Karol Koźmiński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Karol Koźmiński
Karol Poraj-Koźmiński

Maciej Gruszczyński
Data i miejsce urodzenia 21 maja 1888
Rożenek
Data i miejsce śmierci 2 październik 1967
Warszawa
Zawód pisarz, dziennikarz, rysownik, ilustrator
Alma Mater Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie,
Akademia Sztuk Pięknych w Monachium
Odznaczenia
Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Srebrny Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal 3 Maja Medal Pamiątkowy Jubileuszowy 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej Medal Zwycięstwa Kawaler Orderu Gwiazdy Rumunii Kawaler Orderu Palm Akademickich (Francja) Komandor Orderu Świętego Sawy Order Estońskiego Czerwonego Krzyża III Klasy

Karol Koźmiński, znany również jako Karol Poraj-Koźmiński (ur. 21 maja 1888 w Rożenku, zm. 2 października 1967 w Warszawie) – polski pisarz, dziennikarz, rysownik i ilustrator. Porucznik artylerii Wojska Polskiego[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Uczęszczał do V Gimnazjum rządowego w Warszawie; za udział w strajku szkolnym w 1905 został z niego relegowany. Naukę kontynuował w Piotrkowie Trybunalskim, a następnie studiował w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Studia kontynuował w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium. W 1914 powrócił do Warszawy i wstąpił w szeregi 1 pułku ułanów Legionów Polskich. Został ranny podczas bitwy pod Trojanówką; 7 lipca 1916 został pojmany przez Rosjan i uwięziony. Po wybuchu rewolucji październikowej zorganizował w Woroneżu Związek Wojskowy Polaków. Przedostał się na ziemie polskie i uczęszczał do Szkoły Podchorążych w Ostrowi Mazowieckiej. W latach 1918–1920 walczył w obronie Lwowa i w wojnie polsko-bolszewickiej. W uznaniu zasług podczas walk w szeregach Legionów Polskich, POW i PSZ był wielokrotnie odznaczany i nagradzany.

Po 1920 służył w Ministerstwie Spraw Wojskowych; od 1932 kierował referatem prasowym tego ministerstwa. Od 1933 przez rok był redaktorem naczelnym Polski Zbrojnej, po czym od 1934 powrócił do pracy w ministerstwie. Ponadto był prelegentem w Polskim Radio.

Po II wojnie światowej skupił się na twórczości literackiej; tworzył literaturę historyczną. Część twórczości powstała pod pseudonimem Maciej Gruszczyński.

Karol Koźmiński miał dwóch braci: Jana Ksawerego – artystę malarza i Stanisława – dziennikarza.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Wykaz dzieł, w porządku alfabetycznym (w nawiasach podano daty pierwszych wydań wersji książkowych)[2]:

  • Bez trwogi i zmazy: Opowieść o generale Karolu Kniaziewiczu (1962)
  • Bohater dwóch kontynentów: Powieść historyczna o Kazimierzu Pułaskim (1968)
  • Bohater Racławic (1955)
  • Elwira: Powieść z lat Wiosny Ludów (1969)
  • Fiszerek: Opowieść o generale Stanisławie Fiszerze (1964)
  • Generał Bosak (1962)
  • Generał Kruk: Opowieść z czasów powstania styczniowego (1967)
  • Grenadier Stach: Opowieść z czasów powstania kościuszkowskiego (1969)
  • Grenadierzy krakowscy (1965)
  • Hugo Kołłątaj (1965)
  • Jan Henryk Dąbrowski (1960)
  • Józef Sułkowski (1935)
  • Józef Wybicki (1963)
  • Kamienie na szaniec (1937)
  • Kościuszko: Opowieść (1958)
  • Książę Józef Poniatowski 1763–1813 (1967)
  • Legion wolności (1955)
  • Lelewel (1967)
  • Meteor: Opowieść o Józefie Sułkowskim (1961)
  • Michałko: Zapomniany partyzant chłopski (1954)
  • Obrońca Woli: Opowieść o generale Sowińskim (1957)
  • Orlę: Powieść historyczna (1964)
  • Ostatni wódz: Opowieść o ks. Stanisławie Brzósce (1963)
  • Pułkownik Berek: Opowieść o Berku Joselewiczu (1959)
  • Queretaro: Powieść (1932)
  • Rotmistrz Andrzej: Powieść (1930)
  • Rotmistrz Michałko: Powieść historyczna z XVII w. (1957)
  • Stanisław Staszic (1965)
  • Sułkowski, jakobin polski (1948)
  • Tadeusz Kościuszko 1746–1817 (1969)
  • W niewoli i w Wehrmachcie 1916–1918 (1930)
  • Z ułanami Beliny 1914–1916 (1928)

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Koźmiński-Poraj Karol (21 maja 1888) – por. art.. W: Oficerowie [on-line]. muzeumwp.pl. [dostęp 2016-07-14].
  2. Autor: Koźmiński Karol (pseud. Gruszczyński Maciej) (pol.). W: Serwis BiblioNETka [on-line]. www.biblionetka.pl. [dostęp 2012-09-22].
  3. a b c d e f g h i j k Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Wyd. II popr. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938, s. 379.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wacława Milewska, Maria Zientara "Sztuka Legionów Polskich i jej twórcy, 1914–1918" Wydawnictwo Arkady 1999 ​ISBN 83-7188-350-1
  • "Czy wiesz kto to jest?", praca zbiorowa pod redakcją Stanisława Łozy, Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej Warszawa 1938, s. 379–380

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]