Karlikowo (Sopot)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Herb Sopotu Karlikowo
Dzielnica Sopotu
Ilustracja
Hipodrom w Sopocie
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Miasto Sopot
Tablice rejestracyjne GSP
Położenie na mapie Sopotu
Mapa lokalizacyjna Sopotu
Karlikowo
Karlikowo
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Karlikowo
Karlikowo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Karlikowo
Karlikowo
Ziemia54°25′55″N 18°34′44″E/54,431944 18,578889
Portal Portal Polska

Karlikowo (kaszb. Kôrlëkòwò[1], niem. Karlikau) – południowo-wschodnia dzielnica Sopotu położona nad Morzem Bałtyckim.

W pasie nadmorskim dzielnicy znajduje się przystań rybacka (jedyna w Sopocie), domy wypoczynkowe, pensjonaty, sanatoria, kemping i kompletna infrastruktura plażowa. Część mieszkalna Karlikowa to przede wszystkim wille i budownictwo jednorodzinne a także nowe apartamentowce m.in. Królewskie Kamieniczki budowane przez dewelopera BMC Sp. z o.o. Karlikowo jest częścią Sopotu od 1910.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Karlikowo graniczy:

W Karlikowie do Zatoki Gdańskiej uchodzi, płynący z Lasów Oliwskich, Karlikowski Potok.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Karlikowo na mapie Sopotu
Mapa Karlikowa z 1825 r.

Średniowiecze[edytuj | edytuj kod]

Na terenie współczesnego Karlikowa czynna była świemirowska stacja rybacka książąt pomorskich, wymieniana w przekazach wczesnośredniowiecznych. Mogła ona znajdować się raczej w bezpośrednim sąsiedztwie skarpy, gdyż istniejący obecnie pas lądu dopiero w następnych wiekach zbudowały Bałtyk i Wisła. Majątek Karlikowo należący w średniowieczu do wioski Świemirowo, wchodzi od 1316 w skład posiadłości klasztoru oliwskiego, który gospodarował na nim pierwotnie własną siłą roboczą. Do majątku tego należała 1 włóka i 4 morgi.

XVII wiek - Karlikowo stolicą Polski[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza zupełnie pewna wiadomość o Karlikowie pochodzi z 1653, kiedy wydzierżawił tę posiadłość gdański kupiec Kolmer, pochodzący ze starego, znanego od 1414 rodu, przybyłego do Gdańska z Ziemi Chełmińskiej. Przejąwszy majątek wybudował Kolmer tuż przy trakcie gdańskim, dziś ulica Łokietka, okazały pałacyk i szereg budynków gospodarczych.

Wiosną 1660 zamieszkał tutaj król Jan Kazimierz z żoną Marią Ludwiką i czołowymi przedstawicielami swojego dworu. Jego pobyt w Karlikowie wiązała się z toczącymi się w opactwie oliwskim pertraktacjami pokojowymi, które 3 mają 1660 zakończyły długoletnie zmagania wojenne między Polską a Szwecją. Karlikowo uzyskało wówczas rangę przejściowej stolicy państwa. Stąd szły dyspozycje królewskie do kraju i tu odbywały się znane z opisów spotkania z władcą polskim wybitnych osobistości polskich i dyplomatów zagranicznych biorących udział w rokowaniach oliwskich. Odbywające się w Karlikowie spotkania towarzyskie organizowane przez królową, sławione były przez kronikarzy jako różniące się wytwornością od hałaśliwych biesiad urządzanych przez przedstawicielstwo szwedzkie rezydujące w Dworze Francuskim w Sopocie.

XVIII i XIX wiek[edytuj | edytuj kod]

Dwór Karlikowski 1736-1910

W 1734 nastąpiła zagłada dworu Kolmera, podobnie jak i całego Sopotu spalonego wówczas przez wojska rosyjskie podczas oblężenia Gdańska. Po rezydencji Kolmerta zachowały się jedynie podziemia ciągnące się między ulicami 3-go maja i Jana z Kolna. Obecnie niedostępne. W 1736 posiadłość uzyskał patrycjusz gdański Ludwig Gralath. Na fundamentach zburzonego dworu wybudował on barokowy dworek o dwu kondygnacjach, z dużą trzyosiową facjatą i pokojami na poddaszu. Budowla ta zmieniała kilkakrotnie właścicieli, służyła też w końcu XIX jako pensjonat i następnie mieściła szkołę ludową. W 1873 wieś kaszubska Karlikowo liczyła 353 mieszkańców. Do dziś nie pozostał po niej żaden ślad, podobny los spotkał Park Karlikowski. W 1898 otwarto tor wyścigów konnych

XX wiek[edytuj | edytuj kod]

Na początku XX większość mieszkańców Karlikowa stanowili Polacy, głównie Kaszubi o czym świadczy klęska niemieckich kandydatów startujących w wyborach do sejmu pruskiego w 1908.

