Karagana syberyjska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Karagana syberyjska
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad dwuliścienne właściwe
Rząd bobowce
Rodzina bobowate
Rodzaj karagana
Gatunek karagana syberyjska
Nazwa systematyczna
Caragana arborescens Lam.
Encycl. 1:615. 1785
Kwitnąca karagana syberyjska

Karagana syberyjska zwana też akacją syberyjską, akacją żółtą lub grochodrzewem syberyjskim (Caragana arborescens Lam.) – gatunek rośliny z rodziny bobowatych. Pochodzi ze wschodniej Azji: Syberii i Mandżurii. W Europie i w Polsce uprawiany.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Krzew lub małe drzewo wysokości do 6 m. Ma sztywne i wyprostowane gałęzie i szarozielonkawą korę.
Liście
Parzysto-pierzaście złożone, 8-12-listkowe, jasnozielone. Poszczególne listki są eliptycznie wydłużone lub odwrotnie jajowate, szczyty mają zaokrąglone i zakończone wyrostkiem. Młode liście są jedwabiście owłosione.
Kwiaty
Motylkowe, żółte, długości około 2 cm, stojące pojedynczo lub zebrane w pęczki po 2-4. Kwitnie w połowie maja. Roślina miododajna.
Owoc
Strąk długości do 5 cm, pękając skręca się gwałtownie i rozrzuca nasiona. Dojrzewają one w sierpniu, mają szary lub ciemnobrązowy kolor. Zachowują zdolność kiełkowania do 3 lat.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Karagana naturalnie występuje w północno-wschodnich Chinach (prowincja Heilongjiang), w pasie ciągnącym się na pograniczu leśnej i stepowej strefy Syberii (Ałtaj, Sajany), w Chinach północno-zachodnich (region autonomiczny Xinjiang), we wschodnim i centralnym Kazachstanie, na południowym Uralu, na Kaukazie (w Gruzji) i in. W Ałtaju, na stepach przedgórzy rozciągających się na wysokościach 350-600 m n.p.m., stanowi ważny składnik roślinności krzewiastej. Występuje w tych górach także jako element podszycia górskich lasów modrzewiowych.[2] W Sajanach, w dolinie Irkutu, rośnie w laskach wierzbowo-topolowych. Spotkamy ją tam i znacznie wyżej, w piętrze subalpejskim (2000-2400 m n.p.m.), w zaroślach tworzonych z różanecznikami, brzozą okrągłolistną, olszą (Alnus fruticosa), płożącą się wierzbą (Salix vestita) i in.[3] W parkowych lasach modrzewiowych w pd.-wsch. części Kotliny Tuwińskiej wysokie krzewy karagany tworzą wraz z różanecznikami piętro podszycia.[4] W Mugodżarach, stanowiących południowe przedłużenie Uralu, tworzy suche zarośla wraz z tawułami, dziką wiśnią i migdałowcem karłowatym.[5]

W Polsce w stanie dzikim występuje w skupiskach zaroślowych wraz z głogiem, robinią i nawłocią jako roślina zajmująca dawne łąki i pastwiska, np. w Dębnicko-Tynieckim obszarze łąkowym[6]. Ze względu na inwazyjne rozrastanie podlega w Parkach Narodowych programom obserwacji oraz ograniczania występowania, m.in. Kampinoskim Parku Narodowym[7], Biebrzańskim Parku Narodowym[8] oraz Parku Narodowym Bory Tucholskie[9].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Roślina ozdobna, stosowana jest głównie na żywopłoty. W systemach żywopłotowych wielorzędowych sadzona bywa w rzędach zewnętrznych. Jeżeli używana jest do tworzenia samodzielnego żywopłotu sadzi się ją zwykle 2 rzędowo w odstępach 30-35 cm. Rośnie nawet na najbardziej jałowych gruntach. Uprawiana jest z nasion, które kiełkują w 2-3 tygodnie po wysianiu, lub z sadzonek zielnych zbieranych latem. Zebrane dojrzałe nasiona można wysiewać od razu, lub na sucho przetrzymywać w chłodnym pomieszczeniu do wiosny. Bardzo dobrze znosi przycinanie, nawet bardzo drastyczne - bardzo dobrze się wtedy rozkrzewia.
  • Poprawa jakości gleby - Karagana pochłania azot z powietrza, dzięki czemu przyczynia się do użyźniania, równocześnie neutralizując jej odczyn. Dzięki rozbudowanemu systemowi korzeni zapobiega przed erozją.
  • Schronienie dla ptaków, które lubią budować gniazda w jej gęstych zaroślach.
  • Roślina miododajna, której obficie kwitnące żółte kwiaty zwabiają pszczoły. W rejonach o masowym występowaniu karagany miododajność jej zarośli sięga do 300-350 kg miodu z hektara.
  • Jako element wyżywienia. W tym celu świeże strąki można gotować przed zjedzeniem i traktować niczym fasolkę szparagową. Natomiast kwiaty można dodawać do sałatek.
  • Jako drzewko bonsai, które jako jedno z nielicznych może być hodowane zarówno na zewnątrz jak i wewnątrz.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Karaganie swoją nazwę zawdzięcza miasto Karaganda w Kazachstanie.
  • Ma wiele synonimów: Caragana fruticosa (Pall.) Besser, Caragana sibirica Medik., Robinia altagana var. fruticosa Pall., Robinia caragana L.[10]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website/Fabaceae (ang.). 2001–. [dostęp 2009-09-23].
  2. Berg Lew Siemionowicz: Przyroda ZSRR, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1962, s. 321-322
  3. Berg Lew Siemionowicz: Przyroda ZSRR, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1962, s. 341
  4. Berg Lew Siemionowicz: Przyroda ZSRR, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1962, s. 348
  5. Berg Lew Siemionowicz: Przyroda ZSRR, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1962, s. 115
  6. mgr inż. Krzysztof Okrasiński: Prognoza oddziaływania na środowisko projektu rozporządzenia w sprawie warunków korzystania z wód regionu wodnego górnej Wisły (pol.). Zielone oko, kwiecień 2011. [dostęp 2018-11-09].
  7. Anna Bomanowska, Marek Ferchmin, Izabella Kirpluk, Anna Otręba: Inwazyjne gatunki roślin we florze Puszczy Kampinoskiej. [dostęp 2018-11-09].
  8. Lech Krzysztofiak i Anna Krzysztofiak: Zwalczanie inwazyjnych gatunków roślin obcego pochodzenia (pol.). Stowarzyszenie Człowiek i przyroda, 2015. [dostęp 2018-11-09].
  9. Eliminacja gatunków obcych w tym inwazyjnych z obszaru Parku Narodowego Bory Tucholskie (pol.). PN Bory Tucholskie. [dostęp 2018-11-09].
  10. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-22].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
  2. Otwarta Encyklopedia Leśna. [dostęp 2007-11-30].