Karl Dedecius

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Karl Dedecius
Karl Dedecius (2006)
Karl Dedecius (2006)
Data i miejsce urodzenia 20 maja 1921
Łódź
Zawód tłumacz
Odznaczenia
Krzyż Wielkiego Oficera Orderu Zasługi RFN Heski Order Zasługi Order Orła Białego Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP

Karl Dedecius (ur. 20 maja 1921 w Łodzi) – niemiecki tłumacz i popularyzator literatury polskiej i rosyjskiej. Zajmuje się także eseistyką, teorią przekładu, publikuje w prasie oraz wykłada na uczelniach wyższych.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Łodzi w rodzinie Niemców, którzy przybyli do Polski z czeskich Sudetów i Szwabii. Skończył łódzkie Gimnazjum im. Stefana Żeromskiego. W czasie II wojny światowej jego rodzice podpisali Volkslistę[1], w związku z czym został wcielony do Wehrmachtu we Frankfurcie nad Odrą. Latem 1942 znajdował się na froncie wschodnim pod Stalingradem. W latach 1943–1949 przebywał w sowieckiej niewoli, gdzie nauczył się rosyjskiego[2]. Po wyjściu z niewoli nie wrócił do rodzinnej Łodzi, lecz przeniósł się do narzeczonej w Weimarze, w ówczesnej NRD. W 1952 wyemigrował do RFN. Przez ponad 20 lat pracował jako agent ubezpieczeniowy we frankfurckim towarzystwie ubezpieczeniowym Allianz. Wówczas hobbystycznie zaczął zajmować się tłumaczeniem.

W 1980 został założycielem i pierwszym dyrektorem (do 1999) „Deutsches Polen-Institut” (Niemiecki Instytut Kultury Polskiej) w Darmstadt, który zajmuje się popularyzacją polskiej twórczości w Niemczech oraz kontaktami między oboma narodami. Wydał kilkadziesiąt antologii i tomów indywidualnych pisarzy. Jest edytorem 50-tomowej serii Polnische Bibliothek (Biblioteka Polska) obejmującej literaturę polską od średniowiecza po współczesność. Łącznie tłumaczył ponad 300 poetów i prozaików w tym Mickiewicza, Miłosza, Szymborską, Różewicza, Leca, Herberta, Wojtyłę. Za dzieło życia uznawana jest 7-tomowa Panorama der polnischen Literatur des 20. Jahrhunderts (Panorama literatury polskiej XX wieku).

W 1963 roku odnowił i utrzymuje bliski kontakt z rodzinną Łodzią. Po udzieleniu swojej zgody, 19 listopada 2002 Karl Dedecius został patronem Publicznego Gimnazjum nr 43 w Łodzi[3].

Od 2003 roku wybitni polscy tłumacze literatury niemieckojęzycznej oraz niemieccy tłumacze literatury polskiej, nagradzani są nagrodą imienia Karla Dedeciusa. Laureaci wybrani są przez polsko-niemieckie jury pod patronatem Karla Dedeciusa[4].

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

Oprócz przekładów cudzych utworów Karl Dedecius jest również autorem książek z dziedziny stosunków polsko-niemieckich, literaturoznawstwa oraz teorii przekładu. W języku polskim ukazały się:

  • Poradnik dla tłumaczy pt. Notatnik tłumacza, który jest syntetycznym „(...)przeglądem teorii przekładu w jej historycznym rozwoju”[5]
  • Książka jako wola i wyobrażenie[6]
  • Polacy i Niemcy w Europie[7]
  • Wspomnienia pt. Europejczyk z Łodzi[2]

Odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

Karl Dedecius w rozmowie z Aliną Perth-Grabowską, Warszawa, 1995

Doktoraty honoris causa

  • Uniwersytet Alberta Magnusa w Kolonii (1976)
  • Katolicki Uniwersytet Lubelski (1987)[9]
  • Uniwersytet Łódzki (1990)
  • Uniwersytet im. Mikołaja Kopernika w Toruniu (1995)[10]
  • Uniwersytet Jagielloński (2000)
  • Europejski Uniwersytet Viadrina we Frankfurcie nad Odrą (2011)[11]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. RC (za PAP): Wybitny tłumacz kończy 90 lat. Portal Onet.pl > Wiadomości > Polska > Niemcy [on-line], 2011-05-18. [dostęp 2013-11-12].
  2. a b Karl Dedecius, Europejczyk z Łodzi, Kraków 2008, ISBN 978-83-08-04104-8
  3. Nadanie imienia szkole. gim43.pl, 2007. [dostęp 2012-07-05].
  4. Konkurs na Nagrodę im. Karla Dedeciusa. msz.gov.pl, 2004-10-22. [dostęp 2012-07-05].
  5. Józef Kwiatkowski ze wstępu do Karl Dedecius, Notatnik tłumacza, Czytelnik, Warszawa 1988, ISBN 83-07-01732-7
  6. Karl Dedecius, Książka jako wola i wyobrażenie, Biblioteka Uniwersytecka, Toruń 1995
  7. Karl Dedecius, Polen und Deutsche in Europa – Polacy i Niemcy w Europie, Universitas 1995, ISBN 83-7052-302-1
  8. Honorowe obywatelstwo miasta Łodzi. [dostęp 21 lutego 2011].
  9. Doktorzy Honoris Causa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. kul.pl. [dostęp 23 lutego 2011].
  10. Doktorzy honoris causa UMK. umk.pl. [dostęp 25 lutego 2011].
  11. Karl Dedecius uhonorowany przez Viadrinę. nowaczytelnia.pl, 21 czerwca 2011. [dostęp 2012-07-05].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]