Aktem z 16 listopada 1910 całą posiadłość Karlikowską nabyło miasto Sopot. Za liczący około 100 ha areał ziemi i zabudowania zapłacono rodzinie Rickertów 600 000 marek. Po tej dacie rozebrano zabytkowy i cenny architektonicznie dworek nie chcąc łożyć na jego renowację. Pozostawiono jedynie budynek gospodarczy, który został zaadoptowany na cele szkolne. Od 1922 do 1939 mieściła się w części tego budynku polska szkoła senacka, utrzymywana na koszt W.M. Gdańska. Gdy rozrosła się do 4 klas, musiano wybudować obok drewniany pawilonik z dwiema klasami.

  • 1946 - wyburzenie młynu zbożowego, znajdującego się niegdyś w miejscu boiska sportowego przy SP 8,
  • 1950 - otwarcie przystanku PKP SKM w Karlikowie nazwanego Sopot Wyścigi,
  • 1955 - w budynkach przedwojennej szkoły rozpoczyna działalność Szkoła Podstawowa nr 8. W ławach zasiadło wówczas 327 uczniów, podejmujących edukację pod kierunkiem 8-osobowego grona pedagogicznego. Pierwszym kierownikiem szkoły był Wacław Szubert,
  • 20 listopada 1968 - oddanie do użytku nowego budynku szkoły nr 8. Szkoła otrzymuje imię Jana Matejki,
  • 2000 - wyburzono młyn znajdujący się niegdyś u zbiegu ulic Kościuszki i 3-go Maja.

Karlikowski Potok[edytuj | edytuj kod]

Staw Karlikowski przy ulicy Władysława IV
 Osobny artykuł: Karlikowski Potok.

Największą rzeką Karlikowa jest Karlikowski Potok

Lasek Karlikowski[edytuj | edytuj kod]

Lasek Karlikowski jest pozostałością większego niegdyś areału leśnego, który rozciągał się w rejonie pl. Rybaków i sąsiadujących z nim ulic. Najczęściej spotykanym tam gatunkiem drzew są sosny. Lasek Karlikowski już w XIX był miejscem spacerów, spotkań towarzyskich socjety przebywającej w sopockim kurorcie. Odprawiane były tam także nabożeństwa pod gołym niebem. Obszar ten przez wieki należał do dóbr oliwskich cystersów. W 1772 majętność tę wraz z innymi dobrami klasztornymi zagarnęły władze pruskie i odsprzedały ją w 1801 Ch. G. Ewerbeckowi, właścicielowi folwarku karlikowskiego. W ostatnim dziesięcioleciu XIX zaczęło w pobliże i na teren Lasku Karlikowskiego wkraczać budownictwo ze szkodą dla zadrzewienia. W 1903 padła spora ilość sosen w związku z budową gazowni, a w 1914 wyrąbano kawał lasu, aby zrobić miejsce dla osiedla rybackiego, które powiększono jeszcze w 1931. Tylko mała część ocalałego drzewostanu służy ogółowi, gdyż większość lasu znajduje się na terenie stworzonych w czasach PRL - u ośrodków wczasowych.

Przystań rybacka[edytuj | edytuj kod]

Figura Jezusa przy przystani rybackiej w Sopocie Karlikowie
Łodzie rybackie w Sopocie Karlikowie

W Karlikowie znajduje się jedyna w Sopocie przystań rybacka. Zlokalizowana w obecnym miejscu na początku XX, przeniesiona z plaży leżącej u wylotu ulicy Chrobrego. W 1999 umieszczona została na plaży przy przystani, figura Jezusa. Upamiętniono w ten sposób mszę świętą, jaką w 5 czerwca 1999 odprawił w Karlikowie Jana Pawła II. W 2007 oddane zostały do użytku nowe budynki przystani. Oznaczenie kutrów przystani Karlikowskiej - SOP.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

W Karlikowie znajdują się dwie instytucje edukacyjne, są to

Miejsca Kultu[edytuj | edytuj kod]

Korporacje mające siedzibę w Karlikowie[edytuj | edytuj kod]

Transport i komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Karlikowo leży przy ul. Bitwy pod Płowcami. Dzielnica jest bardzo dobrze skomunikowana z innymi częściami aglomeracji gdańskiej za pośrednictwem trójmiejskiej SKM - przystanki Sopot Wyścigi i Sopot, oraz gdańskich autobusów (linie nr 117 i 143).

Sport i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Tablica pamiątkowa przy stadionie Ogniwa

Zachodnia część Karlikowa bywa potocznie nazywana Wyścigami od znajdującego się tu hipodromu. W Karlikowie swoje mecze rozgrywa klub rugby Ogniwo Sopot oraz drużyna piłkarska PDP Karlikowo. Zaś na granicy Sopotu z Gdańskiem powstała (jako wspólne przedsięwzięcie obu miast) nowa wielofunkcyjna hala widowiskowo-sportowa Ergo Arena. Znajduje się tu także pole minigolfowe.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Friedrich Lorentz: Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem. Gdynia: Wydawnictwo Region, 2006. ISBN 83-60437-22-X.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]