Karakara meksykańska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Karakara meksykańska
Caracara lutosa[1]
(Ridgway, 1876)
Okres istnienia: do 1903
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada neognatyczne
Rząd sokołowe
Rodzina sokołowate
Podrodzina sokoły
Plemię Polyborini
Rodzaj Caracara
Gatunek karakara meksykańska
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 EX pl.svg

Karakara meksykańska (Caracara lutosa) – gatunek dużego ptaka z rodziny sokołowatych. Wymarły; ostatni raz widziany w 1903. Występował endemicznie na meksykańskiej wyspie Guadalupe.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisał Robert Ridgway. Opis ukazał się w 1. numerze Bulletin of the United States Geological and Geographical Survey of the Territories w 1876. Autor nadał nowemu gatunkowi nazwę Polyborus Lutosus. Zbadał 20 osobników, w tym 4 pisklęta[3]. Obecnie (2016) akceptowana przez Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny nazwa to Caracara lutosa[4]. Niektórzy autorzy uznawali karakarę meksykańską i czarnobrzuchą (C. plancus) za jeden gatunek[5][6].

W języku angielskim karakara meksykańska zwała się Guadalupe Caracara[4][7][8]; osadnicy nazywali te ptaki „Quelelis”[8].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Przybliżone wymiary według Ridgwaya (oryginalne podane w calach, przybliżenie do najbliższego 0,5 cm lub do 0,1 cm): długość skrzydła 38–41,5 cm, długość ogona: 26,5–29,5 cm, długość dzioba wzdłuż górnej krawędzi: 32–34 mm, długość skoku: 89–95 mm[3].

U dorosłego wierzch głowy, pokrywy skrzydłowe mniejsze, lotki II rzędu, pokrywy pierwszorzędowe, skrzydełko, zewnętrzna połowa lotek I rzędu i pasek na końcu ogona (szerokość 2,5–4 cm) czarnobrązowe, niekiedy całkowicie czarne. Pokrywy uszne, policzki i gardło brudnobiałe lub izabelowate. Pozostają część ciała pokrywają poprzeczne paski barwy ciemnobrązowej i białobrązowej lub izabelowatej. Najbardziej regularne są na spodzie ciała. Sterówki, poza paskiem na końcu ogona, są pokryte pasami tej samej barwy, co spód ciała; między nimi znajduje się popielaty, zygzakowaty pasek[3]. Na głowie karakar meksykańskich znajdował się czubek – brązowy, a nie czarny, jak u kontynentalnych karakar[6]. U jednego osobnika odłowionego przez Ridgwaya tęczówka była brązowa, a woskówka i nogi – „trupioblade z niebieskim nalotem”; u innego zaś woskówka miała barwę łososiową, a nogi – jasnożółtą[3].

Zasięg występowania, ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Endemit wyspy Guadalupe[7]; według Chestera A. Reeda karakary meksykańskie zamieszkiwały również i pomniejsze, okoliczne wyspy[9]. Na Guadalupe w momencie odkrycia zasiedlały całą wyspę[8]. Prawdopodobnie karakary meksykańskie zamieszkiwały obszary otwarte[7]. W ich diecie ważne były gąsienice[10]. Edward Palmer w 1875 jako pierwszy ornitolog odwiedził tę wyspę (Ridgway odniósł się do zasięgu podanego właśnie przez Palmera[3]). W odniesieniu do obrony terytoriów tych karakar, Palmer napisał o nich tak[8]:

Quote-alpha.png
Te ptaki są okrutne do granic możliwości, a tortury, jakie nieraz wymierzają tym bezbronnym zwierzętom, są bolesne dla świadka

Autor wspomniał, że atakowały kury i inne zwierzęta domowe. Zabijały również koźlęta, oddzielając te najsłabsze; według autora zdziczałe kozy broniły się lepiej przed atakami karakar[8].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Ridgway pisklęta odłowił 10 maja i 11 kwietnia[3]; Chester A. Reed wspomniał o dwóch jajach zebranych 8 czerwca. Znajdowały się w gnieździe z patyków osadzonym na dużym kaktusie[9]. Miały składać 3 jaja, nakrapianiem skorupki podobne do mewich[8]. Upierzenie piskląt było w większości izabelowate, jasne, lub białobrązowe; w okolicy barkówek znajdowała się brązowa plama (według autora – w odcieniu umbry), łącząca się z drugą na skrzydle (dokładniej – na kości promieniowej i łokciowej)[3].

Status i zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek wymarły. Karakara meksykańska była widziana po raz ostatni w 1903[10]. Gwadelupę pokrywała niegdyś gęsta roślinność, która została mocno uszkodzona przez zjadanie i wydeptywanie przez kozy[7]. Ponadto do wymarcia przyczyniło się szczególnie tępienie tych ptaków przez osadników[7], którzy strzelali i truli te ptaki[8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Caracara lutosa, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Caracara lutosa. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c d e f g Robert Ridgway. „Bulletin of the United States Geological and Geographical Survey of the Territories”, s. 459–461, 1874. 
  4. a b Frank Gill & David Donsker: Falcons. IOC World Bird List (v6.2), 20 kwietnia 2016. [dostęp 15 maja 2016].
  5. Bierregaard, R.O., Jr & Marks, J.S.: Southern Caracara (Caracara plancus). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [dostęp 15 maja 2016].
  6. a b Carla J. Dove & Richard C. Banks. A Taxonomic Study of Crested Caracaras (Falconidae). „The Wilson Bulletin”. 111 (3), s. 330-339, 1999. 
  7. a b c d e Guadalupe Caracara Caracara lutosa. BirdLife International. [dostęp 15 maja 2016].
  8. a b c d e f g Charles Bendire: Life histories of North American birds with special reference to their breeding habits and eggs. 1892, s. 315–319.
  9. a b Chester A. Reed: The bird book: illustrating in natural colors more than seven hundred North American birds, also several hundred photographs of their nests and eggs. 1914, s. 224.
  10. a b Thomas R. Howell and Tom J. Cade. The birds of Guadalupe Island in 1953. „The Condor”. 56 (5), s. 283-294, 1954.