Karakurt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Karakurt
Latrodectus tredecimguttatus
Rossi, 1790
Samiec  Samica

Samiec

Latrodectus tredecimguttatus female.jpg Samica

Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Podtyp szczękoczułkowce
Gromada pajęczaki
Rząd pająki
Rodzina omatnikowate
Rodzaj Latrodectus
Gatunek karakurt trzynastokropki

Karakurt, karakurt trzynastokropki, malmignat (Latrodectus tredecimguttatus) – gatunek jadowitego pająka z rodziny omatnikowatych (Theridiidae).

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Tureckie słowo qara oznacza „czarny”, a qurt to „robak”. Europejska wdowa zwana jest we Włoszech malmignatto, a w południowej Rosji karakurtem[1].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Zamieszkuje suche rejony zachodniej i środkowej Azji, po Turcję, Grecję, Hiszpanię, Włochy, Chorwację, Cypr, aż do południowej Francji i Korsyki oraz północną Afrykę. W ostatnim czasie występowanie tego pająka odnotowano także w innych rejonach Europy, na przykład w południowej części Ukrainy, co związane jest ze zmianami klimatu. Występuje w suchych, odkrytych miejscach (także na polach uprawnych); w czasie cyklicznych masowych pojawów można tam spotkać nawet kilka pająków na 1 metr kwadratowy.

Środowisko[edytuj | edytuj kod]

Suche, gorące tereny.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała 8–15 mm (samica) i 4–7 mm (samiec). Jad jest niebezpieczny dla człowieka i dużych zwierząt (krów, wielbłądów, koni). Pająk ten ma barwę czarną i kulisty kształt odwłoka, na brzusznej jego stronie występuje czerwona plama w kształcie klepsydry, a na grzbietowej 13 żółtawych lub czerwonawych plamek. Jego ciało jest połyskujące, z kilkunastoma plamkami w jasnej obwódce[1]. Jest bliskim krewnym czarnej wdowy i często z nią mylony. Jad karakurta jest jednak bardziej niebezpieczny dla człowieka i częściej bywa śmiertelny. Dojrzałe samce żyją od maja do września, samice występują dłużej, zwykle do listopada. Samice konstruują 7–8 kokonów z jajami od czerwca do października, z przerwami trwającymi od tygodnia do trzech. Każdy kokon zawiera około 450 jaj[2].

Zachowanie[edytuj | edytuj kod]

W momencie zagrożenia karakurty produkują włókna silikonu, pokrywając nimi swój brzuch oraz atakujące ich osobniki[3]. Najbardziej agresywne są samice pilnujące kokonów z jajami[4]. Samica najczęściej zjada samca w czasie kopulacji. Karakurt buduje sieć w kształcie lejka na poziomie gruntu[2].

Pokarm[edytuj | edytuj kod]

Pająki te zazwyczaj nie są chętne do walki, mimo że ich szczękoczułki są bardzo ostre i bez większych trudności mogłyby przekłuć ludzką skórę. Produkowany przez karakurty jad jest szczególnie szybko i silnie działający. Te przystosowania umożliwiają odżywianie się dużymi, silnymi, dobrze opancerzonymi chrząszczami, które są częste na suchych obszarach, preferowanych przez wdowy. Ich głównym pokarmem stały się więc owady o pokaźnych rozmiarach, które wpadają w wytwarzane przez nie sieci[1].

Toksyczność[edytuj | edytuj kod]

Jad karakurta jest słabszy niż jad niektórych tropikalnych gatunków. Najgorszym skutkiem ukąszenia jest latrodektyzm, który powoduje podwyższoną temperaturę, wymioty, skurcze mięśni i drgawki[5]. Podłoże neurologiczne działania jadu po raz pierwszy zaobserwowano w połączeniach nerwowo-mięśniowych żaby. Stwierdzono, że wpływ wywiera przedwczesne uwalnianie w dużych ilościach neuroprzekaźnika acetylocholiny. Destrukcja nerwów ruchowych ssaków została zbadana u kota – chociaż wpływ na mięśnie jest nieodwracalny i całkowicie blokuje połączenia nerwowo-mięśniowe, dalej są one w stanie odpowiadać na prawidłową stymulację[6].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Barbara i Martin Baehr Czy wiesz… Jaki to pająk? MULTICO Oficyna Wydawnicza, Warszawa 2002, str. 126
  2. 2,0 2,1 Levy G. Araneae: Theridiidae. In: Fauna Palaestina. Arachnida III. Jerusalem: Graphit Press, 1998, s. 85–97
  3. Sean F. Craig Grzimek’s Animal Life Encyclopedia wyd. 2, t. 2 Protostomes. Thomson Gale 2003, Kanada
  4. Łukasz Przybyłowicz, Atlas pająków. Bielsko-Biała Wyd. Pascal, 2009, str. 83
  5. http://atlas-zwierzat.pl/1/skakunowate-pajaki/latrodectus
  6. Richardson-Boedler. The widow spider Latrodectus tredecimguttatus: source of the remedy Tarentula hispanica?. „Homeopathy”. 90, s. 44–49. Wielka Brytania: British Homeopatic Journal. ISSN 77019 TX 77019. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mały słownik zoologiczny: bezkręgowce. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1984. ISBN 83-214-0428-6.