Karmienie piersią

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stanisław Wyspiański, Macierzyństwo, 1902
Dziecko karmione piersią

Karmienie piersią – najbardziej naturalny sposób żywienia noworodków i niemowląt. Zapewnia dziecku właściwy rozwój już od pierwszych chwil jego życia, kiedy w piersiach pojawia się siara – substancja bogata w ciała odpornościowe, białko, witaminy A i E, sole mineralne, oraz chroniąca piersi przed bakteriami. Skład pokarmu jest ściśle zindywidualizowany i dostosowany w pełni do potrzeb dziecka.

Karmienie piersią jest korzystne również dla kobiety. Chroni przed rakiem piersi i wieloma chorobami kobiecymi, powoduje prawidłowe kurczenie się macicy po porodzie. Łatwiej też pozbyć się dodatkowych kilogramów, ponieważ organizm kobiety zużywa więcej energii na laktację, wykorzystując tłuszcz nagromadzony w czasie trwania ciąży.

Podczas karmienia matka i dziecko pozostają w bardzo bliskim kontakcie fizycznym i emocjonalnym, który wpływa pozytywnie na dalszy rozwój dziecka.

Właściwości i skład pokarmu[edytuj]

Skład kobiecego pokarmu: laktoza (chroni jelita przed bakteriami), tłuszcze nienasycone (wpływające na rozwój mózgu), proteiny, sole mineralne, witaminy A, B, C, D i E, cholesterol (zabezpiecza przed miażdżycą), aminokwasy (ważne w rozwoju systemu nerwowego), enzymy trawienne oraz inne substancje, ułatwiające przyswajanie żelaza, opóźniające rozwój komórek nowotworowych, wzmacniające układ odpornościowy i chroniące przed rozmaitymi chorobami, jak np. cukrzyca, alergia, anemia, celiakia, krzywica, próchnica zębów, infekcje dróg oddechowych, nadciśnienie, zawał, astma i inne. Ok 1/3 mleka ludzkiego to glikoproteiny, które są niestrawne dla noworodków, służą one jednak jako pożywka pożytecznych bakterii jelitowych, które ograniczają występowanie szkodliwych bakterii[1].

Okres karmienia piersią[edytuj]

Światowa Organizacja Zdrowia i UNICEF zalecają:

  • rozpoczęcie karmienia w ciągu godziny po porodzie
  • karmienie do co najmniej drugiego roku życia
  • w wieku 6 miesięcy włączenie innego pokarmu[2]

Analiza terminu zakończenia karmienia piersią u 135 gatunków naczelnych wykazała, że długość okresu karmienia jest skorelowana w 91% z ciężarem matki. Zależność tę wyraża wzór:

dni karmienia=2,71*masa matki w gramach0,56.

W przypadku człowieka oznaczałoby to średni czas karmienia od 2,8-3,7 lat[3]. W połowie biedniejszych krajów świata karmienie piersią trwa co najmniej 2 lata, a w 64 społeczeństwach zbieracko-myśliwskich średnio około 3 lata[3].

Karmienie a antykoncepcja[edytuj]

 Osobny artykuł: Metoda LAM.

W czasie karmienia piersią przeciwwskazane jest stosowanie tabletek antykoncepcyjnych zawierających estrogeny, gdyż przechodzą one do mleka zmieniając jego skład, jak również mogą doprowadzić do zahamowania laktacji. W czasie karmienia dopuszczalne jest stosowanie jednoskładnikowych tabletek progestagenowych (MTG – minitabletki gestagenne). Ich przyjmowanie należy rozpocząć w 21. dniu po porodzie. Taki sposób zapewnia praktycznie 100% zabezpieczenie przed ciążą. Sytuacja dramatycznie zmienia się w przypadku zmniejszenia liczby karmień (rozpoczęcie dokarmiania) lub w przypadku wystąpienia pierwszej miesiączki po porodzie. Wówczas należy przejść na inną metodę antykoncepcji lub zastosować tabletki dwuskładnikowe.

Powrót płodności po porodzie[edytuj]

Karmienie wyłącznie piersią, bez dokarmiania i dopajania oraz używania smoczków, jest podstawą naturalnej metody regulacji poczęć zwanej metodą LAM. Powrót miesiączkowania po porodzie u kobiet wygląda bardzo różnie. Im bardziej zachowanie matki jest zbliżone do standardów metody LAM, tym później (przeciętnie) zacznie ona miesiączkować. U kobiet spełniających wszystkie siedem warunków metody, miesiączka wraca średnio 14 miesięcy po porodzie, jednakże u niektórych pojawia się już po 2 miesiącach, a u innych nawet po 42 miesiącach. Pary, które chcą mieć dzieci w odstępach co 18-30 miesięcy pomiędzy dziećmi, w niektórych przypadkach mogą osiągnąć to polegając na samym karmieniu piersią.

