Karakara białobrzucha

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Karakara białobrzucha
Ibycter americanus[1]
(Boddaert, 1783)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd sokołowe
Rodzina sokołowate
Podrodzina sokoły
Plemię Polyborini
Rodzaj Ibycter[2]
Vieillot, 1816
Gatunek karakara białobrzucha
Synonimy
  • Falco americanus Boddaert, 1783[3]
  • Daptrius americanus (Boddaert, 1783)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Karakara białobrzucha[5] (Ibycter americanus) – gatunek ptaka drapieżnego z rodziny sokołowatych (Falconidae). Występuje od skrajnie południowego Meksyku przez Amerykę Centralną po środkową Amerykę Południową.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Umieszcza się go w monotypowym rodzaju Ibycter lub czasem w Daptrius, do którego należy też karakara czarna. Nie wyróżnia się podgatunków[3][6], choć proponowano wydzielenie populacji z Ameryki Centralnej do podgatunku guatemalensis, a z południowo-wschodniej Brazylii do pelzelni[3].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Spotyka się ją w Boliwii, Brazylii, Kolumbii, Kostaryce, Ekwadorze, Gujanie Francuskiej, Gwatemali, Gujanie, Hondurasie, Meksyku, Nikaragui, Panamie, Peru, Surinamie i Wenezueli[4]. Nie odnotowano prób migracji tych ptaków.

Naturalnym siedliskiem karakary białobrzuchej są subtropikalne lub tropikalne wilgotne niziny i subtropikalne lub tropikalne wilgotne lasy mgliste oraz ich obrzeża, lokalne plantacje. Występuje do 1400 m n.p.m.[4]

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

To ptaki średniej wielkości i o szczupłej sylwetce, choć nie zwracające na siebie uwagi pięknym upierzeniem. Mają dość długie skrzydła i ogon, który na końcu jest zaokrąglony. Mała głowa ma w części twarzowej nieopierzone fragmenty. Posiadają mały dziób, który jest lekko zakrzywiony. Nogi są krótkie.

Ma 43–56 cm długości i 96–124 cm rozpiętości skrzydeł, co dorównuje wymiarowi u myszołowa. Dymorfizm płciowy niewielki, samce osiągają 96% wielkości samicy, mają 318–418 mm długości skrzydeł (samice 331-420 mm), ważą 510–570 g (560–770 g).

Podobnie jak pozostali przedstawiciele Polyborini, nie ma też różnic między płciami, jeśli chodzi o ubarwienie. Dorosłe ptaki mają niemal jednolicie na całym ciele czarne mieniące się pióra. Jedynie w dolnej części brzucha, a także w tylnej części pokryw skrzydłowych widać ostro kontrastujące białe upierzenie, po bokach głowy przerywane czernią. Niepokryte piórami części na głowie i szyi są czerwone i niebiesko-szare, podobnie jak woskówka. Nogi są pomarańczowo-czerwone, pazury czarne. Dziób żółto-szary z bardziej beżowymi akcentami. Tęczówka jest czerwonawo-brązowa. Młode ptaki są bardzo podobne do osobników dorosłych. Ogólnie upierzenie jest mniej błyskotliwe, twarz blada. Tęczówka ma brązową barwę.

Wydaje bardzo głośne i hałaśliwe „ah-ah-uuh”. W jednym czasie wtóruje temu wiele osobników z kolonii. Potrafi zapamiętywać i imitować głosy papug ar.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Prowadzi osobliwą dietę jak na karakarę, żywi się głównie owadami społecznymi – larwami oraz jajami pszczół i os (podbiera je z wiszących na drzewach gniazd). Badania przeprowadzone w Gujanie Francuskiej ujawniły, że stanowią one 74% pożywienia tych ptaków, a atakowane gniazda miały zwykle poniżej 20 cm średnicy. Dzięki swym zakrzywionym dziobom wkładają głowę do otworu, a następnie niszczą je swym grzebieniem i wyjmują ofiary. Dorosłe błonkoskrzydłe nie są w stanie ich dotkliwie użądlić, co jak się uważa, ptak zawdzięcza wydzielanemu związkowi chemicznemu o funkcji odstraszacza. Chwyta jednak również dorosłe owady, gąsienice, stawonogi, owoce i jagody, a nawet jaja i żółwie.

Pożywienia szuka kolonijnie w dolnych partiach koron drzew i niżej. Jeden lub dwa ptaki, gdy reszta żeruje, pełnią rolę strażników ostrzegających przed niebezpieczeństwem. Karakary często przebywają w mieszanych stadach z papugami, tukanami, dzięciołami itp.

Okres lęgowy[edytuj | edytuj kod]

Nie jest znanych wiele zachowań związanych z rozrodem. Zaloty przypominają te obecne u innych ptaków drapieżnych, np. kołowanie w powietrzu nad lęgowiskiem lub wspólne przeloty. Gniazda znajduje się w drzewach o gęstej koronie, w szczelinach kory, na wysokości około 22 metrów.

Okres lęgowy u ptaków żyjących w Panamie rozpoczyna się na początku maja, a w Kolumbii w połowie lipca. W gnieździe znajdywano zazwyczaj 2–3 jaja. W południowo-zachodniej Brazylii już w styczniu znaleziono gniazdo z pisklętami. Gniazda są bronione przez kilku członków grupy, a pisklęta są karmione przez różne ptaki należące do kolonii.

Status[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje karakarę białobrzuchą za gatunek najmniejszej troski (LC – least concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Całkowita liczebność światowej populacji nie jest znana, a jej trend uznaje się za spadkowy. Zasięg występowania tego ptaka szacuje się na około 10,7 mln km²[4][7].

Populacje z Meksyku i Gwatemali prawdopodobnie wymarły, w innych krajach Ameryki Centralnej jest to obecnie ptak rzadki lub bardzo rzadki[8]. Wyginięcie karakary białobrzuchej z wielu obszarów Ameryki Centralnej jest skutkiem niszczenia lasów pierwotnych, choć zauważono zanik gatunku nawet w nietkniętych kompleksach leśnych.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ibycter americanus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. Ibycter, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] [dostęp 2011-04-02] (ang.).
  3. a b c Red-throated Caracara (Daptrius americanus) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-21)].
  4. a b c d BirdLife International, Ibycter americanus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2017 [online], wersja 2016-3 [dostęp 2017-01-26] (ang.).
  5. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Polyborini Bonaparte, 1838 (wersja: 2019-04-14). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-09-01].
  6. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Seriemas, falcons (ang.). IOC World Bird List (v10.2). [dostęp 2020-09-01].
  7. Species factsheet: Ibycter americanus (ang.). BirdLife International. [dostęp 2020-09-01].
  8. Ibycter americanus. Additional details on Distribution (ang.). W: Global Raptor Information Network [on-line]. The Peregrine Fund. [dostęp 2020-09-01].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]