Karol Adwentowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Karol Adwentowicz
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 19 października 1871
Wielogóra
Data i miejsce śmierci 19 lipca 1958
Warszawa
Odznaczenia
Order Sztandaru Pracy I klasy Złoty Krzyż Zasługi
Grób Karola Adwentowicza i jego żony Ireny na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie, 23 lipca 2008

Karol Adwentowicz (ur. 19 października 1871 w Wielogórze, zm. 19 lipca 1958 w Warszawie) – polski aktor i reżyser teatralny, dyrektor teatrów, m.in. Teatru Kameralnego w Warszawie. Reprezentant szkoły Tadeusza Pawlikowskiego przełomu XIX w XX wieku. Znany z charakterystycznej wibracji głosu. W filmie wystąpił zaledwie dwa razy.

Życiorys[edytuj]

Ukończył prywatne gimnazjum prof. Biernackiego w Radomiu. Występy, początkowo na scenie amatorskiej, rozpoczął 4 lutego 1894. W 1900 został zaangażowany do zespołu Teatru Miejskiego we Lwowie, gdzie grał do 1912, zdobywając sławę jednego z najwybitniejszych aktorów modernistycznych, m.in. dzięki rolom Oswalda w Upiorach H. Ibsena (1907) i Hamleta (1907).

W latach 1914–1915 żołnierz Legionów Polskich, w czasie okupacji więzień Pawiaka.

W okresie międzywojennym grywał w objazdach i gościnnie (m.in. w inscenizacjach L. Schillera: Hrabia Henryk w Nie-Boskiej Komedii Z. Krasińskiego w 1926; Lucyfer w Samuelu Zborowskim J. Słowackiego w 1927). W latach 1929–1930 kierował Teatrem Miejskim w Łodzi, a od 1932 do wybuchy wojny założonym przez siebie Teatrem Kameralnym w Warszawie. W 1934 zagrał tytułową rolę w filmie Przeor Kordecki – Obrońca Częstochowy w reżyserii Edwarda Puchalskiego. Podczas wojny prowadził bar „Znachor” przy ul. Boduena w Warszawie.

W 1945 kierował Teatrem Śląskim w Katowicach, na przełomie roku 1945/1946 Teatrem Powszechnym w Krakowie, a w latach 1948–1950 Teatrem Powszechnym w Łodzi. Od 1950 był związany na stałe z Teatrem Polskim w Warszawie (m.in. prof. Sonnenbruch w Niemcach L.Kruczkowskiego w 1949).

Jest zaliczany do grona wybitnych polskich aktorów tragicznych 1. połowy XX w., głównie z uwagi na stworzoną przez siebie kreację Hamleta w sztuce Williama Szekspira, w której występował przez 23 lata.

Ostatnie lata życia spędził w Warszawie. W 1960 roku wydano jego Wspominki, które pozostawił po sobie w formie rękopisu.

Został pochowany w Alei Zasłużonych na Powązkach Wojskowych w Warszawie.

Był żonaty z Ireną Grywińską (ich ślub odbył się 2 lipca 1936 w kościele ewangelicko-reformowanym w Warszawie[1]). Miał syna Lucjana[2].

W Łodzi jego nazwisko nazwano ulicę w dzielnicy Widzew.

Spektakle teatralne[edytuj]

Role[edytuj]

Radom

Teatr Miejski we Lwowie[edytuj]