Choć pierwszy cykl miesiączkowy po porodzie jest czasem bezowulacyjny, nie jest to regułą, co oznacza, że można zajść w kolejną ciążę, nie mając ani jednej menstruacji po poprzedniej. W drugim i następnych cyklach owulacja zazwyczaj występuje; jej brak może wskazywać na chorobę lub menopauzę. Tym niemniej, u niektórych kobiet karmienie piersią zmniejsza płodność nawet wtedy, gdy występuje już jajeczkowanie. Faza lutealna może być na przykład bardzo skrócona, uniemożliwiając zajście w ciążę. Nie dzieje się tak u wszystkich kobiet, więc nie można traktować karmienia piersią jako skutecznej metody antykoncepcji.

Korzyści dla dziecka[edytuj]

Międzynarodowy symbol karmienia piersią (Matt Daigle, zwycięzca czasopisma Mothering w 2006)

Karmienie piersią jest związane ze zmniejszonym ryzykiem wielu chorób u dziecka, m.in.:

Korzyści dla matki[edytuj]

Karmienie piersią jest także związane z licznymi korzyściami, głównie zdrowotnymi dla matki, m.in.:

  • przyspieszony proces inwolucji macicy
  • szybsze dochodzenie do masy ciała sprzed ciąży
  • zmniejszenie ryzyka krwotoku poporodowego, a co za tym idzie niedokrwistości
  • poprawa mineralizacji kości do poziomu sprzed ciąży, stąd mniejsze ryzyko wystąpienia osteoporozy w okresie pomenopauzalnym
  • zmniejszenie ryzyka wystąpienia raka sutka i jajnika w okresie pomenopauzalnym[15]
  • powstawanie więzi między matką a dzieckiem
  • wygoda – nie ma konieczności przygotowywania mleka i sprzętu do jego podawania
  • czynnik ekonomiczny – "własne" mleko kobiety, nie wymaga nakładów finansowych

Prawo[edytuj]

Na początku 2014 roku w Zjednoczonych Emiratach Arabskich rozpoczęła się dyskusja na temat uznania karmienia piersią za jedno z praw dziecka, co wiązałoby się z przymusowym karmieniem przez matkę co najmniej dwa lata po porodzie[16].

Bibliografia[edytuj]

,

Przypisy

  1. Unlocking the Power of Breast Milk—with Help from Cows. Scientific American. [dostęp 2016-04-23].
  2. Breastfeeding. UNICEF. [dostęp 2012-05-17].
  3. a b Eric Michael Johnson: Out of the Mouth of Babes. Scientific American. [dostęp 2012-05-17].
  4. Kull I, Wickman M, Lilja G, Nordvall S, Pershagen G. Breast feeding and allergic diseases in infants-a prospective birth cohort study. „Arch Dis Child”, s. 478-81, 2002. PMID: 12456543. 
  5. [W H Oddy, senior research officer http://www.bmj.com/cgi/content/full/319/7213/815 Asthma BMJ 1999]
  6. [Oddy 2004 Czasopismo of Asthma 2004 Sept. http://jhl.sagepub.com/cgi/content/abstract/19/3/250 A review of the effects of breastfeeding on respiratory infections, atopy, and childhood asthma]
  7. Fort P, Moses N, Fasano M, Goldberg T, Lifshitz F. Breast and soy-formula feedings in early infancy and the prevalence of autoimmune thyroid disease in children. „J Am Coll Nutr”, s. 164-7, 1990. PMID: 2338464. 
  8. a b c d e f g h i M. Johnston, S. Landers, L. Noble, K. Szucs i inni. Breastfeeding and the use of human milk.. „Pediatrics”. 129 (3), s. e827-41, Mar 2012. DOI: 10.1542/peds.2011-3552. PMID: 22371471. 
  9. Akobeng A, Ramanan A, Buchan I, Heller R. Effect of breast feeding on risk of coeliac disease: a systematic review and meta-analysis of observational studies. „Arch Dis Child”, s. 39–43, 2006. PMID: 16287899. 
  10. Rigas A, Rigas B, Glassman M, Yen Y, Lan S, Petridou E, Hsieh C, Trichopoulos D. Breast-feeding and maternal smoking in the etiology of Crohn's disease and ulcerative colitis in childhood. „Ann Epidemiol”, s. 387-92, 1993. PMID: 8275215. 
  11. a b c d e f Benefits of Breastfeeding. W: U.S. Department of Health and Human Services [on-line]. [dostęp 2007-01-23].
  12. Pratt H. Breastfeeding and eczema. „Early Hum Dev”, s. 283-90, 1984. PMID: 6734490. 
  13. "Gastroenteritis". Merck Manuals Online Medical Library. 1 February 2003. Retrieved 21 November 2006.
  14. Jacobsson L, Jacobsson M, Askling J, Knowler W. Perinatal characteristics and risk of rheumatoid arthritis. „BMJ”, s. 1068–9, 2003. PMID: 12750209. 
  15. Breastfeeding. W: Centers for Disease Control and Prevention [on-line]. [dostęp 2007-01-23].
  16. Mateusz Kudła, Mleko matki – prawem dziecka? (pol.). Fakty TVN. [dostęp 2014-02-16].