Kaplica grobowa Tchorznickich, Stankiewiczów i Urbańskich w Sanoku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kaplica grobowa Tchorznickich, Stankiewiczów i Urbańskich w Sanoku[1]
Distinctive emblem for cultural property.svg A-211 z 6 sierpnia 2007[2]
Kaplica cmentarna
Ilustracja
Kaplica grobowa Rylskich i Tchorznickich w Sanoku (2016)
Państwo  Polska
Miejscowość Sanok
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Położenie na mapie Sanoka
Mapa konturowa Sanoka, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Kaplica grobowa Tchorznickich, Stankiewiczów i Urbańskich w Sanoku”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Kaplica grobowa Tchorznickich, Stankiewiczów i Urbańskich w Sanoku”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Kaplica grobowa Tchorznickich, Stankiewiczów i Urbańskich w Sanoku”
Położenie na mapie powiatu sanockiego
Mapa konturowa powiatu sanockiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Kaplica grobowa Tchorznickich, Stankiewiczów i Urbańskich w Sanoku”
Ziemia49°34′00,10″N 22°09′57,85″E/49,566694 22,166069

Kaplica grobowa Tchorznickich, Stankiewiczów i Urbańskich w Sanoku – zabytkowa kaplica grobowa w dzielnicy Dąbrówka miasta Sanoka, pierwotnie powstała na terenie wsi Dąbrówka Ruska.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Kaplica znajduje się przy Alei Najświętszej Marii Panny na wschodnim skraju cmentarza w sanockiej dzielnicy Dąbrówka, położonego tuż powyżej przylegających do siebie dwóch świątyń: pierwotnie istniejącej – greckokatolickiej cerkwi św. Dymitra parafii pod tym wezwaniem[3][4] i później wzniesionego rzymskokatolickiego kościoła Narodzenia Najświętszej Maryi Panny parafii pod tym wezwaniem.

Kaplica pochodzi z 1842 lub z 2. poł. XiX wieku (według innego źródła sprzed 1848[5]). Pierwotnie w 1880 została określona w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich jako „kaplica grobowa i mszalna Tchorznickich i Urbańskich”. Tchorzniccy w XIX wieku byli właścicielami wsi Dąbrówka Polska i Dąbrówka Ruska. Rody ziemskie Rylskich i Tchorznickich zostały ze sobą skoligacone po tym, jak w 1853 Zygmunt Rylski poślubił Józefę Tchorznicką, córką Jana i Kornelii, z domu Stankiewicz[6].

Kaplica została wzniesiona na planie ośmioboku równoramiennego[7].

Około 1867 kaplica była odnawiana[5]. Podczas II wojny światowej (1939-1945) została zdewastowana[5]. W 1972 została włączona do uaktualnionego wówczas spisu rejestru zabytków Sanoka w jego nowych granicach administracyjnych (istniejących do 1977)[5].

Kaplica została wpisana do wojewódzkiego rejestru zabytków (A-211 z 6 sierpnia 2007)[2] oraz do gminnego rejestru zabytków miasta Sanoka[8].

W kaplicy zostali pochowani (faktycznie w jej podziemiach):

  • Katarzyna Tchorznicka, z domu Wolańska (zm. 1842, żona Ignacego, matka Jana)
  • Ignacy Tchorznicki (ojciec Jana, zm. 1845)
  • Jakób Stankiewicz (zm. 1846[9], ojciec Korneli)
  • Walentyna Urbańska, z domu Tchorznicka (zm. 1850) oraz córki Aleksandra i Wanda[a].
  • Jan Tchorznicki (1777-1868)[10]
  • Piotr Tchorznicki (syn Korneli i Jana, zm. 1868[11])
  • Erazm Stankiewicz (brat Korneli, 1798-1872)
  • Władysław Urbański (mąż Walentyny, zm. 1879)[12]
  • Kornela Tchorznicka z domu Stankiewicz (żona Jana, zm. 1885)[13][14]
  • Leon Stankiewicz (dziadek Korneli, zm. 1885)
  • Teofila Tchorznicka (1839-1899, córka Korneli i Jana)[15]
  • Józefa Rylska, z domu Tchorznicka (córka Korneli i Jana, zm. 1907)

Portrety zmarłych, uwiecznione w emalii z XIX wieku,, zostały umieszczone na ścianach nisz, w których spoczęli w niszach[7].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Nagrobek Walentyny Urbańskiej znajduje się obok kaplicy.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ewidencja. zabytek.gov.pl. [dostęp 2021-08-20].
  2. a b Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków – stan na 30 czerwca 2021 r. Woj. podkarpackie. nid.pl. s. 148. [dostęp 2021-09-25].
  3. Zabytki, muzea i ciekawostki miasta. sanok.pl. [dostęp 3 listopada 2014].
  4. Kwestionariusze ↓, s. 2.
  5. a b c d Artur Bata. Działalność Powiatowego Konserwatora Zabytków w Sanoku w 1972 r.. „Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku”. 17-18, s. 92, 1973. Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. 
  6. Historia rodziny Mniszek Tchorznickich - osiadłych w Pisarowcach. tchorznicki.com. [dostęp 3 listopada 2014].
  7. a b Kwestionariusze ↓, s. 9.
  8. Zarządzenie Burmistrza Miasta Sanoka nr 42/2015 z 9 marca 2015. bip.um.sanok.pl, 2015-03-09. s. 3. [dostęp 2016-10-20].
  9. Borys Łapiszczak: Sanok i Województwo Podkarpackie na dawnej pocztówce i fotografii. Cz. VII. Sanok: Poligrafia, 2004, s. 79. ISBN 83-915388-4-2.
  10. Księga zmarłych 1855–1878 Sanok. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 191 (poz. 75).
  11. Księga zmarłych 1855–1878 Sanok. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 194 (poz. 99).
  12. Władysław Urbański z Urbanic h. Nieczuja. sejm-wielki.pl. [dostęp 2019-03-10].
  13. Księga aktów zejść rzym.-kat. Sanok 1878–1904. T. H. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 106 (poz. 135).
  14. Kronika. „Echo z nad Sanu”. Nr 23, s. 3, 4 października 1885. 
  15. Księga aktów zejść rzym.-kat. Sanok 1878–1904. T. H. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 293 (poz. 28).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]