Karłowice Wielkie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 50°32′25″N 17°12′50″E
- błąd 39 m
WD 50°32'N, 17°13'E
- błąd 2320 m
Odległość 842 m
Karłowice Wielkie
wieś
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  opolskie
Powiat nyski
Gmina Kamiennik
Liczba ludności (2011) 553
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 48-388
Tablice rejestracyjne ONY
SIMC 0495912
Położenie na mapie gminy Kamiennik
Mapa konturowa gminy Kamiennik, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Karłowice Wielkie”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Karłowice Wielkie”
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa konturowa województwa opolskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Karłowice Wielkie”
Położenie na mapie powiatu nyskiego
Mapa konturowa powiatu nyskiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Karłowice Wielkie”
Ziemia50°32′25″N 17°12′50″E/50,540278 17,213889

Karłowice Wielkie (niem. Groß-Karlowitz) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie nyskim, w gminie Kamiennik, leży na południowym zachodzie Polski w północno-wschodniej części Przedgórza Sudeckiego.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Karlowitz magnum w szeregu wsi lokowanych na prawie polskim iure polonico[1][2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

We wczesnym średniowieczu tereny te zamieszkiwał lud Ślężan. W latach pięćdziesiątych podczas prac związanych z budową szkoły podstawowej, odkryto na tym terenie cmentarzysko z urnami słowiańskimi[3].

W średniowieczu tereny te podlegały biskupstwu wrocławskiemu, od 1344 roku należały jako lenno do króla czeskiego. W 1416 roku przeszły pod panowanie Habsburgów, a w roku 1748 tutejsze tereny wraz z wsią przeszły pod panowanie pruskie[4][5].

Do roku 1945 część wsi wraz z majątkiem obszarniczym nazywała się Kazischka, a obecnie cała wieś ma jedną nazwę Karłowice Wielkie[6][7]. Obszar za kościołem należał do hrabiów von Matuschka z Biechowa[8]..[9],

W Karłowicach Wielkich zaczyna się Szlak Czarownic wiodący dalej przez Nysę, Otmuchów, Paczków aż do Czech, wytyczony płonącymi w XVII w. stosami spalonych na nich niewinnie kobiet[10].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest[11]:

inne zabytki:

  • pomnik ku czci poległych żołnierzy w I wojnie światowej, do dziś pozostała tylko granitowa ława, stał przed II wojną światową niedaleko kościoła
  • stary dom, mocno już zniszczony, miejsce urodzenia Eduarda Theodora von Grütznera jednego z najbardziej znaczących malarzy niemieckich, znanego w świecie głównie z motywów klasztornych, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Monachium. W roku 1916 nadano mu tytuł szlachecki[13][14][15], stoi naprzeciwko domu parafialnego
  • duży młyn zbożowy, już nieczynny, stoi w środku wsi
  • resztki majątku Kazischka, można zobaczyć przy wylocie ze wsi, po lewej stronie drogi do Nysy, przebudowane na mieszkania; tutaj urodził się zoolog i ornitolog Constantin Wilhelm Lambert Gloger, był twórcą teorii znanej do dzisiaj jako Regułą Glogera, autor wielu prac naukowych w tych dziedzinach[16][17]. Ostatnim właścicielem tego majątku był Julius Meißner. Podczas II wojny światowej znajdowały się tutaj dwa małe obozy pracy, w których przebywali Francuzi, Anglicy i Polacy
  • kamienny posąg św. Jana Nepomucena, mijamy dojeżdżając drogą z Nysy przez Karłowice Wielkie do Kamiennika, na końcu wsi stojący przy drodze, po lewej stronie a po przeciwnej stronie

Parafia[edytuj | edytuj kod]

Wspólnota parafialna liczy tysiąc osiemset pięćdziesiąt osób i skupia mieszkańców Karłowic Wielkich, Goraszowic, Jaszowa, Karłowic Małych, Kłodoboku, Ogonowa, Rysiowic, Siedlec, Słupic oraz Zurzyc. Kościół parafialny znajduje się w Karłowicach Wielkich. W Kłodoboku oraz Jaszowie znajdują się kościoły filialne.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  2. H. Markgraf, J. W. Schulte, "Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis", Breslau 1889
  3. http://opole.gazeta.pl wybrać ”Ziemia Ślężan i biskupów”
  4. Markraf H. und J.W.Schulte (Hg.): LIBER FUNDATIONSIS EPISCOPATUS VRATISLAVIENSIS : Breslau 1889
  5. http://nepomuki.pl/nepomuk/dslask/nysa.htm
  6. Deutsche Verwaltungsgeschichte Schlesien, Kreis Grottkau. [dostęp 2017-12-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-12-25)].
  7. Amtsbezirk Klodebach
  8. Joanna Banik, „Rody opolskie”. 2005
  9. Güteradressbuch Schlesien 1873/Grottkau – GenWiki
  10. http://opole.gazeta.pl wybrać „Gdzie palono czarownice”
  11. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 62. [dostęp 22.12.2012].
  12. http://www.diecezja.opole.pl wybrać „Lista parafii”, wybrać „Karłowice Wielkie”
  13. http://www.arteporte.de wybrać „Eduard von Grützner
  14. „NTO” w Gminie wtorek, 29 września 1998, str.5
  15. Schlesisches Wochenblatt 15 – 21 November 1996, nr 46, str.4
  16. http://bsbndb.bsb.Irz/muenchchen.de/xsfz21232.html
  17. Grafschaft-Glatz-Genealogie

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wzgórza Niemczańsko-Strzelińskie. Przedgórze Paczkowskie. Słownik Geografii Turystycznej Sudetów, tom 21 A-M, pod red. M. Staffy, Wydawnictwo I-BIS, Wrocław 2008, ss. 406-9.