Kaniów (Ukraina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kaniów
Канів
Ilustracja
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Ukraina
Obwód Flag of Cherkasy Oblast.png czerkaski
Rejon kaniowski
Powierzchnia 17,42 km²
Populacja (2011)
• liczba ludności

25 843
Położenie na mapie obwodu czerkaskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu czerkaskiego
Kaniów
Kaniów
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Kaniów
Kaniów
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Kaniów
Kaniów
Ziemia 49°44′41″N 31°27′21″E/49,744722 31,455833
Strona internetowa
Portal Portal Ukraina
Odjazd Katarzyny II z Kaniowa w 1787 roku, Jan Bogumił Plersch
Odznaka pamiątkowa Związku Kaniowczyków, wykonana z mosiądzu (awers).

Kaniów (ukr. Канів) – miasto na Ukrainie, stolica rejonu w obwodzie czerkaskim, nad Zbiornikiem Kaniowskim na Dnieprze.

Był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego[1].
Liczba mieszkańców w 2003 wynosiła ok. 25 tys.

Historia[edytuj]

Pierwsza wzmianka o Kaniowie pochodzi z 1078. Miejscowość była znana jako główne miejsce przepraw przez rzekę Dniepr.

Quote-alpha.png
Korsuń i Kaniów są to najpiękniejsze miejsca, dawnego województwa kijowskiego. Kaniów położony nad Dnieprem miał warowny zamek; rządził w nim książę Hleb udzielnie; roku 1146 ks. Wsiewołod zbudował cerkiew św. Grzegorza. Za czasów udzielnych książąt Rusi przez Kaniów przechodziły do Kijowa towary z Carogrodu. Połowce ciągle napadali idące karawany pod Kaniowem; bywały z tego powodu nieustanne z Połowcami walki, którzy prowadząc życie koczujące, żywili się z rabunku przechodzących karawan. (...)[2]

Po 1240 był siedzibą nadzorców tatarskich (baskaków). Po przejęciu tych terenów przez Wielkie Księstwo Litewskie, książę Witold utworzył w Kaniowie komorę celną. W 1569, w następstwie Unii Lubelskiej roku Kaniów przeszedł z Litwy do Korony.

Quote-alpha.png
Za Zygmunta I, gdy wyznaczonym był komisarz dla zwiedzenia wszystkich zamków litewskich aż do Perekopu, wspomina o Kaniowie jako o warownym. Około r. 1595 żadnego zamku już w Kaniowie nie było. Cła od towarów oficyaliści starosty Kaniowskiego zbierali dla zbudowania nowego. Stanął zameczek mały dla obrony od hajdamaków, który w czasie rzezi Gonty do szczętu był zniszczony. To zburzenie w swym poemacie skreślił Goszczyński. Starostą Kaniowskim był ks. Janusz Ostrogski, kasztelan krakowski; w ostatnich czasach Potocki Mikołaj powszechnie był znany pod imieniem Kaniowskiego.

[2]

W 1600 Kaniów uzyskał prawa miejskie. Od 1635 wypłacano tu żołd Kozakom rejestrowym. W 1654 moskiewski książę Siemion Bołchowskij przyjmował w nim od Kozaków i Bohdana Chmielnickiego przysięgę wierności wobec Carstwa Rosyjskiego. W 1678 Kaniów został zniszczony przez Turków. W czerwcu 1768 podczas koliszczyzny miasto zostało zdobyte przez hajdamaków, a jego wszyscy obrońcy wymordowani. W rzezi uczestniczyli także miejscowi chłopi ruscy i Kozacy[3].

Miejscowość rozwinęła się znacznie po 1775, gdy dziedzicznym starostą kaniowskim został bratanek króla Stanisław Poniatowski, który wprowadził wiele reform gospodarczych, m.in. oczynszował chłopów. W 1787 Katarzyna II Wielka caryca Rosji spotkała się w Kaniowie z królem Polski Stanisławem Augustem Poniatowskim. Gdy w 1793 miasto zostało zajęte przez Rosję, Stanisław Poniatowski sprzedał swoje miejscowe dobra. W 1861 pochowano pod miastem poetę Tarasa Szewczenkę, w miejscu, w którym obecnie istnieje Narodowy Rezerwat Szewczenki.

Podczas I wojny światowej w nocy z 10 na 11 maja 1918 rozpoczęła się bitwa pod Kaniowem, gdy przeważające liczebnie oddziały niemieckie bez żadnych uprzedzeń zaatakowały rozlokowane w okolicy Kaniowa jednostki polskie generała Hallera, niezadowolone z postanowień traktatu brzeskiego. Po całodziennej walce i wyczerpaniu się zapasów amunicji II Korpus Polski został zmuszony do złożenia broni. Straty niemieckie wyniosły ok. 1500 zabitych i rannych, polskie nie przekraczały 1000.

W 1972 w pobliżu miasta uruchomiono elektrownię wodną.

Zabytki[edytuj]

Ciekawostki[edytuj]

Miasto w literaturze[edytuj]

W Kaniowie toczy się akcja poematu Seweryna Goszczyńskiego Zamek kaniowski.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Magazin für die neue Historie und Geographie Angelegt, t. XVI, Halle, 1782, s. 14.
  2. a b Eustachy Iwanowski, Rozmowy o polskiéj koronie, na str. 649
  3. Władysław Andrzej Serczyk, Koliszczyzna, Kraków 1968, s. 105-106

Linki zewnętrzne[edytuj]