  • 1900 – Baśń Nocy Świętojańskiej jako Doktór
  • 1900 – Odludki i poeta jako Czesław
  • 1900 – Nasi najserdeczniejsi jako Maurycy
  • 1900 – Dla szczęścia jako Mlicki
  • 1900 – Ksenia jako Dimo Anthimos
  • 1900 – Czerwona toga jako Ardeuil
  • 1901 – Pan Alfons jako Oktaw
  • 1901 – Sobótki jako Jerzy v. Hartwig
  • 1901 – Spuścizna jako Hugo
  • 1901 – Wesele jako Poeta
  • 1901 – Warszawianka jako młody oficer
  • 1901 – Na jedną kartę jako Karol hrabia Drahomir
  • 1901 – Łapownicy jako Aleksander Żadow
  • 1901 – Popiel i Piast jako Metody
  • 1901 – Bajka jako Robert Well
  • 1902 – Złote runo jako Zygmunt Przecławski
  • 1902 – Zagadka jako Vivarce
  • 1902 – Bracia Lerche jako Juliusz Poraj
  • 1902 – Życie publiczne jako Martin
  • 1902 – Ruy Blas jako Ruy Blas
  • 1902 – Na marne jako Adam
  • 1902 – Urzędowazona jako Obcy mężczyzna
  • 1902 – Zimowa opowieść jako Dworzanin Leontesa
  • 1902 – Nasze szwaczki jako Andrzej
  • 1902 – Wieczór Trzech Króli jako Orsino
  • 1902 – Nierówna miara jako Goński
  • 1902 – Horsztyński jako Szczęsny
  • 1902 – Miss Hobbs jako Wolf Kingsearl
  • 1902 – Intryga i miłość jako Ferdynand
  • 1902 – Azja Tuhaj-Beyowicz jako Adam
  • 1902 – Krzyżacy jako Janusz książę Mazowiecki
  • 1902 – Jeden dzień jako Henryk
  • 1902 – Śpiący rycerze jako Ziemiec
  • 1902 – Miarka za miarkę jako Wincencio
  • 1902 – Manowcami jako Cyryl
  • 1903 – Dom wariatów jako Alfred Klapson
  • 1903 – Tamten jako Kazimierz
  • 1903 – Dyktator jako Bohdan
  • 1903 – Kobieta ze sztyletem jako Leonard
  • 1903 – Na zawsze jako Obcy
  • 1903 – Złocienie jako Henryk hrabia Radoszewski
  • 1903 – Stary mąż jako Stanisław Janikowski
  • 1903 – W noc lipcową jako Paweł Maroński
  • 1903 – Niebezpieczeństwo jako Freydieres
  • 1903 – Nasi dekadenci jako Zdzisław Komorowicki
  • 1903 – Wianek mirtowy jako Władysław
  • 1903 – Sybir jako Zosiej Grygoriewicz Aniuszkin
  • 1903 – Kasztelanka jako Andrzej Jossan
  • 1903 – Gwiazda Syberii jako Zdzisław
  • 1903 – Papla jako Valantin
  • 1903 – Paweł Lange i Tora Parsberg jako Rienne
  • 1903 – Zmartwychwstanie jako Kniaź Dmitrij Niechludow
  • 1903 – Dzika kaczka jako Gregor Werle
  • 1903 – Śnieg jako Tadeusz
  • 1903 – Serdeczne dzieje jako Fabrycio Arcieri
  • 1903 – Safanduły jako Marceli Cavalier
  • 1904 – Interes interesem jako Lucjan Garraud
  • 1904 – Faust jako doktor Faust
  • 1904 – Antonina Sabrier jako Rene Dangenne
  • 1904 – Poniedziałek karnawałowy jako Hans Rudorff
  • 1904 – Eros i Psyche jako Eros; Stanisław
  • 1904 – Dzieci Waniuszyna jako Konstanty
  • 1904 – Nieporozumienie jako Korski
  • 1904 – Doktor Rentlow jako Stanisław Stanowski
  • 1904 – Tęcza jako Ksawery Barcicki
  • 1904 – Wszystko dobre, co się dobrze kończy jako Bertram
  • 1904 – Labirynt jako Maks de Pogis
  • 1904 – Anonimy jako Henryk Lacreusette
  • 1904 – Capstrzyk jako Von Hoven
  • 1904 – Nitka jedwabiu jako Jonatan
  • 1904 – Konfederaci barscy jako De Choisy
  • 1904 – Lekkomyślna siostra jako Olszewski
  • 1904 – Tkacze jako Becker
  • 1904 – Wesele Sobeidy jako Bogaty kupiec
  • 1904 – Zaszumi las jako Leon Morski
  • 1904 – Betlejem polskie jako Ułan z roku 1831
  • 1905 – Zaczarowane koło jako Jasiek
  • 1905 – Cień jako Aleksander
  • 1905 – Ponad siły jako Holger
  • 1905 – Ijola jako Arno
  • 1905 – Ryszard III jako Georgius, książę Clarencji
  • 1905 – Majster jako Franciszek hrabia Vanin
  • 1905 – Ksiądz Marek jako Kazimierz Pułaski
  • 1905 – Figurantka jako Henryk de Renneval
  • 1905 – Mieszczanie jako Nil
  • 1905 – Na dnie jako baron
  • 1905 – W jaskini lwa jako Gaston Chalindrey
  • 1905 – Medor jako Bondaine
  • 1905 – Weseli małżonkowie jako Barintin
  • 1905 – Moloch jako Zbigniew
  • 1905 – Karykatury jako Antoni Relski
  • 1905 – Macierzyństwo jako Markiz Alfred di Montefranco
  • 1905 – Birbant jako Jack Worthing
  • 1905 – Mały Eyolf jako Alfred Almers
  • 1905 – Żydzi jako Nachman
  • 1905 – Przeor paulinów jako Adolf Muller
  • 1905 – Gioconda jako Lucio Settala
  • 1906 – Gra jako Kazimierz; Roman Ślarski
  • 1906 – Wujaszek Wania jako Michał Astrow
  • 1906 – Ku miłości jako Jacek Martel
  • 1906 – Złodziej jako hrabia Karol Czarski
  • 1906 – Piękna Marsylianka jako Crisency
  • 1906 – Dobrodziej złodziei jako Avril
  • 1906 – Odwieczna baśń jako Król
  • 1906 – Milczenie jako Marek Kryszna

