Kangury

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kangury
Macropodinae[1]
J.E. Gray, 1821[2]
Ilustracja
Przedstawiciel podrodziny – kangur rudy (Osphranter rufus)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ssaki

Podgromada

żyworodne

Infragromada

ssaki niższe

Nadrząd

torbacze

Rząd

dwuprzodozębowce

Podrząd

kangurokształtne

Nadrodzina

Macropodoidea

Rodzina

kangurowate

Podrodzina

kangury

Typ nomenklatoryczny

Macropus Shaw, 1790

Rodzaje

20 rodzajów (w tym 8 wymarłych) – zobacz opis w tekście

Zasięg występowania
Mapa występowania

Kangury[23] (Macropodinae) – podrodzina torbaczy z rodziny kangurowatych (Macropodidae). Jest główną pod względem liczby gatunków podrodziną w obrębie rodziny kangurowatych[24].

Budowa ciała[edytuj | edytuj kod]

Kangury są zwierzętami o zróżnicowanej wielkości od małych filanderów, których masa ciała osiąga około 1 kg, po kangura rudego czy kangura olbrzymiego, u których samce mogą osiągać wzrost przekraczający 2 m przy masie ciała ponad 80 kg. Jak sugeruje nazwa naukowa podrodziny (Macropodinae), tylne kończyny kangurów są większe od przednich i zapewniają poruszanie się zwierzęcia szybkimi skokami. Jak wszystkie dwuprzodozębowce, kangury mają duże, wysunięte do przodu dolne siekacze, nie mają dolnych kłów, a ich kończyny mają przeciwstawne palce[25].

Kangury mają duże, owłosione, lecz niechwytne ogony, które zapewniają utrzymywanie równowagi podczas poruszania na dwóch kończynach lub większej stabilności zwierzęcia poruszającego się przy wykorzystywaniu czterech kończyn. Macropodinae mają duże uszy. Przedstawiciele podrodziny charakteryzują się widocznym dymorfizmem płciowym – samce są większe od samic. Ponadto u przedstawicieli obu płci kangura rudego i kangura górskiego ubarwienie sierści jest zróżnicowane. Większość kangurów ma 32 lub 34 zęby[25].

Wzór zębowy I C P M
32-34 = 3 (1) 2 4
1 2 4

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Większość kangurów wiedzie nocny tryb życia, ale niektóre gatunki wykazują dobową aktywność późnym popołudniem i wczesnym rankiem. Kangury są roślinożercami przystosowanymi do przeżuwania pożywienia[25].

Zasięg geograficzny[edytuj | edytuj kod]

Kangury zasiedlają zróżnicowane tereny Australii, Nowej Gwinei i sąsiednich wysp – od suchych centralnych równin po zarośnięte, tropikalne lasy wybrzeża[26][24]. Dzikie populacje odnotowywane są w różnych częściach świata – w Nowej Zelandii, na Hawajach, w Szkocji, Niemczech i Anglii. Ich istnienie jest skutkiem zamierzonych introdukcji lub ucieczek z hodowli[25].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Podrodzina Macropodinae obejmuje występujące współcześnie rodzaje[26][23]:

Opisano również rodzaje wymarłe:

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Typ nomenklatoryczny: Halmaturus Illiger, 1811 (= Macropus Shaw, 1790).
  2. a b Typ nomenklatoryczny: Dendrolagus S. Müller, 1840.
  3. Definiacja taksonu nie opiera się na nazwie rodzajowej.
  4. Typ nomenklatoryczny: †Protemnodon R. Owen, 1874.
  5. Typ nomenklatoryczny: Dorcopsis Schlegel & S. Müller, 1845.
  6. Nomen nudum; typ nomenklatoryczny: Setonix Lesson, 1842.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Macropodinae, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. J.E. Gray. On the Natural Arrangment of Vertebrose Animals. „The London Medical Repository”. 15, s. 308, 1821. (ang.). 
  3. G.A. Goldfuss: Handbuch der Zoologie. Cz. 2. Nürnburg: Johann Leonhard Schrag, 1820, s. xxiii, 445. (niem.).
  4. J.E. Gray. An Outline of an Attempt at the Disposition of Mammalia into Tribes and Families, with a List of the Genera apparently appertaining to each Tribe. „Annals of Philosophy”. New Series. 10, s. 340, 1825. (ang.). 
  5. G.T. Burnett. Illustrations of the Quadrupeda, or Quadrupeds, being the arrangement of the true four-footed Beasts indicated in outline. „Quarterly Journal of Science, Literature and the Arts”. July to December, 1829, s. 351, 1829. (ang.). 
  6. Ch.L. Bonaparte: Saggio di una distribuzione metodica degli animali vertebrati. Roma: Antonio Boulzaler, 1831, s. 8, 19. (wł.).
  7. Ch.L. Bonaparte: Saggio d’una distribuzione metodica degli animali vertebrati a sangue freddo. Rome: Antonio Boulzaler, 1832, s. 69. (wł.).
  8. R. Owen. Outlines of a Classification of the Marsupialia. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 7, s. 19, 1839. (ang.). 
  9. R.-P. Lesson: Nouveau Tableau du Règne Animal: Mammifères. Paris: Arthus Bertrand, 1842, s. 193. (fr.).
  10. J.E. Gray: Synopsis of the contents of the British Museum. Wyd. 44. London: Woodfall, 1842, s. 16. (ang.).
  11. Ch.L. Bonaparte: Conspectus systematum: Mastozoölogiae. Editio altera reformata. Ornithologiae. Editio reformata additis synonymi Grayanis et Selysanis. Herpetologiae et amphibiologiae. Editio altera reformata. Icthyologiae. Editio reformata. Lugduni Batavorum: E.J. Brille, 1850, s. 1. (łac.).
  12. P. Gervais: Histoire naturelle des mammifères: avec l’indication de leurs moeurs et de leurs rapports avec les arts, le commerce et l’agriculture. Cz. 2: Carnivores, proboscidiens, jumentés, bisulques, édentés, marsupiaux, monotrèmes, phoques, sirénides et cétacés. Paris: L. Curmer, 1855, s. 268. (fr.).
  13. J.E. Gray. List of species of Mammalia sent from the Aru Islands by Mr A.R. Wallace to the British Museum. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 26, s. 112, 1858. (ang.). 
  14. E. Haeckel: Generelle morphologie der organismen. Allgemeine grundzüge der organischen formen-wissenschaft, mechanisch begründet durch die von Charles Darwin reformirte descendenztheorie. Cz. 2. Berlin: G. Reimer, 1866, s. clvii. (niem.).
  15. Ch.W. De Vis. On Brachalletes palmeri an extinct marsupial. „Proceedings of the Linnean Society of New South Wales”. 8, s. 191, 1883. (ang.). 
  16. O. Thomas. On the wallaby commonly known as Lagorchestes fasciatus. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1886, s. 547, 1886. (ang.). 
  17. O. Thomas: Catalogue of the Marsupialia and Monotremata in the collection of the British Museum (Natural History). London: Printed by order of the Trustees, 1888, s. 10. (ang.).
  18. L.G. Marshall. The families and genera of Marsupialia. „Fieldiana”. Geology. New series. 8. s. 29rok = 1981. (ang.). 
  19. F.S. Szalay: A new appraisal of marsupial phylogeny and classification. W: M. Archer (red.): Carnivorous Marsupials. Sydney: Royal Zoological Society of New South Wales, 1982, s. 631. (ang.).
  20. a b T.F. Flannery: Phylogeny of the Macropodoidea: a study inconvergence. W: G. Grigg, P.J. Jarman & I. Hume (redaktorzy): Kangaroos, Wallabies and Rat-Kangaroos. Sydney: Surrey Beatty and Sons, 1989, s. 41. ISBN 978-0-949324-23-8. (ang.).
  21. G.J. Prideaux & N.M. Warburton. An osteology‐based appraisal of the phylogeny and evolution of kangaroos and wallabies (Macropodidae: Marsupialia). „Zoological Journal of the Linnean Society”. 159 (4), s. 969, 2010. DOI: 10.1111/j.1096-3642.2009.00607.x. (ang.). 
  22. S.M. Jackson & C.P. Groves: Taxonomy of Australian Mammals. Clayton South: CSIRO Publishing, 2015, s. 169. ISBN 978-1-486-30012-9. (ang.).
  23. a b W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 15–18. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
  24. a b D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Subfamily Macropodinae. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-10-26].
  25. a b c d I. Hume, P. Jarman, M. Renfree & P. Temple-Smith. Macropodidae. „Fauna of Australia”. 1B. 29, s. 1-70, 1989. Walton Richardson. (ang.). 
  26. a b C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 92–106. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
  27. T.F. Flannery & L. Hann. A new macropodine genus and species (Marsupialia: Macropodidae) from the early Pleistocene of southwestern Victoria. „Australian Mammalogy”. 7 (4), s. 195, 1984. DOI: 10.1071/AM84021. (ang.). 
  28. T.F. Flannery & F.S. Szalay. Bohra paulae, a new giant fossil tree-kangaroo (Marsupialia: Macropodidae) from New South Wales, Australia. „Australian Mammalogy”. 5 (2), s. 83, 1982. DOI: 10.1071/AM82010. (ang.). 
  29. J.A. McNamara. A new fossil wallaby (Marsupialia; Macropodidae) from the south east of South Australia. „Records of the South Australian Museum”. 27, s. 111, 1994. (ang.). 
  30. M.O. Woodburne. The Alcoota Fauna, Central Australia. An integrated palaeontological and geological study. „Bureau of Mineral Resources, Geology and Geophysics Bulletin”. 87, s. 43, 1967. (ang.). 
  31. T.F. Flannery & M. Archer. The macropodoids (Marsupialia) of the early Pliocene Bow local fauna, central eastern New South Wales. „Australian Zoologist”. 21 (4), s. 364, 1984. (ang.). 
  32. R.A. Stirton. Late Tertiary marsupials from South Australia. „Records of the South Australian Museum”. 11, s. 252, 1955. (ang.). 
  33. R. Owen. On the Fossil Mammals of Australia.—Part VIII. Family Macropodidæ: Genera Macropus, Osphranter, Phascolagus, Sthenurus, and Protemnodon. „Philosophical transactions of the Royal Society of London”. 164, s. 274, 1874. (ang.). 
  34. L. Dawson. A new fossil genus of forest wallaby (Marsupialia, Macropodinae) and a review of Protemnodon from eastern Australia and New Guinea. „Alcheringa”. 28 (1), s. 279, 2004. DOI: 10.1080/03115510408619285. (ang.).