonomy: Dorcopsis – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-07-29]. (ang.).

[15] Taxonomy Dorcopsulus - Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-07-29]. (ang.).

[fla&inni-17] T.F. Flannery, T.H. Rich, W.D. Turnbull & E.L. Lundelius. The Macropodoidea (Marsupialia) of the Early Pliocene Hamilton local fauna, Victoria, Australia. „Fieldiana”. Geology. New series. 25, s. 12, 1992. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[a]

[13]

[14]

[b]

[15]