Inne teatry[edytuj]

Teatr Miejski im. Słowackiego, Kraków
  • 1908 – Źródełko jako Stefan
  • 1911 – Aglawena i Selisetta jako Meleander (reż. Marian Jednowski)
  • 1921 – Hamlet jako Hamlet (reż. M. Jednowski)
Teatr im. Bogusławskiego, Warszawa
Teatr Polski, Warszawa
  • 1928 – Człowiek i nadczłowiek jako don Juan Tenorio, John Tanner (reż. L. Schiller)
Teatr Narodowy, Warszawa
Teatr Kameralny, Warszawa
  • 1935 – Budowniczy Solness jako Solness (reż. Karol Adwentowicz)
Teatr Miejski im. Wyspiańskiego, Katowice
  • 1945 – Zemsta jako Cześnik (reż. Wilam Horzyca)
  • 1945 – Lompa jako Józef Lompa (reż. Stanisław Kwaskowski)
Teatr Powszechny im. Żołnierza Polskiego, Kraków
  • 1945 – Burmistrz Stylmondu jako Cyryl Van Belle (reż. Emil Chaberski)
  • 1946 – Dwa teatry jako dyrektor teatru (reż. Irena Grywińska)
  • 1946 – Tajemnica lekarska jako profesor (reż. I. Grywińska)
Teatr Polski, Bielsko-Cieszyn
Teatr Wojska Polskiego, Łódź
  • 1947 – Burza jako Prospero (reż. L. Schiller)
Teatr Powszechny, Łódź
  • 1948 – Lisie gniazdo jako Horacy Gidens (reż. K. Adwentowicz)
  • 1948 – Madzieja jako Kobus (reż. K. Borowski)
  • 1949 – Klub kawalerów jako Sobieniewski (reż. K. Adwentowicz)
  • 1949 – Dwa teatry jako dyrektor (reż. I. Grywińska)
  • 1949 – Przełom jako Komendant Krążownika „Aurora” (reż. K. Adwentowicz)
  • 1950 – Niemcy jako profesor Sonnenbruch (reż. I. Grywińska)
Teatr Polski, Warszawa
  • 1953 – Horsztyński jako Ksawery Horsztyński (reż. Edmund Wierciński)
  • 1955 – Lorenzaccio jako Filip Strozzi (reż. E. Wierciński)
Teatr Ludowy, Warszawa
  • 1957 – Upiory jako pastor Manders (reż. K. Adwentowicz)

Inscenizacje[edytuj]

  • 1946 – Ojciec – Teatr Powszechny im.Żołnierza Polskiego w Krakowie, potem – Teatr Miejski im. Jaracza Olsztyn
  • 1947 – W małym domku – Teatr Polski, Bielsko-Cieszyn
  • 1948 – Lisie gniazdo – Teatr Studio w Warszawie, potem Teatr Powszechny w Łodzi
  • 1949 – Klub kawalerów – Teatr Powszechny w Łodzi
  • 1949 – Przełom – Teatr Powszechny w Łodzi
  • 1957 – Upiory – Teatr Ludowy w Warszawie

Filmografia[edytuj]

Nagrody i odznaczenia[edytuj]

  • 1947 – Nagroda Spółdzielni Wydawniczej „Czytelnik” za rolę Prospera w spektaklu Burza w Teatrze Wojska Polskiego w Łodzi
  • 1949 – Nagroda na Festiwalu Sztuk Radzieckich
  • 1950 – Order Sztandaru Pracy I klasy
  • 1953 – Złoty Krzyż Zasługi[3]
  • 1955 – Nagroda Państwowa I stopnia za całość artystycznej działalności teatralnej

Przypisy

  1. Ślub Adwentowicza. „Gazeta Lwowska”, s. 2, nr 151 z 5 lipca 1936. 
  2. Zgon art. malarza Lucjana Adwentowicza. „Gazeta Lwowska”, s. 2, nr 143 z 29 czerwca 1937. 
  3. 13 listopada 1953 „w związku z 40-leciem pracy Państwowego Teatru Polskiego w Warszawie” M.P. z 1953 r. Nr 106, poz. 1422

Bibliografia[edytuj]

  • Filler Witold, Piotrowski Lech, Poczet aktorów polskich. Od Solskiego do Lindy, Warszawa 1998, ​ISBN 83-87571-54-7​, tu hasło: Karol Adwentowicz, s. 7, 8.

Linki zewnętrzne[edytuj]